Stary wiek emerytalny według nowych przepisów

W ubiegłym tygodniu parlament zakończył pracę nad prezydenckim projektem ustawy przywracającej wiek emerytalny obowiązujący przed 1 stycznia 2013 r. Zgodnie z ustawą z 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw wiek ten ma znowu wynosić 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Nowe przepisy mają wejść w życie od 1 października 2017 r.

Jak jest obecnie

Przypomnijmy: do końca 2012 r. powszechny wiek emerytalny wynosił 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Na mocy ustawy z 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 637) emeryturę w takim wieku mogą uzyskać wyłącznie kobiety urodzone najpóźniej 31 grudnia 1952 r. oraz mężczyźni urodzeni najpóźniej 31 grudnia 1947 r. Pozostałe osoby przechodzą na emeryturę w wieku odpowiednio wyższym - według zasady, że dla urodzonych w każdym kolejnym kwartale powszechny wiek emerytalny jest wyższy o miesiąc. Zgodnie z nowelizacją z 2012 r. docelowo powszechny wiek emerytalny miał wynosić 67 lat, zarówno dla kobiet, jak i dla mężczyzn. Miało to nastąpić w przypadku kobiet po 30 września 2040 r., a w przypadku mężczyzn - po 30 września 2020 r. Dla osób, które obecnie kończą powszechny wiek emerytalny, wiek ten wynosi 61 lat dla kobiet i 66 lat dla mężczyzn. Po ukończeniu takiego wieku mogą przychodzić na emeryturę kobiety urodzone w IV kwartale 1955 r. oraz mężczyźni urodzeni w IV kwartale 1950 r.

PRZYKŁAD 1

W grudniu 2016 r.

Pani Maria urodziła się 21 grudnia 1955 r. Powszechny wiek emerytalny przewidziany dla kobiet urodzonych w IV kwartale 1955 r. wynoszący 61 lat ukończy w grudniu 2016 r. Na emeryturę może więc przejść jeszcze w 2016 r.

Dla kogo świadczenie w obniżonym wieku

Przepisy przewidujące stopniowe podwyższanie powszechnego wieku emerytalnego już niedługo przestaną obowiązywać. Od 1 października 2017 r. ma wejść w życie ustawa obniżająca ten wiek ponownie do 60 lat dla kobiet oraz 65 lat dla mężczyzn. Na zmianach skorzystają nie tylko te osoby, które nowy obniżony wiek emerytalny ukończą po wejściu w życie nowych regulacji. Zgodnie z przepisami przejściowymi zawartymi w nowelizacji możliwość wcześniejszego przejścia na emeryturę będą miały również osoby, które wiek ten osiągnęły w czasie, gdy obowiązywał wiek emerytalny podwyższony (tj. po 31 grudnia 2012 r., a przed 1 października 2017 r.), a jeszcze nie mają przyznanej emerytury z tytułu ukończenia tego podwyższonego wieku, gdyż dotychczas go nie ukończyły.

ZUS nie przyzna im jednak z urzędu emerytury z tytułu ukończenia obniżonego wieku emerytalnego, ale wyłącznie wtedy, gdy zgłoszą w tej sprawie wniosek. Emerytura będzie im wówczas przysługiwała od miesiąca zgłoszenia wniosku o jej przyznanie i nie wcześniej niż od dnia wejścia w życie nowelizacji (tj. od 1 października 2017 r.). Nie otrzymają więc wyrównania świadczenia za wcześniejszy okres, przypadający po ukończeniu obniżonego wieku emerytalnego.

PRZYKŁAD 2

Bez wyrównania za poprzedni okres

Pan Marian urodził się 12 października 1951 r. Powszechny wiek emerytalny, który obowiązuje go obecnie, wynosi 66 lat i 4 miesiące. Wiek ten ukończyłby w lutym 2018 r. i dopiero wtedy mógłby przejść na emeryturę. Po wejściu w życie ustawy obniżającej wiek emerytalny do 65 lat dla mężczyzn świadczenie to będzie mógł uzyskać już w październiku 2017 r., jeśli jeszcze w tym miesiącu zgłosi wniosek o emeryturę. Wiek emerytalny osiągnie już bowiem w październiku 2016 r. Nie otrzyma jednak wyrównania emerytury za okres od 12 października 2016 r. do 30 września 2017 r.

OPINIE EKSPERTÓW

Obywatele nie mają żadnych roszczeń

@RY1@i02/2016/238/i02.2016.238.18300160d.801.jpg@RY2@

dr Mariusz Bidziński wspólnik w kancelarii Chmaj i Wspólnicy, wykładowca na Uniwersytecie SWPS

W przypadku zmian w systemie emerytalnym, a więc nowelizacji ustawy, która raz skraca, a raz wydłuża okres składkowy, obywatele nie mają tak naprawdę jakichkolwiek roszczeń. Nawet kilkukrotne, w krótkim okresie, zmiany zasad naliczania emerytury czy też wieku emerytalnego nie spowodują po stronie obywateli prawa do odszkodowania od Skarbu Państwa. Zmiany nie tylko w tym obszarze prawa, lecz także w prawie podatkowym, prawie pracy czy innych gałęziach - nawet zasadnicze - są uchwalane przez Sejm i Senat wielokrotnie. Tak długo, jak nie będą one naruszały konkretnych praw i obowiązków sztywno zagwarantowanych przez konstytucję, oraz tak długo, jak będą one wprowadzane zgodnie z obowiązującymi procedurami i zasadami, obywatele będą zobowiązani do ich przestrzegania i respektowania.

