Czy uprawniony do renty rodzinnej może osiągać dodatkowe przychody

Na wysokość renty rodzinnej wpływ ma przychód osiągany z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczeń społecznych. Zawieszenie wypłaty świadczenia albo zmniejszenie jego wysokości może zatem spowodować przychód uzyskany m.in. z tytułu:

● zatrudnienia w ramach stosunku pracy,

● wykonywania pracy nakładczej,

● wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia, agencyjnej, o świadczenie usług, do której zgodnie z kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia oraz współpracy przy wykonywaniu tych umów,

● pozarolniczej działalności oraz współpracy przy jej wykonywaniu.

W przypadku gdy osoba uprawniona do renty rodzinnej osiąga przychód z kilku wymienionych wyżej tytułów, należy zsumować przychody. trzeba podkreślić, że nie ma znaczenia, czy przychód osiągnięty ze wspomnianych tytułów został faktycznie oskładkowany. Zasady dotyczące zawieszania i zmniejszania świadczenia stosuje się bowiem także, gdy składki na ubezpieczenia społeczne nie były opłacone z uwagi na prawo do emerytury lub renty albo z uwagi na podleganie obowiązkowi ubezpieczeń z innego tytułu.

Za przychód mogący wpłynąć na wysokość renty rodzinnej uważa się także kwoty pobranych zasiłków: chorobowego, macierzyńskiego i opiekuńczego oraz wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy, a także kwoty świadczenia rehabilitacyjnego i wyrównawczego, zasiłku wyrównawczego i dodatku wyrównawczego.

Warto wiedzieć, że emeryt, który ukończył powszechny wiek emerytalny (60 lat w przypadku kobiet, a 65 lat w przypadku mężczyzn), może zarobkować bez ograniczenia. Jeśli zatem taki emeryt pobiera rentę rodzinną jako świadczenie wyższe lub wybrane, kwota osiąganego przez niego przychodu pozostaje bez wpływu na wypłatę renty rodzinnej.

Z powyższego wynika, że uprawniony do renty rodzinnej może osiągać, bez wpływu na wysokość świadczenia, przychody z tytułu działalności niepodlegającej obowiązkowi ubezpieczeń społecznych, tj. z tytułu:

● umów o dzieło zawartych z innym podmiotem niż własny pracodawca (jeżeli nie są wykonywane na rzecz własnego pracodawcy),

● praw autorskich i patentowych,

● wynajmu lub dzierżawy nieruchomości albo lokali (chyba że wynajem lub dzierżawa stanowią przedmiot działalności gospodarczej),

● honorariów za działalność twórczą lub artystyczną,

● umowy agencyjnej, zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, jeśli jest uczniem gimnazjum, szkoły ponadgimnazjalnej, ponadpodstawowej, a także studentem, do czasu ukończenia 26 roku życia.

Obowiązują dwie kwoty graniczne, których przekroczenie powoduje zmniejszenie albo zawieszenie renty rodzinnej. Ich wysokość zmienia się cztery razy w roku: w marcu, czerwcu, wrześniu i grudniu.

Jeśli pracownik osiąga przychód nie wyższy od kwoty stanowiącej równowartość 70 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy ostatnio ogłoszonego przez prezesa GUS (od 1 marca 2009 r. 2167,60 zł), renta rodzinna będzie wypłacana w pełnej wysokości. Gdy przychód będzie wyższy od tej kwoty, ale nie przekroczy 130 proc. wspomnianego przeciętnego wynagrodzenia (od 1 marca 2009 r. 4025,60 zł), renta rodzinna podlega zmniejszeniu. Wysokość zmniejszenia ustala się jako faktyczną kwotę przekroczenia 70 proc. przeciętnego wynagrodzenia, ale nie wyższą niż maksymalna kwota zmniejszenia. Od 1 marca 2009 r. kwota ta w przypadku renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, wynosi 397,05 zł.

Osiąganie wyższego przychodu niż odpowiadającego kwocie 130 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia powoduje zawieszenie wypłaty renty rodzinnej.

Zdarza się, że do renty rodzinnej uprawnionych jest kilka osób. Wówczas osiąganie przychodu przez jedną z nich wywołać może skutek w postaci zawieszenia albo zmniejszenia tylko tej części renty rodzinnej, do której uprawniona jest osoba dorabiająca.

W przypadku gdy do renty rodzinnej uprawnionych jest więcej niż jedna osoba, a jedna z nich osiąga przychód w wysokości przekraczającej 130 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, zawieszeniu podlega część renty osoby osiągającej przychód. Jeśli natomiast uprawniony do tzw. wieloosobowej renty rodzinnej osiąga przychód w wysokości powodującej zmniejszenie wypłaty świadczenia, pomniejszana jest tylko część renty przysługująca tej osobie. Części renty rodzinnej przysługujące pozostałym uprawnionym nie ulegają zmianie. Pamiętać trzeba, że w przypadku rent rodzinnych, do których uprawnionych jest więcej niż jedna osoba, obowiązuje szczególny sposób ustalania kwoty maksymalnego zmniejszenia. Ustalona jest proporcjonalnie do liczby osób uprawnionych.

Jeżeli prawo do renty rodzinnej przysługuje więcej niż jednej osobie i jedna lub kilka z tych osób zgłosi wniosek o wyłączenie z kręgu uprawnionych, prawo do renty jest ponownie ustalane z pominięciem tej osoby albo osób. Pamiętać jednak trzeba, że wysokość renty rodzinnej uzależniona jest od liczby uprawnionych. Gdy do renty rodzinnej uprawnione są trzy osoby lub więcej, stanowi 95 proc. świadczenia, które przysługiwałoby osobie zmarłej. Jeżeli do renty rodzinnej uprawnione są dwie osoby, to wysokość renty rodzinnej wynosi 90 proc. świadczenia osoby zmarłej, a w przypadku jednej osoby uprawnionej - 85 proc. świadczenia, które przysługiwałoby zmarłemu.

Osoba, która ma ustalone prawo do renty i podejmuje działalność zarobkową objętą obowiązkiem ubezpieczeń społecznych, musi poinformować o tym ZUS. Obowiązek ten nie zależy od tego, czy od przychodów uzyskiwanych przez rencistę odprowadzane są składki. Po zakończeniu roku kalendarzowego dorabiający do renty rodzinnej musi także, nie później niż do ostatniego dnia lutego następnego roku, złożyć w ZUS zaświadczenie w wysokości przychodu uzyskanego w minionym roku. Wykazanie w zaświadczeniu od płatnika składek przychodu w rozbiciu na poszczególne miesiące pozwoli na wybór najkorzystniejszego dla zainteresowanego sposobu rozliczenia renty lub jej części.