Tylko ZUS czy także OFE

Teoretycznie wystarczy podpisać

Otwarte fundusze emerytalne wysyłają oświadczenia o pozostaniu w OFE swoim dotychczasowym członkom. Oświadczenia te są już wypełnione danymi osobowymi konkretnej osoby oraz podana jest w nich nazwa dotychczasowego OFE. Wysyłane są one członkom wraz z kopertą zaadresowaną do ZUS. Tak więc teoretycznie wystarczy podpisać takie oświadczenie i przesłać je do ZUS. Konsekwencją takiego działania ubezpieczonego jest dokonanie wyboru, że środki na przyszłą emeryturą oszczędzać będzie także w OFE, i to w tym, do którego dotychczas należy.

Osoby, które chcą, aby ich składka w całości trafiała do ZUS, nie składają oświadczenia. Docierają do nas głosy od czytelników, że otrzymując takie wypełnione swoimi danymi oświadczenia, wysłali je do ZUS, ponieważ stwierdzili, że skoro wysyłają oświadczenie do ZUS, to wybierają ten właśnie sposób oszczędzania na emeryturę.

Pojawia się więc wątpliwość, czy takie działania OFE są zgodne z prawem. Po pierwsze, czy taka praktyka nie wprowadza w błąd ubezpieczonych, a jeżeli tak, to jakie są dla nich konsekwencje. Poza tym pozostaje kwestia, jak wysyłanie wypełnionych oświadczeń ma się do zakazu reklamy, który przecież OFE nadal obowiązuje. Od 14 stycznia do 31 lipca 2014 r. zabroniona jest reklama zawierająca informacje o OFE. Zakaz ma na celu ochronę interesów ubezpieczonego. Nie powinien dokonywać wyboru pod presją reklamy. Dlatego poprosiliśmy ekspertów o opinię na temat takiego postępowania funduszy i jego zgodności z prawem.

OPINIE EKSPERTÓW

@RY1@i02/2014/132/i02.2014.132.03300020b.810.jpg@RY2@

JOANNA ŚLIWIŃSKA radca prawny

Uchwalona w ubiegłym roku ustawa zmieniająca zasady zarządzania składkami emerytalnymi wprowadziła zasadę, że są one obecnie gromadzone jedynie w ZUS, a nie częściowo w OFE, jak dotychczas. Możemy jednak podjąć decyzję o przekazywaniu nadal do OFE części składek poprzez złożenie specjalnego oświadczenia do ZUS.

Ustawodawca, wykorzystując w pewnym sensie naszą naturalną niechęć do biurokracji, ustalił, że w przypadku niezłożenia żadnego oświadczania całość naszych składek pozostaje w ZUS.

OFE zdają sobie jednak sprawę, że takie reguły mogą w efekcie doprowadzić do ich likwidacji, gdyż niewiele osób zada sobie trud znalezienia odpowiednich informacji, sporządzenia oświadczenia i wysłania go do ZUS. Od kilku miesięcy wysyłają więc do swoich klientów wymagające już tylko podpisu wypełnione oświadczenia wraz z zaadresowaną do ZUS kopertą. Pojawiły się w związku z tym zarzuty o działalność niezgodną z prawem.

Klienci skarżą się, że zaadresowana do ZUS koperta sugeruje, że wysłanie oświadczenia spowoduje, iż składki będą odprowadzane tylko do ZUS. Moim zdaniem zarzuty są niezasadne. Przede wszystkim trzeba zwrócić uwagę na zasadę "nieznajomość prawa szkodzi". Nikt nie może powoływać się na to, że nie znał przepisów. A przepisy mówią wyraźnie, że jeśli nie złożymy żadnego oświadczenia, całość składek zostaje w ZUS.

Inną kwestią pozostaje oczywiście stopień zawiłości języka, w jakim ustawy są formułowane, ale winą za to nie można obciążać przecież OFE. Odpowiednie informacje w wersji uproszczonej, ale wystarczającej, znajdziemy chociażby na stronie ZUS. W przesyłanym przez OFE pakiecie nie można doszukać się określeń wprowadzających w błąd lub niezgodnych z prawem. Koperta jest zaadresowana do ZUS, ponieważ tam właśnie powinno zostać wysłane oświadczenie. Gdyby koperta nie została dołączona, prawdopodobnie część klientów chcących nadal oszczędzać w OFE przesłałaby przez pomyłkę oświadczenie właśnie do swojego OFE, co nie wywołałoby żadnego skutku prawnego.