Oczywiście w przypadku dynamicznych i częstych zmian regulacji dotyczących systemu emerytalnego pod dużym znakiem zapytania pozostanie kwestia pewności prawa, stabilności systemu, możliwości realnego planowania przez obywateli i przedsiębiorców oraz zaufania do państwa. Te jednak wątpliwości nie powodują sytuacji, w której możemy żądać naprawienia powstałych w naszej ocenie szkód lub innej formy satysfakcji. Jedynym prawem obywateli w takim przypadku jest prawo do rozliczenia swoich przedstawicieli w Sejmie i Senacie w kolejnych wyborach parlamentarnych.

Brak prawa do rekompensaty

@RY1@i02/2016/238/i02.2016.238.18300160d.802.jpg@RY2@

dr hab. Jacek Zaleśny konstytucjonalista, Uniwersytet Warszawski

Aspekt czasowy przechodzenia na emeryturę został bezpośrednio i w całości określony w przepisach ustawy z 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z jej art. 31 ustawa ta wchodzi w życie 1 października 2017 r. Dopiero od tego dnia zawarte w niej przepisy mają zastosowanie, tj. ubezpieczonym urodzonym po 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego wynoszącego co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn. W szczególności ustawa nie przyznaje takich praw z datą wsteczną, jak również nie dopuszcza jakiejkolwiek rekompensaty dla osób, które nabyłyby uprawnienia emerytalne na podstawie przepisów obowiązujących przed 2013 r. Oznacza to, że te osoby, które w latach 2013-2017 nie mogły przejść na emeryturę w wieku określonym przepisami obowiązującymi przed podniesieniem wieku emerytalnego, nie mają prawa do jakichkolwiek roszczeń z tego tytułu. Nie mogą domagać się odszkodowania od Skarbu Państwa lub wyrównania za ten okres. Muszą pogodzić się z tym, że to Sejm w drodze ustawy określa, kiedy nabywa się uprawnienia emerytalne, i to Sejm ma prawo zmieniać te warunki, także na niekorzyść adresata regulacji prawnej.

Co istotne, osoby, które wniosek o emeryturę w obniżonym wieku emerytalnym zgłoszą w pierwszym miesiącu po wejściu w życie nowelizacji, prawo do emerytury uzyskają od dnia wejścia jej w życie, ale bez wyrównania za okres wcześniejszy. Jeśli jednak z wnioskiem wystąpią później, uprawnienia nabędą dopiero od miesiąca jego zgłoszenia.

WAŻNE

Osoby, które wniosek o emeryturę w obniżonym wieku emerytalnym zgłoszą w pierwszym miesiącu po wejściu w życie nowelizacji, prawo do emerytury uzyskają od dnia wejścia jej w życie, ale bez wyrównania za okres wcześniejszy. Jeśli jednak z wnioskiem wystąpią później - uprawnienia nabędą dopiero od miesiąca jego zgłoszenia.

Wcześniej również na emeryturę z urzędu

Obniżenie wieku emerytalnego od 1 października 2017 r. spowoduje, że ZUS będzie przyznawał emeryturę z urzędu po ukończeniu tego wieku tym osobom, które pobierają rentę z tytułu niezdolności do pracy. Zasada ta nie będzie jednak odnosiła się do wszystkich rencistów. Zgodnie bowiem z przepisami przejściowymi zamieszczonymi w ustawie z 16 listopada 2016 r. osoby, które w dniu wejścia jej w życie (1 października 2017 r.) będą miały ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy (nie mając prawa do emerytury), zachowają uprawnienia do tego świadczenia do dnia osiągnięcia obecnie obowiązującego podwyższonego wieku emerytalnego, chyba że przed tym dniem utracą prawo do renty (np. w związku z ustaniem niezdolności do pracy lub zgłoszeniem wniosku o emeryturę). Należy zaznaczyć, że podobne regulacje zostały przewidziane dla osób uprawnionych do emerytury pomostowej, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego oraz świadczenia przedemerytalnego. Osoby te również zachowają uprawnienia do czasu osiągnięcia podwyższonego wieku emerytalnego, chyba że wcześniej utracą je z innego powodu (np. w związku z uzyskaniem wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach).

PRZYKŁAD 3

Prawo do renty po zmianie przepisów

Pani Anna urodziła się 15 marca 1957 r. W czerwcu 2014 r. zgłosiła wniosek o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy. Lekarz orzecznik ZUS stwierdził, że jest ona częściowo niezdolna do pracy do dnia ukończenia podwyższonego powszechnego wieku emerytalnego, który dla kobiet urodzonych w I kwartale 1957 r. wynosi 61 lat i 5 miesięcy. W związku z tym renta została przyznana na okres do dnia osiągnięcia tego wieku, tj. do 15 sierpnia 2018 r. Wejście w życie ustawy obniżającej wiek emerytalny nic nie zmieni w uprawnieniach pani Anny. Zachowa ona prawo do renty do czasu osiągnięcia podwyższonego wieku emerytalnego. W związku jednak z tym, że obniżony wiek emerytalny (60 lat) ukończy 15 marca 2017 r., po 30 września 2017 r. będzie mogła zgłosić wniosek o emeryturę i uzyskać to świadczenie. W takim przypadku nie utraci prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, ale nie będzie mogła skorzystać z preferencji, które przepisy prawa wiążą z uzyskaniem emerytury z urzędu (gwarancja wysokości emerytury w kwocie nie niższej niż pobierana renta oraz możliwość pobierania emerytury bez konieczności rozwiązania stosunku pracy).

