Tegoroczne zarobki ZUS wliczy dopiero w styczniu

Większość osób przechodzących obecnie na emeryturę ma ustalane świadczenie na nowych zasadach, uzależnionych głównie od kwoty składek i kapitału początkowego zewidencjonowanych na indywidualnym koncie ubezpieczonego w ZUS. Nadal jednak dla pewnej grupy ubezpieczonych emerytura obliczana jest według starych zasad, uzależnionych m.in. od wysokości zarobków z wybranych lat kalendarzowych. Dotyczy to osób:

●urodzonych przed 1 stycznia 1949 r.,

●urodzonych po 31 grudnia 1948 r., a przed 1 stycznia 1969 r., przechodzących na wcześniejszą emeryturę w związku ze spełnieniem warunków do 31 grudnia 2008 r.,

●przechodzących na emeryturę górniczą (bez względu na datę urodzenia).

Ważna wysokość wynagrodzenia

Sposób obliczenia starej emerytury przewidziany został w art. 53 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ustawa emerytalna). Zgodnie z tym przepisem świadczenie to stanowi sumę trzech składników:

●części socjalnej świadczenia (24 proc. kwoty bazowej),

●części za okresy składkowe (po 1,3 proc. podstawy emerytury za każdy rok),

●części należnej za okresy nieskładkowe (po 0,7 proc. podstawy wymiaru emerytury za każdy rok okresów nieskładkowych).

Czynnikiem, który w największej mierze decyduje o wysokości starej emerytury, jest podstawa jej wymiaru. Potocznie mówiąc, jest to wypadkowa zarobków osoby ubezpieczonej uzyskanych w wybranych latach kalendarzowych oraz przeciętnych płac w tych latach, mnożona następnie przez aktualną kwotę bazową (100 proc. przeciętnej płacy).

Co do zasady, im wyższe były te zarobki w stosunku do średnich wynagrodzeń, tym wyższa jest podstawa wymiaru, a co za tym idzie - wysokość emerytury. Warto zaznaczyć, że do podstawy wymiaru emerytury ZUS uwzględnia nie tylko składniki, od których pracodawca zobowiązany był opłacać składkę emerytalno-rentową (np. pensje zasadnicze, nagrody, różnego rodzaju dodatki), ale również (o ile nie została przekroczona maksymalna roczna podstawa wymiaru składek) kwoty wypłaconych wynagrodzeń za czas niezdolności do pracy bądź zasiłków chorobowych.

Należy się cofnąć

Przepisy przewidują - co do zasady - dwa warianty ustalenia podstawy wymiaru emerytury. Pierwszy z nich to obliczenie tej podstawy z uwzględnieniem zarobków osiągniętych przez wnioskodawcę w 10 kolejnych latach kalendarzowych przypadających w ostatnim 20-leciu. Natomiast stosując drugi wariant, ZUS oblicza świadczenie w oparciu o wynagrodzenia z 20 lat dowolnie wybranych z całego okresu ubezpieczenia. W obydwu przypadkach wszystkie lata uwzględniane przy ustalaniu podstawy wymiaru emerytury muszą przypadać przed rokiem zgłoszenia wniosku o przyznanie tego świadczenia. Wyjątek dotyczy osób, które w ciągu 20 lat poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłosiły wniosek o emeryturę, pobierały przez więcej niż 10 lat zasiłek przedemerytalny. W takim przypadku ZUS uwzględnia ich zarobki z kolejnych 10 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym nabyły prawo do zasiłku przedemerytalnego.

Konieczność cofnięcia się z ostatnimi zarobkami uwzględnianymi przy ustalaniu podstawy wymiaru starej emerytury do roku poprzedzającego zgłoszenie wniosku o to świadczenie ma dla osób ubiegających się o emeryturę bardzo istotne znaczenie.

Jeśli bowiem chcą one mieć wliczone do tej emerytury wynagrodzenia z bieżącego roku kalendarzowego, swoją decyzję o przejściu na emeryturę muszą odłożyć przynajmniej do początku następnego roku. Taki dylemat mogą mieć osoby zamierzające jeszcze w grudniu 2014 r. zgłosić wniosek o przyznanie starej emerytury. Jeśli miały wysokie zarobki w bieżącym roku kalendarzowym i chcą wliczyć je do podstawy wymiaru świadczenia, powinny wystąpić z wnioskiem najwcześniej w styczniu 2015 r. Muszą jednak pamiętać o tym, że w takiej sytuacji nie otrzymają emerytury za grudzień br.

Co korzystniejsze

Emeryt, który po przyznaniu świadczenia podjął pracę i uzyskuje wysokie zarobki, może ubiegać się o ponowne jej obliczenie od przeliczonej podstawy wymiaru świadczenia. Przeliczenie to możliwe jest wówczas, gdy:

●wskazuje do ponownego ustalenia emerytury zarobki przypadające w całości lub w części po przyznaniu świadczenia,

●wnioskuje o obliczenie podstawy wymiaru emerytury z 10 kolejnych lat kalendarzowych wybranych z ostatniego 20-lecia lub z 20 lat dowolnie z całego okresu ubezpieczenia,

●legitymuje się wyższym wskaźnikiem wysokości podstawy wymiaru z nowo wskazanego okresu w stosunku do wskaźnika obliczonego poprzednio (od tego warunku ustawa przewiduje pewne wyjątki).

Wskazując do przeliczenia podstawy wymiaru emerytury zarobki z 10 kolejnych lub 20 dowolnie wybranych lat, świadczeniobiorca powinien pamiętać, że muszą to być zawsze lata przypadające przed rokiem zgłoszenia wniosku o to przeliczenie. Jeśli więc chciałby wskazać do ponownego obliczenia emerytury zarobki z roku bieżącego, ze zgłoszeniem stosownego wniosku powinien zaczekać przynajmniej do stycznia następnego roku.

Ważne

O wysokości starej emerytury decydują zarobki uzyskane w wybranych latach kalendarzowych oraz kwota bazowa

Marek Opolski

ekspert od emerytur i rent

Podstawa prawna

Art. 15, art. 53 oraz art. 110 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1440 ze zm.).