Nie oceniałabym też działania OFE jako złamania zakazu reklamy. Definicja reklamy według słownika języka polskiego obejmuje zachęcanie potencjalnych klientów do skorzystania z określonych usług. W tym przypadku OFE nie zachęca potencjalnych klientów do skorzystania z usług, ale proponuje (a raczej ułatwia) już posiadanym klientom złożenie przewidzianego ustawą oświadczenia. Złamania takiego zakazu można by się doszukiwać w sytuacji, gdyby do ubezpieczonego wypełnione oświadczenia przysłałyby wszystkie istniejące na rynku OFE.

@RY1@i02/2014/132/i02.2014.132.03300020b.811.jpg@RY2@

Magdalena Januszewska radca prawny

Reguły dotyczące OFE wielokrotnie zmieniały się zarówno w odniesieniu do funduszy (np. wprowadzenie progu dopuszczalnych prowizji, obniżenie procenta odprowadzanej składki), jak i do ubezpieczonych - w kwestii tego, dla kogo uczestnictwo jest obowiązkowe, dla kogo dobrowolne i czy decyzja w sprawie uczestnictwa jest ostateczna. Najnowsze zmiany legislacyjne spowodowały transfer ponad połowy środków z OFE do ZUS i zakładają automatyczną rezygnację z OFE tych osób, które nie podejmą żadnych działań. Jeśli ubezpieczony nie zrobi nic, to składka emerytalna trafi w całości do ZUS (w tym na indywidualne konto ok. 62,5 proc. i na subkonto ok. 37,5 proc.). A jeśli złoży oświadczenie, to do ZUS trafi ok. 85 proc. składki (ok. 62,5 proc. na indywidualne konto i 22,5 proc. na subkonto), a do OFE ok. 15 proc. składki. W wypadku tych, którzy mają mniej niż 10 lat do emerytury, od listopada br. składki i tak będą trafiać tylko do ZUS.

Aktywnością muszą więc wykazać się ci, którzy chcą w OFE zostać. Tryb dokonywania decyzji do końca lipca br. w sprawie pozostania w OFE określa art. 11 ustawy z 6 grudnia 2013 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z określeniem zasad wypłaty emerytur ze środków zgromadzonych w otwartych funduszach emerytalnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1717). Kto chce zostać w OFE, musi złożyć wniosek w tej sprawie do ZUS. Najprościej wysłać list polecony, nie każdy bowiem dysponuje podpisem elektronicznym lub dostępem do platformy ePUAP. Wzór oświadczenia zawiera rozporządzenie Rady Ministrów z 27 stycznia 2014 r. (Dz.U. z 2014 r. poz. 140). Oświadczenia oraz informacje dotyczące powszechnego systemu emerytalnego oraz OFE udostępnia ZUS, można je też znaleźć na stronie www.emerytura.gov.pl. Także fundusze przesyłały swym klientom listy zawierające wzór oświadczenia o pozostaniu w OFE. Wysyłają też wiadomości sms i e-mail przypominające, że mija termin na podjęcie decyzji. Fundusze walczą bowiem o swoje przetrwanie, choć metody mają ograniczone, np. zakazem reklamy z art. 36 ust. 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem do dnia 31 lipca 2014 r. jest zabroniona reklama zawierająca informacje o OFE lub informacje sugerujące, że reklama odnosi się do OFE.

Przy okazji tej reformy pojawiają się też pojęcia takie jak okienka transferowe, suwaki bezpieczeństwa. Nie dziwi, że ubezpieczeni są zdezorientowani. Kolejne zmiany w systemie emerytalnym podważają zaufanie do niego. Ubezpieczeni tracą poczucie, że mają rzeczywisty wpływ na kształt swojej przyszłej emerytury. Trudno o racjonalną decyzję, skoro nie jesteśmy pewni reguł gry, w której uczestniczymy.

Podjęliśmy decyzję i co dalej

dgp@infor.pl

Podjęcie trudnej decyzji, czy chcemy składki emerytalne oszczędzać tylko w ZUS, czy także w OFE, to nie wszystko. Potem trzeba dopełnić koniecznych formalności tak, aby nasza decyzja stała się skuteczna.