Jak obniżenie wieku wpłynie na wysokość emerytury

Obniżenie powszechnego wieku emerytalnego i tym samym przejście na emeryturę wcześniej, niż zakładają to obecnie obowiązujące regulacje, przełoży się oczywiście na niższą wysokość wyliczonego przez ZUS świadczenia. Przede wszystkim dlatego, że stan konta ubezpieczonego nie będzie już się zwiększał po ukończeniu obniżonego wieku emerytalnego w wyniku odprowadzanych składek oraz dalszych waloryzacji. Niebagatelne znaczenie ma też to, że do obliczenia emerytury ZUS przyjmie wyższe średnie dalsze trwanie życia (dla obniżonego wieku emerytalnego). W dwóch kolejnych przykładach spróbowaliśmy policzyć, o ile może być wyższa emerytura ustalona w obniżonym i podwyższonym wieku emerytalnym. Należy wskazać, że nasze wyliczenia są jedynie szacunkowe, nie uwzględniają choćby przyszłej waloryzacji kwartalnej składek i kapitału początkowego, faktycznego wskaźnika waloryzacji składek i kapitału początkowego w kolejnych latach kalendarzowych, a także zmiany długości średniego dalszego trwania życia w tablicach, które zostaną ogłoszone w kolejnych latach.

PRZYKŁAD 4

Różnice w kwotach świadczeń dla emerytki

Pani Barbara urodziła się w październiku 1957 r. Pracę zaczęła w 1980 r., w związku z czym za okres przypadający przed 1 stycznia 1999 r. ustalono jej kapitał początkowy. Od 1 stycznia 1999 r. całość jej składki emerytalnej ewidencjonowana jest na koncie w ZUS (na I filarze), gdyż pani Barbara nie przystąpiła do otwartego funduszu emerytalnego. Podwyższony powszechny wiek emerytalny dla kobiet urodzonych w IV kwartale 1957 r. (61 lat i 8 miesięcy) ukończyłaby w czerwcu 2019 r. Wiek obniżony do 60 lat osiągnie jednak już w październiku 2017 r., a więc 20 miesięcy wcześniej. Zakładając, że:

● w październiku 2017 r. zwaloryzowany kapitał początkowy (bez uwzględnienia waloryzacji kwartalnej) wyniesie 420 000 zł,

● w październiku 2017 r. kwota zwaloryzowanych składek emerytalnych (również bez uwzględnienia waloryzacji kwartalnej) wyniesie 90 000 zł,

● średnie dalsze trwanie życia dla wieku 60 lat wyniesie 259,5 miesięcy (tyle, ile wynosi obecnie zgodnie z obowiązującą tablicą średniego dalszego trwania życia),

● pani Barbara zgłosi wniosek o emeryturę jeszcze w październiku 2017 r.,

Jeśli nie zostałby obniżony wiek emerytalny i pani Barbara wystąpiłaby z wnioskiem o emeryturę dopiero po ukończeniu 61 lat i 8 miesięcy w czerwcu 2019 r., to zakładając, że:

● zwaloryzowany kapitał początkowy w wysokości 420 000 zł oraz zwaloryzowane składki emerytalne w wysokości 90 000 zł zostaną dodatkowo zwaloryzowane od 1 czerwca 2018 r. oraz od 1 czerwca 2019 r. rocznym wskaźnikiem waloryzacji, równym ostatniemu ogłoszonemu rocznemu wskaźnikowi waloryzacji za 2015 r., tj. 105,37 proc., co da odpowiednio kwoty: 466 319,14 zł (w przypadku kapitału początkowego) oraz 99 925,53 zł (w przypadku składek emerytalnych),

● pani Barbara będzie nieprzerwanie pracowała aż do czerwca 2019 r., uzyskując miesięczne wynagrodzenie oscylujące w granicach 90 proc. średniej krajowej i dodatkowa kwota zwaloryzowanych składek z tego tytułu wyniesie 18 000 zł,

● średnie dalsze trwanie życia dla wieku 61 lat i 8 miesięcy wyniesie 244,7 miesięcy (tyle, ile wynosi obecnie zgodnie z obowiązującą tablicą średniego dalszego trwania życia),

Z przeprowadzonych wyliczeń wynika, że pani Barbara otrzymałaby emeryturę wyższą o 422,28 zł (2387,60 zł - 1965,32 zł), gdyby przeszła na emeryturę w obecnie obowiązującym wieku emerytalnym wynoszącym dla niej 61 lat i 8 miesięcy.

Pani Barbara

urodzona w październiku 1957 r.

2387,60 zł

- tyle wyniesie jej emerytura, jeśli przejdzie na nią w podwyższonym wieku emerytalnym (w czerwcu 2019 r.)

1965,32 zł

- tyle wyniesie jej emerytura, jeśli przejdzie na nią w obniżonym wieku emerytalnym (w październiku 2017 r.)

