Poradnia ubezpieczeniowa

● W jakiej sytuacji prezes zarządu spółki z o.o. nie będzie ubezpieczony

● Czy ZUS przeliczy emeryturę z I filaru, uwzględniając środki z OFE oraz subkonta

● Jaką emeryturę wypłaci organ rentowy na kolejny wniosek ubezpieczonej

● W ubiegłym roku ukończyłem studia wyższe. Po kilku miesiącach znalazłem swoją pierwszą pracę. Zatrudnienie podjąłem od 1 marca 2014 r. i jeszcze w tym samym miesiącu zawarłem umowę członkowską z otwartym funduszem emerytalnym. W związku z tym część mojej składki emerytalnej, którą pracodawca odprowadza od wypłacanego mi wynagrodzenia, przekazywana jest przez ZUS do OFE. Czy mimo że zawierając umowę z funduszem, wyraziłem już wolę oszczędzania w II filarze, do końca lipca muszę złożyć odrębne oświadczenie o dalszym przekazywaniu składki do OFE?

ekspert od emerytur i rent

Tak. Przepisy obowiązujące od 1 stycznia 1999 r. do końca stycznia 2014 r. przewidywały, że wszystkie osoby urodzone po 31 grudnia 1968 r. podejmujące pracę objętą ubezpieczeniami społecznymi miały obowiązek przystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego. Na zawarcie umowy z wybranym przez siebie funduszem miały 7 dni, licząc od daty powstania obowiązku ubezpieczeń społecznych. Osobom, które nie dopełniły obowiązku zawarcia takiej umowy, ZUS wyznaczał otwarty fundusz emerytalny w drodze losowania.

Ustawa z 6 grudnia 2013 r. nowelizująca system emerytalny zniosła obowiązek przystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego przez osoby rozpoczynające aktywność zawodową. Umowę z funduszem mogą one dobrowolnie zawrzeć w okresie 4 miesięcy od podjęcia działalności rodzącej obowiązek ubezpieczeń społecznych. Nowe przepisy przewidują, że decyzję o przynależności do OFE można zmienić najwcześniej w 2016 r. (w okresie od 1 kwietnia do 31 lipca), a następnie zmieniać co cztery lata (w tych samych miesiącach).

W przypadku osób, które zdecydowały się przystąpić do otwartego funduszu emerytalnego, składka na ubezpieczenie emerytalne podlega, tak jak dotychczas, podziałowi. Większa jej część (12,22 proc. podstawy wymiaru) ewidencjonowana jest na koncie ubezpieczonego. Druga część składki emerytalnej (od 1 lutego 2014 r. - 4,38 proc. podstawy wymiaru) ewidencjonowana jest na subkoncie, a pozostałą część (od 1 lutego 2014 r. - 2,92 proc. podstawy jej wymiaru) ZUS odprowadza do otwartego funduszu emerytalnego. W przypadku nieprzystąpienia do OFE część składki, która byłaby tam odprowadzana, podlega zewidencjonowaniu na subkoncie w ZUS.

Niezależnie od wprowadzenia dobrowolności w zakresie podpisania umowy z otwartym funduszem emerytalnym dla osób rozpoczynających aktywność zawodową ustawa z 6 grudnia 2013 r. przewidziała również konieczność podjęcia decyzji co do dalszej przynależności do OFE przez osoby, które już zawarły umowę z funduszem.

W okresie od 1 kwietnia do 31 lipca 2014 r. każdy członek otwartego funduszu emerytalnego może złożyć w ZUS oświadczenie o dalszym przekazywaniu składki do OFE. Jeśli nie skorzysta z tej możliwości, część składki, która podlega obecnie przekazaniu do funduszu, począwszy od tej opłaconej za lipiec 2014 r., będzie ewidencjonowana na subkoncie w ZUS. Ubezpieczony będzie mógł w przyszłości zmienić swoją decyzję dotyczącą przekazywania składki emerytalnej. Najbliższe ,okienko wyboru przypadnie w 2016 r., a później co cztery lata - zawsze w okresie od 1 kwietnia do 31 lipca.