Przede wszystkim, jeżeli podejmiemy decyzję, że składki gromadzimy wyłącznie w ZUS, to nie składamy w tym przedmiocie oświadczenia. Nasze milczenie spowoduje, że składka w całości będzie w ZUS - na koncie i subkoncie ubezpieczonego.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy wybieramy także OFE. Wówczas należy wypełnić oświadczenie. Jednak sposób jego wypełnienia uzależniony będzie od tego, czy pozostajemy w dotychczasowym funduszu, czy jednak chcemy go zmienić. Jeżeli wybieramy to pierwsze rozwiązanie, nie musimy wpisywać w oświadczeniu nazwy funduszu. W przypadku drugiego rozwiązania, podajemy nazwę nowego OFE, czyli tego, w którym chcemy gromadzić składki. Jeżeli nie podamy nazwy nowego funduszu w oświadczeniu, to ZUS uzna, że wybraliśmy dotychczasowy.

Wybierając więc OFE, składamy oświadczenie w ZUS. Wybierając wyłącznie ZUS, nie składamy żadnego oświadczenia.

@RY1@i02/2014/132/i02.2014.132.03300020b.812.jpg@RY2@

Jak postąpić - krok po kroku

@RY1@i02/2014/132/i02.2014.132.03300020b.813.jpg@RY2@

Czy można się uwolnić od skutków oświadczenia?

radca prawny

Ustawa z 6 grudnia 2013 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z określeniem zasad wypłaty emerytur ze środków zgromadzonych w otwartych funduszach emerytalnych (dalej OFE), wchodząc w życie 1 lutego 2014 r., zniosła obowiązek przekazywania przez ZUS części składki emerytalnej do OFE. Wprowadziła generalną zasadę, że całość tej składki będzie ewidencjonowana na subkoncie w ZUS. Nie pozbawiła jednak ubezpieczonych prawa do oszczędzania w OFE na dotychczasowych zasadach, różnica polega jednak na tym, że zawarcie umowy z OFE będzie prawem, a nie obowiązkiem ubezpieczonego. Środki dotychczas zgromadzone w funduszach zostały już przekazane do ZUS.

Każdy ubezpieczony ma jednak prawo zdecydować, że począwszy od lipca 2014 r., wbrew przyjętej ogólnej zasadzie, część jego przyszłych składek emerytalnych będzie przekazywana do OFE. Decyzję taką podejmuje się poprzez złożenie oświadczenia w formie elektronicznej lub pisemnej, które można przekazać osobiście do ZUS albo wysłać pocztą. Zgodnie ze wzorem musi ono nie tylko zawierać wskazanie OFE, do którego składki mają być odprowadzane, ale też potwierdzać zapoznanie się z informacjami dotyczącymi funduszy i powszechnego systemu emerytalnego. Trudno jednak powiedzieć, w jakim celu ustawodawca wymaga zapoznania się z tymi informacjami.

Nie został także określony charakter samego oświadczenia o poleceniu przekazywania części środków do OFE. W drodze analogiae iuris do jego oceny można zastosować przepisy kodeksu cywilnego o oświadczeniach woli. Będzie więc ono w związku z tym uznane za nieważne, jeżeli zostanie złożone w stanie wyłączającym świadome lub swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli.

Ważnego oświadczenia nie będą mogły złożyć osoby chore psychicznie, z niedorozwojem umysłowym lub nawet przemijającym zaburzeniem czynności psychicznych. Można również teoretycznie rozpatrywać sytuację, w której oświadczenie będzie złożone pod wpływem groźby lub istotnego błędu (wpływającego na sam fakt oświadczenia o takiej treści), co będzie uprawniało do uchylenia się od skutków oświadczenia.

Następowałoby to w formie kolejnego oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych z powołaniem się na okoliczności je uzasadniające. Jako błąd w takim wypadku nie może zostać uznana zwykła pomyłka, np. w nazwie OFE. Natomiast odwołanie oświadczenia niezawierającego tych wad może nastąpić tylko na zasadach ogólnych, tzn. będzie skuteczne wtedy, jeżeli doszło do ZUS wcześniej lub jednocześnie z oświadczeniem, które chcemy cofnąć. I to w zasadzie dotyczy wszystkich tych, którzy wysłali oświadczenie przez pomyłkę ze świadomością, że chcą zostać w ZUS.