422,28 zł

- różnica w wysokości świadczeń

PRZYKŁAD 5

Ile dostanie emeryt

Pan Roman urodził się w grudniu 1953 r. Nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego i dlatego cała jego składka emerytalna jest odprowadzana na konto ubezpieczonego (w I filarze). Podwyższony powszechny wiek emerytalny (67 lat) ukończyłby w grudniu 2020 r. Wiek obniżony do 65 lat osiągnie w grudniu 2018 r., a więc dwa lata wcześniej. Zakładając, że:

● w grudniu 2018 r. zwaloryzowany kapitał początkowy (bez uwzględnienia waloryzacji kwartalnej) wyniesie 550 000 zł,

● w grudniu 2018 r. kwota zwaloryzowanych składek emerytalnych (również bez uwzględnienia waloryzacji kwartalnej) wyniesie 120 000 zł,

● średnie dalsze trwanie życia dla wieku 65 lat wyniesie 216,1 miesięcy (tyle, ile wynosi obecnie zgodnie z obowiązującą tablicą średniego dalszego trwania życia),

● pan Roman zgłosi wniosek o emeryturę jeszcze w grudniu 2018 r.,

Jeśli nie zostałby obniżony wiek emerytalny i pan Roman wystąpiłby z wnioskiem o emeryturę dopiero po ukończeniu 67 lat w grudniu 2020 r., to zakładając, że:

● zwaloryzowany kapitał początkowy w wysokości 550 000 zł oraz zwaloryzowane składki emerytalne w wysokości 120 000 zł zostaną dodatkowo zwaloryzowane od 1 czerwca 2019 r. oraz od 1 czerwca 2020 r. rocznym wskaźnikiem waloryzacji, równym ostatniemu ogłoszonemu rocznemu wskaźnikowi waloryzacji za 2015 r., tj. 105,37 proc., co da odpowiednio kwoty: 610 656,02 zł (w przypadku kapitału początkowego) oraz 133 234,04 zł (w przypadku składek emerytalnych),

● pan Roman będzie nieprzerwanie pracował aż do grudnia 2020 r., uzyskując miesięczne wynagrodzenie oscylujące w granicach średniej krajowej i dodatkowa kwota zwaloryzowanych składek z tego tytułu wyniesie 20 000 zł,

● średnie dalsze trwanie życia dla wieku 67 lat wyniesie 199,5 miesięcy (tyle, ile wynosi obecnie zgodnie z obowiązującą tablicą średniego dalszego trwania życia),

Z przeprowadzonych wyliczeń wynika, że pan Roman otrzymałby emeryturę wyższą o 728,60 zł (3829,02 zł - 3100,42 zł), gdyby przeszedł na emeryturę w obecnie obowiązującym wieku emerytalnym wynoszącym 67 lat.

Pan Roman

urodzony w grudniu 1953 r.

3829,02 zł

tyle wyniesie jego emerytura, jeśli przejdzie na nią w podwyższonym wieku emerytalnym (w grudniu 2020 r.)

3100,42 zł

tyle wyniesie jego emerytura, jeśli przejdzie na nią w obniżonym wieku emerytalnym (w grudniu 2018 r.)

728,60 zł

- różnica w wysokości świadczeń

!Przejście na emeryturę wcześniej, niż zakładają to obecnie obowiązujące regulacje, przełoży się oczywiście na niższą wysokość wyliczonego przez ZUS świadczenia.

Emerytura kapitałowa

Ustawa obniżająca wiek emerytalny wprowadzi również zmiany dla kobiet oszczędzających w II filarze emerytalnym. Przypomnijmy: jeśli z tego tytułu zgromadziły na subkoncie w ZUS odpowiednią kwotę środków (nie niższą niż 20-krotność dodatku pielęgnacyjnego) razem z emeryturą z I filaru (z tytułu ukończenia powszechnego wieku emerytalnego), ZUS przyznaje im okresową emeryturę kapitałową. Świadczenie to przysługuje do czasu ukończenia powszechnego wieku emerytalnego przewidzianego dla mężczyzny urodzonego w tym samym roku i kwartale. Obecnie jest to wiek odpowiednio wyższy niż 65 lat. Po wejściu w życie ustawy z 16 listopada 2016 r. nowo przyznana okresowa emerytura kapitałowa będzie przysługiwała do ukończenia obniżonego wieku emerytalnego przewidzianego dla mężczyzn (65 lat).

Kobiety, które prawo do okresowej emerytury kapitałowej uzyskały lub uzyskają w czasie obowiązywania podwyższonego wieku emerytalnego (przewidzianego dla mężczyzny urodzonego w tym samym roku i kwartale), zachowają prawo do tego świadczenia do czasu ukończenia tego wieku, chyba że wcześniej prawo to wygaśnie z innych powodów (np. w wyniku wyczerpania środków na subkoncie). Gwarantują im to przepisy przejściowe ustawy z 16 listopada 2016 r.

Należy jednak zaznaczyć, że kobiety te będą mogły, po wejściu w życie nowych regulacji, a przed ukończeniem podwyższonego wieku, wystąpić z wnioskiem o ponowne obliczenie emerytury z FUS (z tzw. I filaru). Zostaną w niej uwzględnione środki zgromadzone na subkoncie, z których była obliczona okresowa emerytura kapitałowa, wszystkie składki zgromadzone na koncie, w tym również te po przyznaniu emerytury, i oczywiście kapitał początkowy. Wszystko to zostanie zwaloryzowane i podzielone przez średnie dalsze trwanie życia właściwe dla wieku, w którym został zgłoszony wspomniany wniosek. W takim przypadku prawo do okresowej emerytury kapitałowej ustanie z dniem, od którego zostanie przeliczona emerytura z FUS.

