Można uzyskać refundację składek z PFRON

Refundacje składek na ubezpieczenia społeczne osób niepełnosprawnych są wypłacane przez PFRON. Są one dostępne na wniosek, lecz PFRON ma obowiązek wypłacić je każdemu wnioskodawcy, gdy zostały spełnione warunki jej uzyskania. Warunki materialnoprawne wynikają z art. 25a - 25d ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - dalej: ustawa.

W myśl art. 25a ust. 1 pkt 1 ustawy osobie niepełnosprawnej wykonującej działalność gospodarczą przysługuje ze środków PFRON refundacja terminowo opłaconych obowiązkowych składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

W świetle art. 25a ust. 1 pkt 1 ustawy prawo do refundacji jest niezależne od formy organizacyjno-prawnej działalności oraz od tego, czy płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne jest wnioskodawca, czy podmiot, przy pomocy którego osoba ta wykonuje swoją działalność. Refundację mogą uzyskać nie tylko osoby prowadzące samodzielnie działalność w ramach przedsiębiorstwa osoby fizycznej, ale także np. jako wspólnik spółki cywilnej lub jawnej czy adwokat działający w zespole adwokackim.

Mając na uwadze dotychczasowe problemy z egzekwowaniem refundacji przez osoby działające w takich formach organizacyjno-prawnych, w nowym wniosku o wypłatę refundacji Wn-U-G wprowadzono odrębne pozycje 8 i 9 dla imienia i nazwiska wnioskodawcy oraz poz. 7 dla nazwy płatnika. PFRON nie będzie mógł powoływać się na to, że płatnik ze składanej do ZUS deklaracji DRA oraz wnioskodawca nie są tą samą osobą.

Ponadto do refundacji uprawniona jest osoba niepełnosprawna w rozumieniu ustawy, a więc osoba, której niepełnosprawność w określonym stopniu potwierdza jedno z orzeczeń wymienionych w art. 3, 4a, 5 lub 62 ustawy. Data, od której wykazuje się tę osobę jako niepełnosprawną, może być wcześniejsza niż data uostatecznienia się orzeczenia. Jednak zgodnie z par. 7 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 9 stycznia 2009 r. w sprawie refundacji składek na ubezpieczenia społeczne osób niepełnosprawnych (Dz.U. nr 8, poz. 42, z późn. zm.) wraz z pierwszym wnioskiem Wn-U-G należy przedłożyć PFRON kopię orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność w rozumieniu ustawy. Oznacza to, że co najmniej w dniu terminowego składania wniosku zwykłego za dany miesiąc wnioskodawca powinien był dysponować już orzeczeniem potwierdzającym, że w okresie sprawozdawczym był niepełnosprawny. Dlatego organy rozstrzygające w sprawach refundacji przyjmują, że osoba niedysponująca w terminie złożenia wniosku Wn-U-G orzeczeniem potwierdzającym jej niepełnosprawność w okresie sprawozdawczym, w którym prowadziła oskładkowaną działalność gospodarczą, nie może uzyskać refundacji za ten okres, nawet gdyby z innych powodów jej prośba o przywrócenie terminu do złożenia wniosku Wn-U-G została rozpatrzona pozytywnie.

Zarówno niepełnosprawność, jak i prowadzenie działalności gospodarczej, muszą wystąpić jednocześnie co najmniej w jednym z dni miesiąca, za który naliczono składki podlegające refundacji, czyli w okresie sprawozdawczym. Od tego, w ilu dniach okresu sprawozdawczego wystąpiły obie wspomniane przesłanki, zależy ostateczna wysokość refundacji. Liczbę dni prowadzenia działalności w okresie sprawozdawczym wykazuje się w poz. 19, a liczbę dni, w których w okresie sprawozdawczym wnioskodawca był niepełnosprawny, wykazuje się w poz. 20.1 Wn-U-G.