Oświadczenie możemy złożyć tylko do 31 lipca 2014 r. Termin ten nie może zostać przywrócony, więc jeśli się spóźnimy lub zmienimy zdanie co do przystąpienia do OFE po tej dacie, będziemy mogli złożyć takie oświadczenie dopiero w okresie od 1 kwietnia do 31 lipca 2016 r. Zmiana decyzji będzie mogła następować nie częściej niż raz na 4 lata.

Podstawa prawna

Art. 22 ust. 3 i 39a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.).

Art. 11 ustawy z 6 grudnia 2013 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z określeniem zasad wypłaty emerytur ze środków zgromadzonych w otwartych funduszach emerytalnych (Dz.U. poz. 1717).

Załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2014 r. w sprawie określenia wzoru oświadczenia członka otwartego funduszu emerytalnego o przekazywaniu składki do otwartego funduszu emerytalnego oraz o zapoznaniu się z informacją dotyczącą powszechnego systemu emerytalnego oraz informacją dotyczącą otwartych funduszy emerytalnych (Dz.U. poz. 140).

Art. 60, 82, 84 i 88 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 121).

Nowo zatrudnieni, którzy już przystąpili do OFE, muszą zrobić to raz jeszcze

ekspert od emerytur i rent

Niezależnie od wprowadzenia dobrowolności podpisania umowy z otwartym funduszem emerytalnym dla osób rozpoczynających aktywność zawodową ustawa z 6 grudnia 2013 r. przewidziała również konieczność podjęcia decyzji co do dalszej przynależności do OFE przez osoby, które zawarły już umowę z funduszem.

W okresie od 1 kwietnia do 31 lipca 2014 r. każdy członek otwartego funduszu emerytalnego może złożyć w ZUS oświadczenie o dalszym przekazywaniu składki do OFE. Jeśli nie skorzysta z tej możliwości - część składki, która podlega obecnie przekazaniu do funduszu, począwszy od tej opłaconej za lipiec 2014 r., będzie ewidencjonowana na subkoncie w ZUS. Ubezpieczony będzie mógł w przyszłości zmienić swoją decyzję dotyczącą przekazywania składki emerytalnej. Najbliższe okienko wyboru przypadnie w 2016 r., a później co cztery lata - zawsze w okresie od 1 kwietnia do 31 lipca.

Zgodnie z wyjaśnieniami zawartymi na stronie internetowej ZUS obowiązek złożenia oświadczenia o dalszym przekazywaniu składki do OFE obejmuje również te osoby, które dobrowolnie zawarły umowę z otwartym funduszem emerytalnym po wejściu w życie ustawy z 6 grudnia 2013 r., a przed 31 lipca 2014 r.

Oznacza to, że mimo przystąpienia do OFE w przewidzianym przepisami terminie 4 miesięcy od podjęcia działalności objętej obowiązkiem ubezpieczeń społecznych ZUS nie będzie po 30 czerwca 2014 r. automatycznie odprowadzał za te osoby części składki emerytalnej do wybranego przez nie funduszu. Zrobi to tylko wtedy, gdy do końca lipca br. złożą, podobnie jak pozostali członkowie OFE, odpowiednie oświadczenie o dalszym przekazywaniu składki emerytalnej do otwartego funduszu emerytalnego.

Przepisy dotyczące przynależności do OFE, które obowiązywały do końca stycznia 2014 r., nie pozostawiały zbyt dużej swobody osobom aktywnym zawodowo. Przewidywały, że tylko urodzeni po 31 grudnia 1948 r., a przed 1 stycznia 1969 r. mogli wybrać między oszczędzaniem całej składki emerytalnej w ZUS a rozbiciem jej częściowo na ZUS i częściowo na OFE. Takiego wyboru nie mieli urodzeni po 31 grudnia 1968 r., podejmujący pracę zarobkową. Musieli oni przystąpić do otwartego funduszu emerytalnego w ciągu 7 dni od powstania obowiązku ubezpieczeń społecznych. W przeciwnym razie ZUS najpierw wzywał ich do zawarcia takiej umowy w określonym terminie, a jeśli i to było nieskuteczne - wyznaczał otwarty fundusz emerytalny w drodze losowania.