PRZYKŁAD 6

Do ukończenia podwyższonego wieku dla mężczyzn

Pani Hanna, urodzona 20 maja 1956 r., 20 lipca 2017 r. ukończy obecnie obowiązujący podwyższony wiek emerytalny, wynoszący dla kobiet urodzonych w II kwartale 1956 r. 61 lat i 2 miesiące. Jeśli zgłosi wniosek o emeryturę z FUS, to nabędzie prawo do tego świadczenia (z I filaru) oraz do okresowej emerytury kapitałowej (z II filaru). Nawet po wejściu w życie ustawy obniżającej powszechny wiek emerytalny od 1 października 2017 r. prawo do emerytury z II filaru będzie jej przysługiwało do czasu ukończenia podwyższonego wieku emerytalnego przewidzianego dla mężczyzn urodzonych w II kwartale 1956 r., wynoszącego 67 lat (tj. do 19 maja 2023 r.). Niezależnie jednak od tego, po ukończeniu 65 lat (co nastąpi 20 maja 2021 r.), a przed ukończeniem 67 lat, będzie mogła ubiegać się o przeliczenie emerytury z FUS z uwzględnieniem środków zgromadzonych na subkoncie oraz nowych składek emerytalnych zewidencjonowanych na koncie po przyznaniu emerytury, a także przy zastosowaniu średniego dalszego trwania życia właściwego dla jej aktualnego wieku. Od dnia dokonania tego przeliczenia utraci prawo do okresowej emerytury kapitałowej.

Koniec emerytur częściowych

Wraz z obniżeniem wieku emerytalnego do 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn z polskiego systemu emerytalnego zniknie emerytura częściowa, przysługująca osobom z długim stażem ubezpieczeniowym, które ukończyły wiek 62 lata (kobieta) i 65 lat (mężczyzna), a nie osiągnęły jeszcze podwyższonego wieku emerytalnego. W praktyce świadczenie to mogli obecnie uzyskać mężczyźni po ukończeniu wieku 65 lat. W związku z tym, że ustawa z 16 listopada 2016 r. obniży dla nich powszechny wiek emerytalny właśnie do tego poziomu, ustawodawca uznał, że nie jest uzasadnione funkcjonowanie w systemie emerytalnym drugiego świadczenia z takim samym warunkiem wieku. Mężczyźni, którzy zamierzali przejść na emeryturę częściową, uzyskają emeryturę w wieku powszechnym. Będzie to pełna emerytura, ale by ją pobierać, będą musieli rozwiązać stosunek pracy (czego nie musieliby robić, aby pobierać emeryturę częściową).

Należy jednak podkreślić, że na mocy przepisów przejściowych do ustawy obniżającej wiek emerytalny wszyscy ci, którzy prawo do emerytury częściowej nabyli (lub jeszcze nabędą) przed wejściem jej w życie (tj. przed 1 października 2017 r.), zachowają je aż do czasu przejścia na pełną emeryturę.

WAŻNE

Po wejściu w życie ustawy z 16 listopada 2016 r. nowo przyznana okresowa emerytura kapitałowa będzie przysługiwała do ukończenia obniżonego wieku emerytalnego przewidzianego dla mężczyzn (65 lat).

Zmiany dla nauczycieli

Obniżenie wieku emerytalnego do 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn nie odbije się niekorzystnie na nauczycielach, którzy zamierzali przejść na emeryturę nauczycielską bez względu na wiek przysługującą na podstawie ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1379 ze zm.). Przypomnijmy: emeryturę tę (ustalaną według tzw. starych zasad) można uzyskać tylko do czasu ukończenia powszechnego wieku emerytalnego (po jego ukończeniu można mieć przyznaną już tylko emeryturę ustalaną według nowych zasad). Dlatego też wejście w życie obniżonego wieku emerytalnego mogłoby być niekorzystne dla tych nauczycieli, którzy na wcześniejszą emeryturę planowali przejść w najbliższym czasie. W ustawie z 16 listopada 2016 r. znalazł się jednak przepis wydłużający możliwość przejścia na omawianą emeryturę dla nauczycieli urodzonych po 31 grudnia 1948 r. Na jego podstawie ZUS przyzna im to świadczenie, jeśli spełnili warunki określone w art. 88 ust. 2a Karty nauczyciela oraz:

przed dniem wejścia w życie ustawy obniżającej wiek emerytalny (1 października 2017 r.) nie osiągnęli podwyższonego wieku emerytalnego, ale osiągnęli obniżony wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn, albo wiek ten osiągną od dnia wejścia w życie tej ustawy do 31 sierpnia 2018 r.,

rozwiążą na swój wniosek stosunek pracy albo stosunek ten ulegnie rozwiązaniu lub wygaśnięciu w okolicznościach określonych w art. 20 ust. 1, 5c i 7 Karty nauczyciela,

zgłoszą wniosek o emeryturę do 31 sierpnia 2018 r.

PRZYKŁAD 7

Wniosek nauczyciela do 31 sierpnia 2018 r.

Pan Henryk urodził się w lipcu 1952 r. Od ponad 30 lat pracuje w szkole jako nauczyciel w pełnym wymiarze zajęć. Podwyższony powszechny wiek emerytalny (właściwy dla mężczyzny urodzonego w III kwartale 1952 r.) wynosi 66 lat i 7 miesięcy. Wiek ten pan Henryk ukończyłby w lutym 2019 r. Z końcem sierpnia 2018 r. chciałby rozwiązać stosunek pracy w szkole i przejść na emeryturę nauczycielską przysługującą na podstawie Karty nauczyciela. W związku z obniżeniem wieku emerytalnego nie miałby już możliwości uzyskania emerytury nauczycielskiej, gdyż 65 lat ukończy w lipcu 2017 r. Na mocy przepisu przejściowego zawartego w ustawie zmieniającej będzie mógł jednak skutecznie zgłosić wniosek o przyznanie tego świadczenia najpóźniej 31 sierpnia 2018 r.