Zamierzam prowadzić działalność wraz z żoną. Czy składki na ubezpieczenia społeczne żony, która jest osobą niepełnosprawną o lekkim stopniu niepełnosprawności, mogą zostać zrefundowane z PFRON? To zależy od tego, czy małżonka również będzie prowadziła działalność gospodarczą jako przedsiębiorca, czy tylko będzie osobą współpracującą. Refundacja składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, o której mowa w art. 25a ustawy, dotyczy wyłącznie składek obligatoryjnie terminowo i w całości opłacanych w odniesieniu do osób niepełnosprawnych wykonujących działalność gospodarczą. Zatem jeżeli działalność będzie prowadzona np. w formie spółki cywilnej czy jawnej, to małżonka będzie osobą wykonującą działalność gospodarczą i jej składki jako osoby niepełnosprawnej będzie mogła mieć zrefundowane na podstawie art. 25a ust. 1 pkt 1 ustawy. Natomiast jeżeli nie jest osobą wykonującą działalność gospodarczą, a jedynie jest osobą współpracującą, czyli w tym przypadku małżonkiem pozostającym z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność we wspólnym gospodarstwie domowym i współpracującą przy prowadzeniu działalności - to jej składki nie podlegałyby refundacji na podstawie wspomnianego przepisu. Z punktu widzenia dotowania pracy żony najkorzystniej jest zawrzeć z nią spółkę cywilną albo zatrudnić ją na podstawie umowy o pracę.

Zgodnie z art. 25a ust. 1 pkt 1, 1a i 2a ustawy osobie niepełnosprawnej prowadzącej działalność gospodarczą refunduje się składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe do wysokości odpowiadającej wysokości składki, której podstawą wymiaru jest kwota określona w art. 18 ust. 8 oraz w art. 18a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.), a więc odpowiednio zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż:

● 30 proc. kwoty minimalnego wynagrodzenia - w okresie pierwszych 24 miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej, o ile dana osoba nie prowadziła w okresie ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych przed dniem rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej pozarolniczej działalności ani nie wykonuje działalności gospodarczej na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym wykonywała w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzących w zakres wykonywanej działalności gospodarczej,

● 60 proc. prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek, ogłoszonego na dany rok kalendarzowy - w odniesieniu do pozostałych osób.

Za miesiąc, w którym nastąpiło odpowiednio objęcie lub ustanie ubezpieczenia lub w przypadku niezdolności do pracy trwającej przez część miesiąca (jeżeli z tego tytułu ubezpieczony spełnia warunki do przyznania zasiłku), podstawę wymiaru składek zmniejsza się proporcjonalnie, dzieląc ją przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni podlegania ubezpieczeniu, co wpływa na wysokość naliczonych od tej podstawy składek podlegających refundacji.

Minimalna podstawa wymiaru składek za poszczególne miesiące 2011 r. wynosi 415,80 zł w pierwszym przypadku i 2015,40 zł w drugim. Kwota naliczonych od tej podstawy refundowanych składek na ubezpieczenie emerytalne wykazywanych w poz. 17 Wn-U-G wyniesie odpowiednio 81,16 lub 393,41 zł, a kwota składek na ubezpieczenie rentowe z poz. 18 Wn-U-G - odpowiednio 24,95 albo 120,92 zł. Jeżeli jednak wnioskodawca prowadziłby działalność gospodarczą np. do 22 czerwca 2011 r. włącznie, to kwotę poszczególnych składek należałoby pomnożyć przez 22/30 i dopiero tak obliczone kwoty wykazać w poz. 17 i 18 Wn-U-G.

Ustalając kwotę refundacji, należy pamiętać o czterech kwestiach.

Po pierwsze, refundacji mogą podlegać wyłącznie składki opłacane obligatoryjnie.

Po drugie, refundacji, a więc i wykazaniu w poz. 17 i 18 Wn-U-G, podlegają składki opłacone terminowo, a więc w terminie określonym w art. 47 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przypada on do 10. dnia miesiąca następującego po miesiącu prowadzenia działalności, za którą opłacane są składki, gdy płatnik opłaca składki tylko za siebie lub do 15. dnia następnego miesiąca, gdy opłaca je także za inne osoby.

Po trzecie, refundacja może objąć wyłącznie składki zapłacone w całości. Z art. 25 ust. 1 ustawy wynika, że obowiązek dotyczy zapłacenia w całości składek podlegających refundacji, tj. składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, a nie np. wypadkowe.

Po czwarte, począwszy od refundacji za czerwiec 2011 r., zgodnie z art. 25a ust. 1a ustawy zróżnicowano wysokość refundacji w zależności od stopnia niepełnosprawności wnioskodawcy. Refundacja przysługuje w wysokości: 100 proc. kwoty refundowanych składek - przy znacznym stopniu niepełnosprawności, 60 proc. - przy umiarkowanym i 30 proc. - przy lekkim.