Wszystko zmieniło się od 1 lutego 2014 r. Na podstawie przepisów ustawy z 6 grudnia 2013 r. reformującej system emerytalny zmieniono dotychczasowe zasady dotyczące obowiązku przystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego. Osoby rozpoczynające aktywność zawodową rodzącą obowiązek ubezpieczeń społecznych mają możliwość dobrowolnego zawarcia umowy z otwartym funduszem emerytalnym w okresie 4 miesięcy od podjęcia tej działalności.

W przypadku osób, które zdecydowały się przystąpić do otwartego funduszu emerytalnego, składka na ubezpieczenie emerytalne podlega tak jak dotychczas podziałowi. Większa jej część (12,22 proc. podstawy wymiaru) ewidencjonowana jest na koncie ubezpieczonego. Druga część składki emerytalnej (od 1 lutego 2014 r. - 4,38 proc. podstawy wymiaru) ewidencjonowana jest na subkoncie, a pozostałą część (od 1 lutego 2014 r. - 2,92 proc. podstawy jej wymiaru) ZUS odprowadza do otwartego funduszu emerytalnego. W przypadku nieprzystąpienia do OFE część składki, która byłaby tam odprowadzana, podlega zewidencjonowaniu na subkoncie w ZUS. [przykład 1]

Osoby, które podpisały umowę członkowską z otwartym funduszem emerytalnym po wejściu w życie ustawy z 6 grudnia 2013 r. oświadczenie o dalszym przekazywaniu składki do OFE mogą złożyć na takich samych zasadach i w takiej samej formie jak pozostali ubezpieczeni. Jeśli więc chcą, aby część ich składki emerytalnej nadal była odprowadzana do OFE, najpóźniej do 31 lipca 2014 r. muszą dostarczyć do ZUS stosowne oświadczenie. Podobnie jak pozostali członkowie funduszy emerytalnych mogą to zrobić na kilka sposobów, tj.:

● składając oświadczenie bezpośrednio w dowolnej terenowej jednostce organizacyjnej ZUS,

● przesyłając wypełniony druk oświadczenia pocztą do dowolnej jednostki terenowej ZUS,

● składając oświadczenie w urzędomacie dostępnym w wybranych placówkach ZUS,

● w formie elektronicznej na Platformie Usług Elektronicznych (PUE) - pod adresem internetowym pue.zus.pl.

Papierowy formularz oświadczenia można otrzymać we wszystkich placówkach ZUS lub wydrukować ze strony internetowej ZUS, Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, Ministerstwa Finansów oraz Komisji Nadzoru Finansowego. Chcąc natomiast skorzystać z elektronicznej formy przekazania oświadczenia, należy w pierwszej kolejności założyć swoje konto na portalu pue.zus.pl (tzw. profil zaufany, uwierzytelniony podczas osobistej wizyty w placówce ZUS) lub jedynie zalogować się na tym portalu, jeśli taki profil został już wcześniej założony. Po zalogowaniu należy wypełnić elektronicznie odpowiedni dokument oświadczenia, a następnie podpisać i wysłać go elektronicznie do ZUS.

PRZYKŁAD 1

Także nowi członkowie

Pan Marek w 2013 r. ukończył studia wyższe. Od 1 marca 2014 r. podjął swoją pierwszą pracę i jeszcze w tym samym miesiącu zawarł umowę członkowską z otwartym funduszem emerytalnym. W związku z tym część składki emerytalnej, którą pracodawca odprowadza od wypłacanego mu wynagrodzenia, przekazywana jest przez ZUS do OFE. Mimo to, jeśli chce, aby część jego składki za lipiec i kolejne miesiące nadal była przekazywana do funduszu, do końca lipca br. musi złożyć, na takich samych zasadach jak pozostali członkowie funduszu, odrębne oświadczenie o dalszym przekazywaniu składki do OFE.

Podstawa prawna

Art. 22, art. 39 i art. 39a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.).

Art. 5 i art. 11 ustawy z 6 grudnia 2013 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z określeniem zasad wypłaty emerytur ze środków zgromadzonych w otwartych funduszach emerytalnych (Dz.U. poz. 1717).

Można wybrać nowy fundusz, ale trzeba zawrzeć z nim umowę

ekspert od ubezpieczeń społecznych

Wypełniając formularz oświadczenia o przekazywaniu składki do OFE, członek funduszu deklaruje jednocześnie, czy chce, aby trafiała ona nadal do funduszu, którego jest członkiem, czy też zamierza zmienić fundusz emerytalny. Jeśli wybiera pierwsze rozwiązanie - nic nie musi wpisywać w części formularza zawierającej oświadczenie o dalszym przekazywaniu części składki do OFE.

