Sposób opodatkowania emerytur w Słowenii zależy od źródła ich wypłaty

Struktura systemu emerytalno-rentowego w Republice Słowenii, podobnie jak w pozostałych państwach Unii Europejskiej, składa się z: obowiązkowego ubezpieczenia emerytalno-rentowego, obowiązkowego oraz dobrowolnego dodatkowego ubezpieczenia emerytalno-rentowego oraz ubezpieczenia emerytalno-rentowego w ramach indywidualnych kont emerytalnych.

- Obowiązkowe ubezpieczenie emerytalno-rentowe uprawnia do pobierania emerytury państwowej. Dotyczy ono pracowników, pracodawców oraz pozostałych osób uzyskujących dochody - wyjaśnia Halina Gajowa, konsultant w dziale prawno-podatkowym PricewaterhouseCoopers.

Ekspert zauważa, że osoby, które według słoweńskiej ustawy o ubezpieczeniach emerytalnych i rentowych nie podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, mogą zostać objęte ubezpieczeniami na zasadzie dobrowolnego uczestnictwa. Środkami z tytułu wpłacanych składek dysponuje państwowy Fundusz Emerytalny.

Dodatkowym ubezpieczeniem emerytalno-rentowym obowiązkowo objęte są osoby, które wykonują pracę szczególnie uciążliwą lub szkodliwą dla zdrowia czy też pracę, która nie powinna być zawodowo wykonywana po przekroczeniu określonego wieku (np. pracownicy służb mundurowych, górnicy, zawodowi kierowcy, piloci, pracownicy hut żelaza/ szła, tancerze baletu itp.). Uprawnia ono w przyszłości - jak wskazuje Halina Gajowa - do pobierania renty zawodowej. Środki na ten cel przekazywane są przez pracodawców do Funduszu Obowiązkowego Dodatkowego Ubezpieczenia Emerytalnego (zarządzanego przez państwową spółkę). W ramach dodatkowego ubezpieczenia pracownik może: przejść na wcześniejszą emeryturę i otrzymywać ze wspomnianego funduszu świadczenia emerytalne równocześnie z częściową emeryturą państwową lub zrezygnować z przejścia na wcześniejszą emeryturę, lecz otrzymywać później pełną emeryturę państwową oraz dodatkowo częściową emeryturę zawodową.

- Z kolei dodatkowe dobrowolne ubezpieczenie emerytalno-rentowe przeznaczone jest dla osób, które są już objęte obowiązkowym ubezpieczeniem emerytalno-rentowym, lecz chcą sobie zapewnić dodatkowe zabezpieczenie społeczne po przejściu na emeryturę - wysokość dodatkowej emerytury będzie zależna nie tylko od kwot wpłacanych składek, lecz także od ilości zysku generowanego przez zainwestowaną łączną kwotę aktywów - tłumaczy Halina Gajowa.

Wskazuje także, że środki ubezpieczonych w ramach dodatkowego dobrowolnego ubezpieczenia emerytalno-rentowego są gromadzone na indywidualnych kontach.

Osoba może przystąpić do dodatkowego dobrowolnego ubezpieczenia emerytalnego w ramach planu: zbiorowego - w takim przypadku pracodawca wpłaca składki na ubezpieczenie w imieniu pracowników, lub indywidualnego - składki wpłacają sami ubezpieczeni. Z informacji Haliny Gajowej wynika, że środki są zarządzane przez emerytalny fundusz wzajemny, zarejestrowany zgodnie z postanowieniami ustawy o ubezpieczeniach emerytalnych i inwalidzkich, która przewiduje ponadto określoną politykę inwestowania, a także określa warunki nabycia prawa do dodatkowej emerytury. Plusem takiego rozwiązana jest fakt, że państwo gwarantuje minimalny zysk z tytułu środków zgromadzonych.

Kolejną dostępną formą ubezpieczenia emerytalnego są różnego rodzaju indywidualne konta emerytalne/osobiste konta oszczędnościowe (np. połączone z ubezpieczeniem na życie, inwestycjami w fundusze czy akcje).

- Ta forma ubezpieczeń jest oferowana m.in. przez prywatne fundusze, banki i firmy ubezpieczeniowe - mówi Halina Gajowa.

Dodaje, że w ciągu ostatnich 10 lat zaobserwowano systematyczny wzrost tej formy oszczędzania na przyszłą emeryturę, jednak w 2009 roku, prawdopodobnie z powodu kryzysu, po raz pierwszy nastąpił spadek liczby wpłat na indywidualne konta emerytalne/osobiste konta oszczędnościowe.