Kwotę refundacji ustala się proporcjonalnie do liczby dni bycia osobą o znacznym (poz. 20.2), umiarkowanym (poz. 20.3) lub lekkim (poz. 20.4) stopniu niepełnosprawności, przypadających w okresie prowadzenia działalności gospodarczej w danym okresie sprawozdawczym (poz. 19 Wn-U-G), np. osobie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności prowadzącej działalność gospodarczą przez cały czerwiec 2011 r., przysługiwałaby refundacja w wysokości 308,60 zł, tj. (393,41 + 120,92) x 0,6 x 30/30, gdyby przez cały miesiąc była niepełnosprawna, a 164,59 zł, tj. (393,41 + 120,92) x 0,6 x 16/30, gdyby była niepełnosprawna tylko do 16 czerwca włącznie. Gdyby ta osoba prowadziła działalność do 22 czerwca włącznie, to kwota refundacji jej składek wyniosłaby 226,31 zł, tj. ((393,41 + 120,92) x 22/30) x 0,6 x 22/22.

Zważywszy na wyłączenie podwójnego finansowania tych samych kosztów, należy ustalić kwotę, w jakiej sfinansowano wnioskodawcy składki na innych podstawach, wykazać ją w poz. 22 Wn-U-G i pomniejszyć o nią wstępnie ustaloną kwotę refundacji. Uzyskaną w ten sposób należną kwotę refundacji wykazuje się w poz. 23 Wn-U-G.

Na podstawie art. 25a ust. 1 pkt 2 ustawy niepełnosprawnemu rolnikowi lub rolnikowi zobowiązanemu do opłacania składek za niepełnosprawnego domownika przysługuje refundacja składki na ubezpieczenia społeczne rolników w KRUS. Refundacja dotyczy więc także przedsiębiorców ubezpieczonych w KRUS zgodnie z art. 5a ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Refundacja obejmuje tylko składki naliczone oraz opłacone w całości i terminowo na zasadach określonych w tej ustawie. Składki te opłaca się co kwartał w terminie do końca pierwszego miesiąca danego kwartału (np. za II kwartał do 30 kwietnia). Kwartał, za który opłacono składki, które mają być zrefundowane, jest okresem sprawozdawczym wykazywanym w poz. 8 Wn-U-A.

W drugim kwartale 2011 r. kwota składek rolnika z gospodarstwa do 50 ha oraz domownika bez względu na wielkość gospodarstwa rolniczego wynosi 219 zł (ubezpieczenia emerytalno-rentowe) i 126 zł (ubezpieczenia wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie). Gdy dodatkowo wykonują oni działalność gospodarczą, to składka na ich ubezpieczenia emerytalno-rentowe wynosi 438 zł. Składki emerytalno-rentowe rolników prowadzących większe gospodarstwa są wyższe (szczegółowe informacje na stronie internetowej: www.krus.gov.pl). Kwotę składek emerytalno-rentowych należy wykazać w poz. 9, a wypadkowych, chorobowych i macierzyńskich - w poz. 10 Wn-U-A.

Refundacji tej nie nalicza się proporcjonalnie do okresu niepełnosprawności w okresie sprawozdawczym. Nie może ona jednak prowadzić do podwójnego finansowania tego samego celu. Stąd w poz. 13 Wn-U-A wykazuje się kwotę składek podlegających refundacji, a sfinansowaną ze środków publicznych. O tę kwotę pomniejsza się sumę z poz. 9 i 10 Wn-U-A i w ten sposób uzyskuje się kwotę refundacji należnej, którą wykazuje się w poz. 14 Wn-U-A.

Jestem osobą o lekkim stopniu niepełnosprawności ubezpieczoną w KRUS i prowadzę działalność gospodarczą oraz działalność rolniczą w ramach grupy producentów. Mój partner jest również osobą o lekkim stopniu niepełnosprawności. Opłacam składki na KRUS za siebie i za niego jako domownika. Czy nasze składki mogą podlegać refundacji z PFRON? Refundacja dotyczy składek opłacanych w ramach ubezpieczenia społecznego rolników opłacanych za niepełnosprawnych rolników lub niepełnosprawnych domowników. Rolnikiem jest także osoba fizyczna prowadząca działalność w ramach grupy producentów rolnych. Zatem składki osoby prowadzącej działalność w tym zakresie mogą podlegać refundacji ze środków PFRON. Również składki osoby niepełnosprawnej pozostającej z rolnikiem w związku partnerskim mogą podlegać refundacji, ponieważ osoba ta może zostać uznana za domownika w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

@RY1@i02/2011/116/i02.2011.116.209.0008.001.jpg@RY2@

Luiza Klimkiewicz, specjalista pomocy publicznej

Luiza Klimkiewicz

specjalista pomocy publicznej

Art. 25a - 25d ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 214, poz. 1407 z późn. zm.).

Art. 5a ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 50, poz. 291, z późn. zm.).