Jeśli natomiast członek OFE chce, aby składka emerytalna była odprowadzana do innego funduszu emerytalnego niż ten, z którym dotychczas podpisał umowę - musi wpisać w polach znajdujących się poniżej tekstu oświadczenia o dalszym przekazywaniu składki do OFE, nazwę nowo wybranego otwartego funduszu emerytalnego, do którego ma być przekazywana składka. Do wyboru ma jeden z następujących funduszy: Aegon OFE, Allianz Polska OFE, Amplico OFE, Aviva OFE Aviva BZ WBK, Axa OFE, Generali OFE, ING OFE, Nordea OFE, Pekao OFE, PKO BP Bankowy OFE, OFE Pocztylion, OFE PZU "Złota Jesień", OFE Warta.

Należy jednak pamiętać, że jeśli członek OFE zadeklaruje wolę odprowadzania składki do nowego otwartego funduszu emerytalnego, ZUS nie przeniesie go automatycznie do innego OFE, ale jedynie poinformuje ten fundusz o deklaracji złożonej przez ubezpieczonego. Nowo wybrany fundusz emerytalny będzie zobowiązany do zawarcia z nim umowy członkowskiej. Jeśli jednak, pomimo złożenia wspomnianego oświadczenia ubezpieczony nie zawrze nowej umowy, składka emerytalna należna za lipiec 2014 r. oraz kolejne miesiące nadal będzie przekazywana do funduszu, którego ubezpieczony jest członkiem. [przykład 2]

Formularz oświadczenia o dalszym przekazywaniu części składki do otwartego funduszu emerytalnego składa się z trzech części. Członek OFE zawsze wypełnia dwa pierwsze bloki, wpisując kolejno własne dane identyfikacyjne (nazwisko, pierwsze imię, drugie imię, datę urodzenia oraz numer PESEL) oraz dane adresowe (w tym dokładny adres zamieszkania). Trzecia część formularza to tekst oświadczenia o dalszym przekazywaniu części składki do OFE oraz oświadczenie potwierdzające zapoznanie się z informacją dotyczącą powszechnego systemu emerytalnego oraz z informacją dotyczącą poszczególnych otwartych funduszy emerytalnych. Całość musi być własnoręcznie podpisana przez członka OFE.

Podstawa prawna

Art. 11 ustawy z 6 grudnia 2013 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z określeniem zasad wypłaty emerytur ze środków zgromadzonych w otwartych funduszach emerytalnych (Dz.U. poz. 1717).

Zmiany dotyczą tylko nowych składek

ekspert od ubezpieczeń społecznych

Ubezpieczeni, którzy chcą pozostać OFE, mają już niecały miesiąc na złożenie w ZUS oświadczenia o dalszym przekazywaniu składki do funduszu. Wybór pomiędzy przekazywaniem części składki tylko do ZUS lub także do OFE przysługuje każdemu, kto zawarł dotychczas umowę z funduszem.

Członek otwartego funduszu emerytalnego, dokonując do końca lipca 2014 r. wyboru pomiędzy ZUS i OFE, musi pamiętać, że wybór ten dotyczy stosunkowo niewielkiej części składki emerytalnej (niecałe 3 proc. przychodu), która obecnie podlega odprowadzeniu do funduszu emerytalnego. Pozostała jej część (ponad 16 proc.) i tak pozostanie w ZUS, niezależnie od tego, jaką decyzję członek OFE podejmie do końca lipca 2014 r.

Wybór pomiędzy ZUS i OFE dotyczy wyłącznie bieżącej składki emerytalnej, tzn. tej, która będzie odprowadzana od przychodu za lipiec 2014 r. i wszystkie kolejne miesiące. Członek OFE, składając (lub nie składając) oświadczenia do końca lipca b.r. nie decyduje natomiast o środkach już zgromadzonych w otwartym funduszu emerytalnym z tytułu składek odprowadzonych za wcześniejszy okres. Część tych składek została już przeniesiona do ZUS, a pozostała część trafi tam najpóźniej przed osiągnięciem wieku emerytalnego.

