Przedsiębiorca może uniknąć płacenia wysokich składek za członka rodziny

Zatrudnienie w firmie członków rodziny ma wiele zalet. Jednak z punktu widzenia przepisów dotyczących opłacania składek do ZUS nie zawsze jest to dla przedsiębiorcy opłacalne. Z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wynika bowiem, że jeśli pracownik spełnia kryteria określone dla osób współpracujących z prowadzącym pozarolniczą działalność, to należy go ubezpieczyć jako osobę współpracującą. Oznacza to, że nie można opłacać za niego składek na ubezpieczenia społeczne jak za pracownika od uzyskanego przychodu, np. od 1680 zł, ale od zadeklarowanej kwoty nie niższej jednak niż określone ustawą minimum, a to jest dość wysokie. W przypadku ubezpieczeń społecznych składki za osobę współpracującą trzeba naliczać od zadeklarowanej kwoty nie niższej niż 60 proc. prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego (w 2014 roku od 2247,60 zł), a w przypadku ubezpieczenia zdrowotnego - od zadeklarowanej kwoty nie niższej niż 75 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale 2013 roku, włącznie z wypłatami z zysku (w 2014 roku od 3004,48 zł).

Taka wysoka podstawa wymiaru składek będzie obowiązywała, gdy zatrudniony członek rodziny zostanie uznany za osobę współpracującą z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność. Za taką ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych uważa:

wmałżonka,

wdzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione,

wrodziców, macochę i ojczyma oraz osoby przysposabiające

- jeżeli pozostają z prowadzącym pozarolniczą działalność we wspólnym gospodarstwie domowym i współpracują przy prowadzeniu tej działalności. Regulacja ta nie dotyczy jedynie osób, z którymi została zawarta umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego.

Zasady zgłaszania do ubezpieczeń i opłacania składek za zatrudnionych w firmie członków rodziny budzą wiele wątpliwości, na co wskazuje m.in. liczba decyzji interpretujących przepisy wydanych przez ZUS w tej kwestii (patrz: tabela). ZUS podkreśla w nich, że do uznania osoby za współpracującą z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność niezbędne jest stwierdzenie prowadzenia z nią wspólnego gospodarstwa domowego. Natomiast o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego decyduje łącznie wspólne zamieszkiwanie i zaspokajanie potrzeb ze środków będących w dyspozycji wspólnoty (rodziny). Ważny jest nie tylko adres zamieszkania (zameldowania), lecz także okoliczności takie jak: prowadzenie wspólnego budżetu domowego oraz współpraca w załatwianiu codziennych spraw życiowych. Tak postanowił ZUS w decyzji interpretującej przepisy nr 1094 (WPI/200000/43/1094/2014) z 23 września 2014 r.

Z powyższego wynika, że nie zawsze zatrudnienie członka rodziny, np. syna, na podstawie umowy o pracę zobowiązuje do ubezpieczenia go w ZUS jako osoby współpracującej. Jeśli bowiem syn nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z przedsiębiorcą, to można opłacać za niego składki jak za pracownika.

Jeśli zakres prac, jakie ma wykonywać w firmie członek rodziny, może być przedmiotem umowy-zlecenia, to warto rozważyć taką podstawę zatrudnienia. Przepisy nie różnicują zasad opłacania składek za zleceniobiorców spokrewnionych i niespokrewnionych ze zleceniodawcą. Prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego też nie ma wówczas żadnego znaczenia. Syn zatrudniony przez ojca jest w takiej sytuacji traktowany jak zleceniobiorca, a nie jak osoba współpracująca. Jeśli jest wynagradzany w sposób kwotowy, w kwotowej stawce godzinowej lub akordowej albo prowizyjnie, to składki nalicza się od uzyskiwanego przychodu.

Interpretacje ZUS
Decyzja oddziału ZUS w Lublinie nr 264 (WPI 200000/43/264/2014) z 6 marca 2014 r. Decyzja oddziału ZUS w Lublinie nr 711 (WPI/200000/43/711/2014) z 11 czerwca 2014 r.	Osoba wykonująca pracę na podstawie umowy-zlecenia, nawet jeśli spełnia kryteria dla osób współpracujących z art. 8 ust. 11 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, podlega ubezpieczeniom jako zleceniobiorca na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 4 wymienionej ustawy.
Decyzja oddziału ZUS w Lublinie nr 971 (WPI/200000/43/971/2014) z 27 sierpnia 2014 r.	Jeśli ojciec nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z prowadzącym działalność, to nie powstaje obowiązek ubezpieczeń z tytułu współpracy. Ojciec będzie podlegał ubezpieczeniom społecznym jako pracownik, a nie osoba współpracująca przy prowadzeniu działalności.
Decyzja oddziału ZUS w Lublinie nr 1094 (WPI/200000/43/1094/2014) z 23 września 2014 r.	Wspólnota gospodarstwa domowego oznacza, że pozostające w niej osoby mają zaspokajane potrzeby ze środków wspólnoty (rodziny). O prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego przesądza nie tylko adres zamieszkania, lecz także okoliczności, takie jak prowadzenie budżetu domowego oraz współpraca w załatwieniu codziennych życiowych spraw.
Decyzja oddziału ZUS w Lublinie nr 1089 (WPI/200000/43/1089/2014) z 30 września 2014 r.	Stosownie do art. 8 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jeżeli pracownik spełnia kryteria określone dla osób współpracujących, to dla celów ubezpieczeń społecznych jest traktowany jako osoba współpracująca. Powyższy przepis odnosi się wyłącznie do pracownika. W ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych brak jest przepisu analogicznego w odniesieniu do zleceniobiorców.

Mariusz Stępień

dgp@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 8 ust. 1, art. 8 ust. 2, art. 8 ust. 11, art. 18 ust. 3, art. 18 ust. 8 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.). Art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 ze zm.).

@RY1@i02/2014/205/i02.2014.205.00700030b.802.jpg@RY2@

shutterstock