Obniżony staż do minimalnej emerytury

Ustawa obniżająca wiek emerytalny przewiduje również powrót do obowiązującego przed 1 stycznia 2013 r. stażu składkowego i nieskładkowego wymaganego od kobiet do podwyższenia emerytury do kwoty najniższego świadczenia. Przypomnijmy: na mocy nowelizacji ustawy o emeryturach i rentach z FUS z 11 maja 2012 r. staż ten miał być wydłużany dla kobiet kończących w kolejnych latach powszechny wiek emerytalny i docelowo miał być równy okresowi składkowemu i nieskładkowemu wymaganemu od mężczyzn (25 lat). Przykładowo dla kobiet, które wiek ten ukończyły lub ukończą od 1 stycznia 2016 r. do 31 grudnia 2017 r., wymagany staż ubezpieczeniowy wynosi 22 lata. Na mocy nowelizacji ustawy emerytalnej nastąpi powrót do stażu obowiązującego przed 2013 r. Od 1 października 2017 r. ma on wynosić ponownie 20 lat, niezależnie od roku, w którym zostanie osiągnięty powszechny wiek emerytalny.

PRZYKŁAD 8

Wystarczy 20 lat

Pani Barbara (urodzona 20 listopada 1955 r.) powszechny wiek emerytalny podwyższony do 61 lat ukończyła w listopadzie 2016 r. Na przestrzeni swojej kariery zawodowej miała bardzo niskie zarobki i dużo przerw w ubezpieczeniu, w związku z czym obawia się, że jej emerytura będzie niższa od kwoty minimalnej. Emerytka udowodniła nieco ponad 20 lat stażu ubezpieczeniowego, tj. mniej od 22 lat wymaganych przez obecne przepisy do podwyższenia emerytury do kwoty najniższego świadczenia. Z wnioskiem o emeryturę zamierza wystąpić dopiero na początku 2019 r. Aby mieć gwarancję, że emerytura zostanie ustalona w kwocie nie niższej od minimalnej, wystarczy jej 20 lat stażu ubezpieczeniowego.

Zmiany w ochronie przedemerytalnej

Zgodnie z art. 39 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1666; dalej: k.p.) pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury wraz z osiągnięciem tego wieku. Na mocy przepisu przejściowego nowelizacji ustawy emerytalnej z 11 maja 2012 r. podwyższającej wiek emerytalny w odniesieniu do pracowników, którzy na 1 stycznia 2013 r. byli objęci ochroną stosunku pracy, oraz osób, które mogłyby być nią objęte, gdyby były pracownikami (tj. kobiet urodzonych w latach 1953-1956 oraz mężczyzn z roczników 1948-1951), okres ten został wydłużony do dnia osiągnięcia podwyższonego wieku emerytalnego. Również kolejne roczniki osób, które po 31 grudnia 2012 r. ukończyły wiek o 4 lata niższy od obowiązującego ich wydłużonego wieku emerytalnego, zostały objęte ochroną przedemerytalną do czasu ukończenia odpowiednio podwyższonego wieku emerytalnego.

Wejście w życie ustawy obniżającej wiek emerytalny spowoduje, że co do zasady ochrona przedemerytalna będzie rozpoczynała się na 4 lata przed osiągnięciem wieku emerytalnego wynoszącego 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Zasada ta będzie jednak dotyczyła wyłącznie tych osób, które w dniu jej wejścia w życie nie będą jeszcze objęte tą ochroną (zarówno wtedy, gdy w tym dniu będą pracownikami, jak i wówczas, gdy stosunek pracy nawiążą już po wejściu jej w życie). W praktyce będą to kobiety urodzone po 30 czerwca 1959 r. oraz mężczyźni urodzeni po 30 września 1954 r., a więc osoby, które przed dniem wejścia w życie ustawy obniżającej wiek emerytalny nie ukończą jeszcze wieku niższego o 4 lata od obowiązującego ich podwyższonego wieku emerytalnego. Co więcej, przepisy przejściowe do ustawy z 16 listopada 2016 r. przewidują dla nich czteroletni okres ochronny od dnia wejścia jej w życie (a więc do 1 października 2021 r.), także wówczas, gdy w tym okresie ukończą obniżony wiek emerytalny (60 lat dla kobiet lub 65 lat dla mężczyzn). Ta ostatnia zasada będzie dotyczyła osób, które wiek niższy o 4 lata od obniżonego wieku emerytalnego ukończą jeszcze przed wejściem w życie nowelizacji z 16 listopada 2016 r., a więc osób, dla których ochrona przedemerytalna przysługująca na 4 lata przed obniżonym wiekiem rozpoczęłaby się przed 1 października 2017 r., gdyby obowiązywał wówczas taki wiek.

!Wraz z obniżeniem wieku emerytalnego do 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn z polskiego systemu emerytalnego zniknie emerytura częściowa.