Przypomnijmy, że na początku lutego 2014 r. każdy z funduszy musiał umorzyć 51,5 proc. jednostek rozrachunkowych zapisanych na rachunku każdego członka OFE na 31 stycznia 2014 r. (tzw. część obligacyjną) i przekazać do ZUS aktywa równe wartości środków powstałych w wyniku tego umorzenia. Przeniesione do ZUS środki podlegają ewidencji na subkontach poszczególnych ubezpieczonych.

Pozostałe obecnie na rachunku każdego członka OFE 48,5 proc. jednostek rozrachunkowych zostanie przeniesione do ZUS:

● jednorazowo (np. w przypadku kobiet, które 1 lutego 2014 r. miały ustalone prawo do emerytury z FUS oraz okresowej emerytury kapitałowej, czy też osób, które złożą wniosek o emeryturę z tytułu ukończenia powszechnego wieku emerytalnego) lub

● stopniowo (w ramach suwaka bezpieczeństwa).

Niezależnie od tego, czy członek OFE złoży do końca lipca 2014 r. oświadczenie o dalszym odprowadzaniu składki emerytalnej do otwartego funduszu emerytalnego, środki pozostałe na jego rachunku w funduszu, które nie zostały jednorazowo przeniesione do ZUS, będą przenoszone tam stopniowo - w ramach suwaka bezpieczeństwa. Mechanizm ten zostanie uruchomiony wówczas, gdy ukończy on wiek niższy o 10 lat od powszechnego wieku emerytalnego. Wtedy to ZUS poinformuje właściwy fundusz emerytalny o obowiązku przekazywania środków zgromadzonych na rachunku danego członka OFE. W wyniku tej informacji otwarty fundusz emerytalny będzie musiał co miesiąc umarzać określoną liczbę jednostek rozrachunkowych zgromadzonych na tym rachunku. Ustali ją odrębnie dla każdego miesiąca, dzieląc łączną liczbę znajdujących się jeszcze na rachunku jednostek przez liczbę miesięcy pozostałych do ukończenia powszechnego wieku emerytalnego. Równowartość umorzonych jednostek rozrachunkowych fundusz będzie zobowiązany przekazywać do ZUS, a przekazane środki będą ewidencjonowane na subkoncie ubezpieczonego. W miesiącu, w którym ukończy on powszechny wiek emerytalny, wszystkie środki powstałe w wyniku umorzenia jednostek rozrachunkowych zapisanych na rachunku członka OFE mają być przeniesione do ZUS.

Ważne

Nie ma znaczenia, kiedy umowa została zawarta (np. w 1999 r., kilka lat temu, w poprzednim lub bieżącym roku). Każdy członek OFE ma prawo zdecydować o swoich przyszłych składkach

PRZYKŁAD 2

OFE tak, ale inne

Anna P. jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego. W lipcu 2014 r. zamierza zadeklarować wolę dalszego odprowadzania części składki do otwartego funduszu emerytalnego i jednocześnie przenieść swoje środki do innego OFE. W tym celu niezależnie od złożonego oświadczenia wraz z wpisaną nazwą nowego funduszu emerytalnego musi podpisać umowę członkowską z tym funduszem. Jeśli nie zawrze tej umowy, część jej składki za lipiec 2014 r. oraz kolejne miesiące nadal będzie przekazywana do dotychczasowego OFE.

Niecałe 3 proc.

Przypomnijmy, że składka na ubezpieczenia emerytalne wynosi 19,52 proc. podstawy jej wymiaru (przychodu, który ubezpieczony uzyskuje np. w ramach zatrudnienia). Dla wszystkich członków otwartego funduszu emerytalnego składka emerytalna jest dzielona. Większa jej część (12,22 proc. podstawy wymiaru) trafia na konto ubezpieczonego. Pozostała składka wynosząca 7,3 proc. podstawy jej wymiaru podlega dalszemu podziałowi. Do otwartego funduszu emerytalnego ZUS przekazuje tylko określoną jej część (od 1 lutego b.r. - 2,92 proc. podstawy jej wymiaru), a pozostała część składki (od 1 lutego b.r. - 4,38 proc. podstawy jej wymiaru) jest ewidencjonowana na utworzonym w tym celu subkoncie ubezpieczonego w ZUS.

Podstawa prawna

Art. 22 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.).

Art. 11-15 i art. 23 ustawy z 6 grudnia 2013 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z określeniem zasad wypłaty emerytur ze środków zgromadzonych w otwartych funduszach emerytalnych (Dz.U. poz. 1717).

Kolejne oświadczenia za dwa lata

ekspert od ubezpieczeń społecznych

Pierwszy raz wybieramy w tym roku. Mamy na to łącznie cztery miesiące. Decyzję zmienić można będzie dopiero w 2016 r. A następnie co cztery lata.

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych przewiduje okienka transferowe. Są to okresy, podczas których będzie można ponownie zdecydować, czy składka emerytalna będzie ewidencjonowana na subkoncie w ZUS (4,38 proc.) i w części przekazywana do OFE (2,92 proc.), czy w całości na subkoncie w ZUS (7,3 proc.).

Na mocy obowiązujących od 1 lutego br. przepisów diametralnie uległy zmianie zasady oszczędzania na emeryturę w otwartych funduszach emerytalnych. Zmiany te są konsekwencją przyjęcia rozwiązania, zgodnie z którym członkostwo w otwartym funduszu emerytalnym ma wyłącznie charakter dobrowolny.

Osoby, które 1 lutego br. były członkami otwartych funduszy emerytalnych, do 31 lipca 2014 r. muszą podjąć decyzję, czy chcą, aby część składki na ubezpieczenie emerytalne, wynosząca 2,92 proc. podstawy wymiaru składki, była przekazywana przez ZUS do wybranego przez nich otwartego funduszu emerytalnego.

Decyzja ubezpieczonego w sprawie przynależności do otwartego funduszu emerytalnego nie ma jednak ostatecznego charakteru. Dotyczy to zarówno tych ubezpieczonych, którzy zdecydują się na kontynuowanie oszczędzania na emeryturę w otwartym funduszu emerytalnym, jak i tych ubezpieczonych, którzy zdecydują, że całość ich składki emerytalnej będzie ewidencjonowana w ZUS. Począwszy bowiem od 2016 r., co cztery lata, w okresie od 1 kwietnia do 31 lipca, ubezpieczony będzie mógł zmienić uprzednio podjętą decyzję. Mianowicie będzie mógł złożyć w ZUS oświadczenie o:

1) przekazywaniu do otwartego funduszu emerytalnego części składki na ubezpieczenie emerytalne, wynoszącej 2,92 proc. podstawy wymiaru składki, począwszy od składki opłaconej za lipiec,

albo

2) zewidencjonowaniu części składki na ubezpieczenie emerytalne, wynoszącej 2,92 proc. podstawy wymiaru składki, na subkoncie w ramach konta ubezpieczonego, począwszy od składki opłaconej za miesiąc, w którym złożono wniosek.

Osoby rozpoczynające pracę będą mogły od razu - nie czekając na okienka transferowe - zdecydować, czy część ich składki będzie przekazywana do OFE. W przypadku braku zawarcia umowy z OFE w okresie pierwszych 4 miesięcy zatrudnienia składki emerytalne trafią w całości do ZUS. I wtedy dopiero w trakcie najbliższego przypadającego okienka transferowego można zmienić decyzję.

Podstawa prawna

Art. 39a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.).

Art. 11 ustawy z 6 grudnia 2013 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z określeniem zasad wypłaty emerytur ze środków zgromadzonych w otwartych funduszach emerytalnych (Dz.U. poz. 1717).

Rewolucja w oszczędzaniu

Najważniejsze zmiany wprowadzone ustawą z 6 grudnia 2013 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z określeniem zasad wypłaty emerytur ze środków zgromadzonych w otwartych funduszach emerytalnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1717):

● dobrowolność członkostwa w OFE,

● przenoszenie środków zgromadzonych w OFE do ZUS,

● zmiana zasad ustalania okresowych emerytur kapitałowych,

● nowe zasady ustalania wysokości emerytury z FUS oraz ponownego obliczenia po przeniesieniu do ZUS środków z OFE,

● zmiana zasad oszczędzania w ramach indywidualnych kont zabezpieczenia emerytalnego,

● obniżenie maksymalnej opłaty pobieranej przez OFE od przekazywanej przez ZUS składki emerytalnej,

● wprowadzenie dla otwartych funduszy emerytalnych minimalnego limitu inwestowania w akcje (do 31 grudnia 2017 r.) oraz zakazu reklamy (do 31 lipca 2014 r.).

Katarzyna Ukos

dgp@infor.pl