Zgodnie z wyjaśnieniami zawartymi na stronie internetowej ZUS obowiązek złożenia oświadczenia o dalszym przekazywaniu składki do OFE obejmuje również te osoby, które dobrowolnie zawarły umowę z otwartym funduszem emerytalnym po wejściu w życie ustawy z 6 grudnia 2013 r., a przed 31 lipca 2014 r. Oznacza to, że pomimo przystąpienia w tym okresie do OFE ZUS nie będzie po 30 czerwca 2014 r. automatycznie odprowadzał do wybranego funduszu części składki emerytalnej. Zrobi to tylko wtedy, gdy do końca lipca br. złożone zostanie odpowiednie oświadczenie o dalszym przekazywaniu składki emerytalnej.

Podstawa prawna

Art. 5 i 11 ustawy z 6 grudnia 2013 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z określeniem zasad wypłaty emerytur ze środków zgromadzonych w otwartych funduszach emerytalnych (Dz. U. z 2013r., poz. 1717).

● Prezes zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością pełni obowiązki tylko na podstawie aktu powołania w skład zarządu. Nie łączy go ze spółką umowa o pracę lub umowa-zlecenie. Czy od wypłaconej prezesowi spółki z o.o. nagrody rocznej należy opłacić składki do ZUS?

ekspert od ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego

Nie. Przychody z tytułu pełnienia obowiązków prezesa zarządu spółki z o.o. wyłącznie na podstawie aktu powołania nie stanowią podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne.

Osiągany przez daną osobę fizyczną przychód może stanowić podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, tylko gdy osoba ta podlega przedmiotowym ubezpieczeniom. Osoby fizyczne podlegające obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym zostały wymienione w art. 6 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Z kolei osoby podlegające obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu zostały wymienione w art. 66 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Osoby fizyczne pełniące obowiązki prezesa zarządu spółki z o.o. nie zostały wymienione w żadnym ze wskazanych przepisów. Oznacza to, że prezes zarządu spółki z o.o., który pełni swoje obowiązki wyłącznie na podstawie aktu powołania, tj. nie łączy go ze spółką z o.o. pracowniczy bądź niepracowniczy stosunek zatrudnienia, nie jest objęty obowiązkowo ubezpieczeniami społecznymi i ubezpieczeniem zdrowotnym. Z tego też względu przychody osiągane przez takiego prezesa zarządu spółki z o.o. nie są podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.

Podstawa prawna

Art. 6 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.).

Art. 66 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 ze zm.).

● Urodziłam się 15 marca 1949 r. W 1999 r. przystąpiłam do otwartego funduszu emerytalnego. W marcu 2009 r., po ukończeniu powszechnego wieku emerytalnego (60 lat), przeszłam na emeryturę. W związku z tym, że suma środków zgromadzonych na moim rachunku w OFE była wyższa od 20-krotności dodatku pielęgnacyjnego, ZUS ustalił mi również prawo do okresowej emerytury kapitałowej. Czy prawdą jest, że w najbliższym czasie utracę prawo do tego świadczenia, a ZUS uwzględni moje środki zgromadzone w II filarze przeliczając emeryturę I-filarową?

ekspert od emerytur i rent

Tak. Ustawa z 6 grudnia 2013 r. reformująca system emerytalny utrzymała dotychczasowe zasady utraty prawa do okresowej emerytury kapitałowej. Świadczenie to przysługuje więc nadal do dnia poprzedzającego ukończenie przez kobietę powszechnego wieku emerytalnego właściwego dla wieku mężczyzny urodzonego w tym samym roku i kwartale co kobieta (określonego w art. 24 ust.1 b ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; dalej: ustawa emerytalna).

Ustawa z 6 grudnia 2013r. uchyliła przepisy dotyczące dożywotnich emerytur kapitałowych, które miały być wypłacane przez zakłady emerytalne z tytułu ukończenia powszechnego wieku emerytalnego przewidzianego dla mężczyzn. Środki zewidencjonowane na subkoncie w ZUS oraz zgromadzone w OFE (a następnie przeniesione na subkonto), z których świadczenia te byłyby ustalane, zostaną jednak uwzględnione przy ustalaniu wysokości emerytury z I filaru. Zasada ta dotyczy również kobiet, które pobierały okresową emeryturę kapitałową i utraciły do niej prawo w związku z ukończeniem powszechnego wieku emerytalnego przewidzianego dla mężczyzn.

Kobiety pobierające okresową emeryturę kapitałową do dnia poprzedzającego osiągnięcie powszechnego wieku emerytalnego przewidzianego w art. 24 ust. 1b ustawy emerytalnej (lub mające do tego dnia zawieszone prawo do tej emerytury na podstawie art. 103a tej ustawy) w związku z utratą prawa do tego świadczenia z powodu osiągnięcia tego wieku mogą liczyć na to, że ZUS z urzędu ponownie obliczy im emeryturę z FUS.

Dokonując przeliczenia emerytury, ZUS uwzględni:

●składki emerytalne zewidencjonowane na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego emerytura przysługuje w nowej wysokości, i odpowiednio zwaloryzowane,

●zwaloryzowany kapitał początkowy,

●środki zewidencjonowane na subkoncie, z uwzględnieniem ich waloryzacji (w tym również te przeniesione z OFE do ZUS),

●średnie dalsze trwanie życia ustalone dla powszechnego wieku emerytalnego przewidzianego dla mężczyzn, obowiązującego w dacie osiągnięcia tego wieku.

Przeliczona emerytura nie będzie mogła być niższa niż suma dotychczas pobieranej emerytury I-filarowej oraz okresowej emerytury kapitałowej.

Z pytania wynika, że urodziła się pani 15 marca 1949 r. Wiek emerytalny przewidziany dla mężczyzny urodzonego w I kwartale 1949 r. wynosi 65 lat i 5 miesięcy. W związku z ukończeniem tego wieku w sierpniu 2014 r. utraci Pani prawo do okresowej emerytury kapitałowej. Jeszcze w tym samym miesiącu ZUS przeliczy pani emeryturę z I filaru, uwzględniając:

●kwotę składek emerytalnych zewidencjonowanych na koncie w ZUS do końca lipca 2014r., z uwzględnieniem ich waloryzacji,

●zwaloryzowany kapitał początkowy,

●środki zewidencjonowane na subkoncie, z uwzględnieniem ich waloryzacji (w tym również te przekazane przez otwarty fundusz emerytalny do ZUS),

●średnie dalsze trwanie życia dla wieku 65 lat i 5 miesięcy wynoszące 209,8 miesiąca (zgodnie z tablicą obowiązującą od 1 kwietnia 2014 r. do 31 marca 2015 r.).

Podstawa prawna

Art. 24 ust. 1b, art. 26 i 26c ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1440 ze zm.).

Art. 7 ustawy z 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych (Dz. U. nr 228, poz. 1507 ze zm.).

● Od stycznia 2009 r. pobieram emeryturę. Do końca 2008 r. miałam ponad 30-letni staż pracy wykonywanej na podstawie umowy o pracę, a 55 lat ukończyłam 8 maja 2008 r. Od 3 lat pracuję na podstawie umowy-zlecenia i osiągam wynagrodzenie poniżej 70 proc. przeciętnego wynagrodzenia. Emeryturę pobieram w pełnej wysokości. Chciałabym złożyć wniosek o kolejną emeryturę. Którą emeryturę ZUS będzie wypłacać?

ekspert od emerytur i rent

Może pani złożyć wniosek o emeryturę w związku z osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego. ZUS będzie wypłacał emeryturę wcześniejszą albo emeryturę w związku z osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego. Będzie to emerytura wyższa lub wybrana.

Ubezpieczona, która ukończyła powszechny wiek emerytalny, może złożyć wniosek o emeryturę. Bez znaczenia dla przyznania świadczenia pozostaje okoliczność, że ma ona ustalone prawo do wcześniejszej emerytury. Podkreślenia wymaga, że okoliczność ta będzie miała znaczenie, w przypadku gdy emerytka pobierała emeryturę wcześniejszą. Podstawa obliczenia emerytury w powszechnym wieku emerytalnym zostanie pomniejszona o pobrane emerytury wcześniejsze.

Emerytura w powszechnym wieku emerytalnym dla ubezpieczonych urodzonych po 31 grudnia 1948 r. zostanie ustalona na nowych zasadach. Oznacza to, że świadczenie oblicza się jako iloraz podstawy obliczenia emerytury i średniego dalszego trwania życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę danego ubezpieczonego.

Podstawę obliczenia nowej emerytury stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne (z uwzględnieniem ich waloryzacji), zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury oraz zwaloryzowanego kapitału początkowego. Pomniejsza się ją o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur - w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne.

W przypadku gdy emerytura podlegała zmniejszeniu w związku z osiąganiem przychodu, podstawa obliczenia emerytury powszechnej podlega obniżeniu o kwoty pobranych emerytur wcześniejszych, po pomniejszeniu ich wysokości w związku z osiągniętym przychodem.

W każdym przypadku, jeżeli sytuacja tego wymaga, przed dokonaniem pomniejszenia podstawy obliczenia emerytury w pierwszej kolejności dokonywane jest rozliczenie świadczenia. W sytuacji gdy w roku, w którym zostanie zgłoszony wniosek o emeryturę, osoba zainteresowana osiągała przychody, a emerytura była wypłacana w zmniejszonej wysokości lub też było zawieszone prawo do świadczenia, ZUS obliczy jej wysokość zaliczkowo, uwzględniając faktycznie wypłacone kwoty. Natomiast ostateczne rozliczenie nastąpi po zakończeniu roku. Jeżeli okazałoby się, że w wyniku rozliczenia emeryt ma zwrócić do ZUS nadpłaconą emeryturę, ta w zaliczkowej wysokości będzie wypłacana do czasu dokonania zwrotu kwot wynikających z rozliczenia.

Jeżeli w wyniku rozliczenia okazałoby się, że przysługuje wyrównanie, to podstawa obliczenia emerytury podlega pomniejszeniu o kwoty wypłaconego wyrównania.

Powszechny wiek emerytalny dla osób urodzonych w okresie od 1 kwietnia do 31 maja 1953 r. wynosi 60 lat i 2 miesiące. Wiek ten ukończyła pani 8 lipca 2013 r. Od lipca 2013 r., tj. od miesiąca, w którym osiągnięty został powszechny wiek emerytalny, niezależnie od wysokości osiągniętego przychodu, przysługuje emerytura w pełnej wysokości.

ZUS dokonuje co rok rozliczenia świadczeń na podstawie zaświadczeń płatników składek i oświadczeń osób zainteresowanych. Jeżeli złoży pani wniosek o emeryturę, to ZUS ustali do niej prawo. Przy ustalaniu jej wysokości pomniejszy podstawę obliczenia o wypłacone emerytury za okres od stycznia 2009 r. do miesiąca poprzedzającego zgłoszenie wniosku. Średnie dalsze trwanie życia zostanie przyjęte dla wieku, w zależności od daty zgłoszenia wniosku. Jeżeli emerytura ustalona na nowych zasadach okazałaby się niższa, ZUS będzie wypłacał w dalszym ciągu emeryturę wcześniejszą.

Podstawa prawna

Art. 24 ust. 1, art. 25 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1440 ze zm.).