Przepisy przejściowe do ustawy obniżającej wiek emerytalny przewidują natomiast zachowanie długości okresu ochrony przedemerytalnej dla tych osób, które w dniu jej wejścia w życie będą już objęte ochroną stosunku pracy (lub byłyby objęte tą ochroną, gdyby pozostawały w stosunku pracy). Chodzi więc o osoby, dla których przed 1 października 2017 r. rozpocznie się okres ochronny trwający 4 lata przed wydłużonym wiekiem emerytalnym (lub mógłby się rozpocząć, gdyby były pracownikami). Osoby te, mimo obniżenia wieku emerytalnego, pozostaną w ochronie przedemerytalnej do czasu ukończenia podwyższonego wieku emerytalnego. W praktyce obejmie to grupę kobiet urodzonych od 1 lipca 1956 r. do 30 czerwca 1959 r. oraz grupę mężczyzn urodzonych od 1 lipca 1951 r. do 30 września 1954 r. Osoby te w dniu wejścia w życie ustawy obniżającej wiek emerytalny nie będą miały jeszcze ukończonego podwyższonego powszechnego wieku emerytalnego, ale będą już pozostawać w ochronie przedemerytalnej w związku z ukończeniem wieku niższego o 4 lata od tego wieku. Pozostaną w tej ochronie do czasu ukończenia podwyższonego wieku emerytalnego.

PRZYKŁAD 9

Powrót do starych zasad

Pani Anna urodziła się w sierpniu 1962 r. i od ponad 25 lat pozostaje w stosunku pracy. Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami na emeryturę mogłaby przejść po ukończeniu podwyższonego powszechnego wieku emerytalnego wynoszącego 63 lata i 3 miesiące. Wiek ten ukończyłaby w listopadzie 2025 r., a ochroną przedemerytalną zostałaby objęta po ukończeniu 59 lat i 3 miesięcy w listopadzie 2021 r. W związku z wejściem w życie ustawy obniżającej wiek emerytalny pani Anna będzie mogła przejść na emeryturę po ukończeniu 60 lat w sierpniu 2022 r. Na cztery lata przed ukończeniem tego wieku (w sierpniu 2018 r.) zostanie objęta ochroną stosunku pracy przewidzianą w art. 39 k.p.

PRZYKŁAD 10

Również po osiągnięciu wieku obniżonego

Pan Roman urodził się w lipcu 1956 r. i od ponad 30 lat pozostaje w stosunku pracy. Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami na emeryturę mógłby przejść po ukończeniu podwyższonego wieku emerytalnego wynoszącego 67 lat. Wiek ten ukończyłby w lipcu 2023 r., a ochroną przedemerytalną zostałby objęty po ukończeniu 63 lat w lipcu 2019 r., tj. już po wejściu w życie ustawy obniżającej wiek emerytalny. W związku jednak z wejściem w życie tej ustawy będzie mógł przejść na emeryturę po ukończeniu 65 lat w lipcu 2021 r. Ochroną przedemerytalną będzie jednak objęty przez 4 lata od dnia wejścia w życie ustawy z 16 listopada 2016 r. (od 1 października 2017 r. do 1 października 2021 r.), a więc również przez kilka miesięcy po ukończeniu obniżonego do 65 lat wieku emerytalnego (gdyby obniżony wiek emerytalny obowiązywał obecnie, uzyskałby ochronę przedemerytalną już w lipcu 2017 r.).

PRZYKŁAD 11

Do wieku podwyższonego

Pani Maria urodziła się 20 czerwca 1959 r. i od kilkunastu lat pozostaje w stosunku pracy. Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami na emeryturę mogłaby przejść po ukończeniu podwyższonego powszechnego wieku emerytalnego wynoszącego 62 lata i 2 miesiące w sierpniu 2021 r. W związku z tym ochroną przedemerytalną zostanie objęta już w sierpniu 2017 r., a więc przed wejściem w życie ustawy obniżającej wiek emerytalny. Ustawa ta umożliwi jej przejście na emeryturę z tytułu ukończenia 60 lat w czerwcu 2019 r. Mimo to na mocy przepisu przejściowego zawartego w tej ustawie będzie objęta ochroną przedemerytalną do czasu ukończenia obecnie obowiązującego podwyższonego wieku emerytalnego w sierpniu 2021 r. W ochronie tej będzie więc pozostawać jeszcze przez prawie dwa lata po ukończeniu 60 lat.

Przechodzenie na emeryturę

Moment, w którym można zacząć pobierać świadczenie emerytalne, jest różny w zależności od dnia urodzenia. Datą graniczną jest 1 stycznia 1949 r.

I. DLA OSÓB URODZONYCH PO 1948 ROKU

Urodzeni po 1948 r. mogą przejść na emeryturę po ukończeniu powszechnego wieku emerytalnego (na podstawie art. 24 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 887 ze zm.; dalej: ustawa emerytalna). Należy zaznaczyć, że dla jej przyznania nie ma znaczenia długość okresu składkowego i nieskładkowego.

Osoby urodzone po 1948 r. mogą w określonej sytuacji otrzymać emeryturę przyznaną przez ZUS z urzędu (na podstawie art. 24a ustawy emerytalnej). Emerytura taka przysługuje im wówczas, gdy pobierają rentę z tytułu niezdolności do pracy, przez jakikolwiek okres podlegały ubezpieczeniu, a do końca miesiąca, w którym osiągnęły powszechny wiek emerytalny, nie zgłosiły wniosku o emeryturę. W przypadku przyznania emerytury z urzędu tracą prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy.