Ubezpieczenia społeczne opłaca zarówno pracownik, jak i pracodawca lub państwo (w przypadku bezrobotnych).

- Postawą do obliczenia zobowiązań na ubezpieczenia społeczne jest wynagrodzenie brutto pracownika łącznie ze wszystkim dodatkami, a terminem zapłaty jest dzień wypłaty poborów - zwraca uwagę Halina Gajowa.

Nasza rozmówczyni wylicza, że łączne obciążenie wynosi, co do zasady, 38,2 proc., w tym:

1. Składki opłacane przez pracownika stanowią 22,1 proc.:

● ubezpieczenie emerytalno-rentowe 15,5 proc.,

● ubezpieczenie zdrowotne 6,36 proc.,

● ubezpieczenie na wypadek bezrobocia 0,14 proc.,

● ubezpieczenie macierzyńskie 0,1 proc.

2. Składki opłacane przez pracodawców (16,1 proc.):

● ubezpieczenie emerytalno-rentowe 8,85 proc.,

● ubezpieczenie zdrowotne 6,56 proc.,

● ubezpieczenie na wypadek bezrobocia 0,06 proc.,

● ubezpieczenie wypadkowe 0,53 proc.,

● ubezpieczenie macierzyńskie 0,1 proc.

Słoweński system zabezpieczenia społecznego - jak podkreśla Halina Gajowa - gwarantuje beneficjentom następujące rodzaje świadczeń:

● emerytalne: emeryturę, rentę z tytułu niezdolności do pracy, rentę rodzinną (przysługującą uprawnionym członkom rodziny osoby zmarłej), rentę wdowią, emeryturę częściową,

● z ubezpieczenia inwalidzkiego: prawo do rehabilitacji z tytułu wykonywanej pracy, prawo do zasiłku z tytułu niepełnosprawności, prawo do zasiłku z powodu zmiany miejsca pracy i pracy w niepełnym wymiarze godzin (ze względu na pewien stopień niepełnosprawności lub niezdolności do pracy),

● dodatkowe: zasiłek opiekuńczy, zasiłek dla niepełnosprawnych, zasiłek wyrównawczy do emerytury,

● pozostałe: odprawa, prawo do rocznego dodatku do emerytury.

Halina Gajowa wyjaśnia nam, że osoby ubezpieczone są uprawnione do państwowej emerytury:

● w wieku 58 lat, gdy legitymują się 40-letnim okresem podlegania ubezpieczeniom w przypadku mężczyzn oraz 38-letnim w przypadku kobiet,

● w wieku 63 lat (mężczyźni) oraz 61 lat (kobiety), gdy okres dający uprawnienia emerytalne wynosi 20 lat,

● w wieku 65 lat (mężczyźni) oraz 63 lat (kobiety), gdy okres dający uprawnienia emerytalne wynosi 15 lat.

Ponadto wiek emerytalny może zostać obniżony w przypadku, gdy osoba ubezpieczona wychowywała i utrzymywała dzieci lub podjęła zatrudnienie przed 18 rokiem życia.

Pod pewnymi warunkami pełny wiek emerytalny może ulec obniżeniu:

● o liczbę lat poświęconych na ukończenie studiów wyższych, doktoranckich bądź podyplomowych,

● o rzeczywisty czas odbywania zasadniczej służby wojskowej lub służby zastępczej oraz czas podstawowego szkolenia do pomocniczych oddziałów policyjnych,

● o czas, kiedy ubezpieczony był zarejestrowany w urzędzie zatrudnienia jako poszukujący pracy lub bezrobotny.

- W Słowenii minimalna i maksymalna podstawa emerytalna jest określona przez prawo. Najwyższa podstawa emerytalna może być tylko czterokrotnie wyższa od podstawy minimalnej. Od styczna 2010 r. najwyższa i minimalna podstawa emerytalna wynoszą odpowiednio 2178,44 euro oraz 544,61 euro - podaje Halina Gajowa.

Wysokość emerytury w konkretnym przypadku jest obliczana po przemnożeniu podstawy emerytalnej i wskaźnika procentowego zależnego od długości okresu podlegania ubezpieczeniom. Wraz z nowelizacją ustawy przy obliczaniu podstawy emerytury będą brane pod uwagę 34 następujące po sobie lata okresu ubezpieczeniowego.

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl