Fikcyjny outsourcing znów na cenzurowanym

Pojawiły się firmy, które proponują innym umowy outsourcingowe. Wskazują na znaczne oszczędności z tym związane. W praktyce jednak w wielu przypadkach nie tylko nie uda się zaoszczędzić, ale można także ponieść konsekwencje w postaci dodatkowych kosztów. Stanie się tak w sytuacji, gdy nie dojdzie do faktycznego przejęcia pracowników.

Mechanizm działania

Działalność firm proponujących nieprawidłowy outsourcing polega na składaniu ofert obniżenia kosztów pracowniczych. Podmioty takie deklarują, iż będą z własnych pieniędzy (rzekomo uzyskanych np. ze środków unijnych) dokładać część należności składkowych i podatkowych za zatrudnionych pracowników, a następnie odprowadzą je do właściwych organów. Najczęściej jednak sytuacja wygląda w ten sposób, że taka firma nie odprowadza należności, w tym ubezpieczeniowych.

Przy tym nie następuje faktyczne przejęcie zatrudnionych. Nie zostają bowiem spełnione przesłanki określone w art. 23¹ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.). Zatrudnieni pracę wykonują nadal w tym samym miejscu i zakresie oraz na rzecz tego samego podmiotu co przed przejęciem. Podmiot zatrudniający zmienia się wyłącznie formalnie. A jego rola sprowadza się do przejęcia dokumentacji kadrowej i podjęcia zobowiązania wobec podmiotu przekazującego pracowników do odprowadzania za zatrudnionych należności publicznoprawnych.

Jednak podmiot przejmujący często nie odprowadza składek za zatrudnionych, powodując powstanie znacznych zaległości, które obciążać będą dotychczasowego płatnika, tj. podmiot, na rzecz którego praca jest faktycznie wykonywania. Podkreślić trzeba, że to faktyczny pracodawca (czyli podmiot, na rzecz którego wykonywana jest praca) zobowiązany jest do odprowadzania składek za zatrudnionych. I to od niego w przypadku powstania zaległości ZUS będzie egzekwował składki.

Przejście zakładu pracy

W omawianej kwestii stanowisko zajmował także Sąd Najwyższy. Stwierdził on m.in., że przejście zakładu pracy powinno być rozumiane szeroko, tj. jako wszelkie czynności i zdarzenia, które powodują przejście na inną osobę zakładu pracy w znaczeniu przedmiotowym w całości lub w części (uchwała SN z 7 czerwca 1994 r., sygn. akt I PZP 20/94, OSNAPiUS 1994/9/141).

Powierzenie przez pracodawcę wykonywania zadań pomocniczych podmiotowi zewnętrznemu świadczącemu usługi w tym zakresie (outsourcing) nie może stanowić przejścia części zakładu pracy na innego pracodawcę na podstawie art. 231 kodeksu pracy, jeżeli nie przemawia za tym kompleksowa ocena takich okoliczności, jak rodzaj zakładów, przejęcie składników majątkowych i niemajątkowych, przejęcie większości pracowników, przejęcie klientów, a zwłaszcza stopień podobieństwa działalności prowadzonej przed i po przejęciu zadań (wyrok Sądu Najwyższego z 13 kwietnia 2010 r., sygn. akt I PK 10/09).

Konsekwencje

Pracodawcy szukając oszczędności, często decydują się na przekazanie usług firmie zewnętrznej. Takie działanie jest prawidłowe, o ile przy zawieraniu umowy outsourcingowej zostanie przejęta przez zewnętrzny podmiot część zakładu pracy, a zatrudnieni będą wykonywać pracę na rzecz przejmującego. W takiej sytuacji to nowa firma (przejmująca) zobowiązana będzie do opłacania składek. I tym samym w przypadku powstania zadłużenia składkowego to od niej będą egzekwowane należności.

Inaczej jest w przypadku umów zawieranych z podmiotami oferującymi nieuczciwy outsourcing. Wówczas to przedsiębiorca przekazujący pracowników zostaje zagrożony powstaniem zadłużenia z tytułu składek. Będzie ono dochodzone przez ZUS wraz z odsetkami za zwłokę. W takiej sytuacji negatywne konsekwencje odczują także ubezpieczeni, za których nie są opłacane składki.

Ważne

Aby umowa outsourcingowa została uznana za prawidłową, przejęcie pracowników musi się odbyć w trybie art. 231 kodeksu pracy, tj. przy spełnieniu przesłanek w nim określonych

Warunki

W przypadku przejęcia zakładu pracy w trybie art. 23¹ kodeksu pracy nowy pracodawca z mocy prawa staje się stroną stosunków pracy dla przejmowanych pracowników. Pomimo zmiany podmiotowej umowy o pracę nie zostają rozwiązane i są w dalszym ciągu kontynuowane, z tą jednak różnicą, że na miejsce dotychczasowego pracodawcy wstępuje jako strona umowy nowy podmiot w charakterze pracodawcy.

Katarzyna Ukos

ekspert z zakresu ubezpieczeń społecznych

Podstawa prawna

Art. 23¹ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 4 ust. 2 pkt a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 z późn. zm.).