Świadczenia wypadkowe, czyli nieuzasadnione różnicowanie sytuacji

Regulacja dotycząca wypadków w drodze do pracy lub z pracy do domu nie uzależnia nabycia świadczeń z tego tytułu od okoliczności, czy pracownik był wówczas nietrzeźwy i przez to przyczynił się do zaistnienia wypadku. Inaczej jest w przypadku wypadków przy pracy. Zróżnicowanie to budzi poważne wątpliwości i wydaje się nieuzasadnione.

Definicję wypadku w drodze do pracy lub z pracy zawiera art. 57b ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.). W myśl tego przepisu za wypadek w drodze do pracy lub z pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które nastąpiło w drodze do lub z miejsca wykonywania zatrudnienia lub innej działalności stanowiącej tytuł ubezpieczenia rentowego, jeżeli droga ta była najkrótsza i nie została przerwana. Na gruncie art. 57b ustawy o emeryturach i rentach z FUS szeroko pojęta wina ubezpieczonego nie stanowi kwestii podlegającej ocenie ZUS i nie ma znaczenia dla stwierdzenia, że wypadek był wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy. Nie ma też znaczenia, czy do wypadku doszło wskutek spożycia przez pracownika alkoholu. Potwierdził to także Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z 18 lipca 2006 r. (III AUa 1553/05, OSA 2007/8/15), podnosząc, że nie ma podstaw do odmowy zastosowania art. 57b w przypadku udowodnionego związku między zajściem wypadku a spożyciem przez poszkodowanego alkoholu lub innych środków odurzających. Warto tu też zwrócić uwagę na wyrok Sądu Najwyższego z 20 kwietnia 2001 r. (II UKN 347/00, OSNP 2003/1/22), w którym wskazano, że codzienne, zwyczajowe dokonywanie zakupów artykułów spożywczych podczas odbywania najkrótszej drogi z pracy do domu nie przerywa tej drogi, także wówczas, gdy dokonaniu zakupu towarzyszy spożycie alkoholu, które w żadnym stopniu nie wpłynęło na zdarzenie wypadkowe. Oznaczałoby to, że spożycie alkoholu, a nawet wprowadzenie się w stan nietrzeźwości nie pozbawiałoby pracownika świadczeń z tytułu wypadku w drodze do pracy lub z pracy.

Natomiast w przypadku wypadków przy pracy obowiązuje inna regulacja. W myśl bowiem art. 21 ust. 2 ustawy 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 167, poz. 1322 z późn. zm.) pracownik nie uzyska świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego, jeśli będąc w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środków odurzających lub substancji psychotropowych, przyczynił się w znacznym stopniu do spowodowania wypadku. Podobna regulacja powinna, moim zdaniem, dotyczyć także wypadków w drodze do pracy lub z pracy. Nieuzasadnione bowiem wydaje się zróżnicowanie tych dwóch sytuacji. Celowe byłoby ich zrównanie poprzez wprowadzenie warunku, że świadczenia wynikające z zaistnienia wypadku w drodze do pracy lub z pracy nie przysługują, jeśli pracownik będący w stanie nietrzeźwym przyczynił się do powstania tego wypadku.

Wprowadzenie się pracownika w stan nietrzeźwości może być uznane za zerwanie przez niego związku z pracą. Taki pogląd, na gruncie wypadków przy pracy, wyrażano także w orzecznictwie (np. w uzasadnieniu wyroku SN z 7 marca 2005 r., I UK 127/05, LEX nr 299138). Moim zdaniem można by go przenieść także na grunt wypadków w drodze do lub z pracy. Pozwalałoby to na wyeliminowanie możliwości uzyskiwania świadczeń z tytułu tych wypadków przez pracowników, którzy będąc w stanie nietrzeźwym, sami doprowadzili do ich powstania. Regulacja taka byłaby, w mojej ocenie, zgodna także z zasadami współżycia społecznego i celem ochrony ubezpieczeniowej osób będących w drodze do pracy lub z pracy do domu.

@RY1@i02/2012/158/i02.2012.158.21700020c.802.jpg@RY2@

Ryszard Sadlik, sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach

Ryszard Sadlik

sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach