Decyzji po terminie coraz mniej, ale ZUS nadal nie musi płacić odsetek za zwłokę

Chodzi o art. 31zd ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (dalej: specustawa covidowa). Zgodnie z nim jeżeli termin wydania decyzji lub wypłaty świadczeń przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych przypada w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego, stanu epidemii albo w okresie 30 dni następujących po ich odwołaniu, w razie przekroczenia tego terminu ZUS nie jest zobowiązany do wypłaty odsetek ustawowych za opóźnienie określonych przepisami prawa cywilnego. Przepis ten został wprowadzony do specustawy covidowej 31 marca 2020 r. W odpowiedzi na wystąpienie rzecznika praw obywatelskich minister rodziny i polityki społecznej poinformował, że prace nad zmianą tego przepisu zostały wstrzymane. To zła wiadomość dla wszystkich, którym świadczenia wypłaca ZUS. Chodzi tu przede wszystkim o dopiero ubiegających się o świadczenie przyszłych emerytów i rencistów, ale także przedsiębiorców i pracowników mniejszych podmiotów, którym pracodawca nie wypłaca zasiłków.

Projekt nie będzie kontynuowany

W pierwszych miesiącach pandemii organ rentowy został zalany wnioskami o zasiłek chorobowy, opiekuńczy, nie bez znaczenia były też absencje wśród pracowników ZUS. Dlatego ustawodawca zdecydował się wprowadzić do specustawy covidowej art. 31zd, przewidując, że opóźnienia w procedowaniu wniosków w ZUS mogą sięgnąć miesięcy, a co za tym idzie koszty odsetek będą ogromne. Obecnie jednak sytuacja wydaje się ustabilizowana [ramka]. Dlatego też rozpoczęto prace nad zmianą tego przepisu. W marcu 2022 r. został nawet upubliczniony projekt ustawy o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (nr UD368). Znalazło się w nim nowe brzmienie art. 31zd. Zgodnie z nim jeżeli termin wydania decyzji lub wypłaty świadczeń przez ZUS przypada w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, jednak nie później niż do dnia 31 grudnia 2021 r., w razie przekroczenia tego terminu ZUS nie jest zobowiązany do wypłaty odsetek ustawowych za opóźnienie określonych przepisami prawa cywilnego. Autorzy projektu zauważali, że „w celu przyspieszenia realizacji wypłat świadczeń ZUS podjął działania o charakterze organizacyjnym i informatycznym, które umożliwiły usprawnienie obsługi wniosków. Pozwoliło to na wyeliminowanie problemów związanych z terminową wypłatą świadczeń przez ZUS, które występowały na początku pandemii COVID-19”. Dlatego właśnie zaproponowali ograniczenie zwolnienia ZUS z odsetek tylko w pewnym okresie.