Okresowa kapitałowa

Kobiety urodzone po 31 grudnia 1948 r., które przystąpiły do otwartego funduszu emerytalnego, mają możliwość uzyskania, oprócz emerytury z FUS, okresowej emerytury kapitałowej. Prawo do tego świadczenia i jego wysokość ustala ZUS, który również wypłaca emeryturę z II filaru. Prawo to przysługuje kobiecie - członkini otwartego funduszu emerytalnego, która ukończyła powszechny wiek emerytalny (obecnie odpowiednio podwyższony, a od 1 października 2017 r. - wiek 60 lat) oraz ma ustalone prawo do emerytury z FUS (z I filaru) z tytułu ukończenia tego wieku. Trzeci warunek dotyczy minimalnej kwoty środków zgromadzonych przez członka OFE na subkoncie w ZUS (w tym środków przeniesionych z OFE) na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego zostanie przyznana emerytura kapitałowa. Świadczenie to przysługuje tylko wtedy, gdy kwota ta odpowiada co najmniej 20-krotności obowiązującej w tym dniu wysokości dodatku pielęgnacyjnego (od 1 marca 2016 r. do 28 lutego 2017 r. - 208,67 zł x 20, tj. 4173,40 zł). Jeśli jest niższa, środki zgromadzone na subkoncie powiększają podstawę obliczenia emerytury z I filaru.

Okresowa emerytura kapitałowa przysługuje kobietom do czasu ukończenia powszechnego wieku emerytalnego przewidzianego dla mężczyzn urodzonych w tym samym roku i kwartale. Obecnie chodzi o wiek odpowiednio podwyższony od 1 stycznia 2013 r., ale po wejściu w życie ustawy obniżającej wiek emerytalny (od 1 października 2017 r.) - będzie to wiek 65 lat.

Częściowa

Osoby urodzone po 31 grudnia 1948 r. mogą również uzyskać emeryturę częściową (na podstawie art. 26b ustawy emerytalnej). Świadczenie to przysługuje im wówczas, gdy:

mają okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn, oraz

osiągnęły wiek wynoszący co najmniej 62 lata dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn, a nie ukończyły podwyższonego powszechnego wieku emerytalnego.

Wysokość emerytury częściowej wynosi 50 proc. pełnej kwoty emerytury i nie podlega podwyższeniu do kwoty najniższego świadczenia. Może być pobierana bez względu na kontynuowanie stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą oraz niezależnie od wysokości przychodów z pracy zarobkowej.

Po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego, a w przypadku pracowników również po ustaniu stosunku pracy, osoba uprawniona do emerytury częściowej może wystąpić z wnioskiem o zamianę tego świadczenia na emeryturę ustaloną w pełnej wysokości. W praktyce emeryturę częściową mogą obecnie uzyskać wyłącznie mężczyźni. Kobiety, dla których podwyższony wiek emerytalny wynosi co najmniej 62 lata i 1 miesiąc (urodzone po 31 grudnia 1958 r.), wiek 62 lata wymagany do uzyskania tego świadczenia ukończą najwcześniej w I kwartale 2021 r. i dopiero wtedy mogłyby uzyskać prawo do emerytury częściowej. Na mocy ustawy obniżającej powszechny wiek emerytalny od 1 października 2017 r. nie będzie już jednak możliwości uzyskania emerytury częściowej.

Z tytułu pracy w szczególnych warunkach

Osoby zatrudnione w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, a także twórcy, artyści, kolejarze oraz wykonujący pracę górniczą, mogą przejść na wcześniejszą emeryturę przewidzianą w art. 184 ustawy emerytalnej, o ile spełniły następujące warunki:

na 1 stycznia 1999 r. udowodniły okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn (staż ogólny), w tym odpowiedni, na ogół 15-letni, okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, działalności twórczej lub artystycznej, pracy górniczej lub zatrudnienia na kolei [wynikający z rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. nr 8 poz. 43 ze zm.) oraz z art. 39 i 40 ustawy emerytalnej],

złożyły wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w OFE za pośrednictwem ZUS na dochody budżetu państwa (jeśli są członkami OFE).

Aby skorzystać z omawianych uprawnień, osoby urodzone po 1948 r. muszą również ukończyć obniżony wiek emerytalny określony w ustawie emerytalnej oraz w przepisach ww. rozporządzenia (na ogół 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn).

Obowiązujące regulacje przewidują, że emeryturę za pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, z tytułu działalności twórczej lub artystycznej, w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu wykonywania pracy górniczej, a także emeryturę kolejową mogą również uzyskać te osoby urodzone w latach 1949-1968, które do końca 2008 r. spełniły wszystkie wymagane warunki do uzyskania takiej emerytury oraz nie są członkami OFE (lub zgłosiły wniosek o przekazanie zgromadzonych w funduszu środków na dochody budżetu państwa).

Wymienione wcześniejsze emerytury mogą uzyskać jednak tylko te osoby, które nie ukończyły jeszcze powszechnego wieku emerytalnego. W związku z tym spośród osób urodzonych w latach 1948-1968 z uprawnień tych mogą jeszcze obecnie skorzystać mężczyźni, którzy do końca 2008 r. osiągnęli przewidziany dla nich obniżony wiek emerytalny (niższy niż 60 lat), a także kobiety urodzone w 1955 r. lub w latach późniejszych, które do końca 2008 r. ukończyły wymagany wiek emerytalny (niższy niż 55 lat).

Odrębne przepisy przewidują również możliwość uzyskania przez osoby zatrudnione w szczególnych warunkach lub o szczególnych charakterze emerytury pomostowej. Przysługuje ona jednak bardzo ograniczonej grupie pracowników wykonujących prace zamieszczone w nowych wykazach.

Nauczycielska

Nauczyciele mogą przejść na wcześniejszą emeryturę, jeśli mają wymagany staż składkowy i nieskładkowy (co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn), minimum przez 15 lat wykonywali pracę nauczycielską na pełen etat (o szczególnym charakterze) i ukończyli 55 lat (kobiety) lub 60 lat (mężczyźni). Przysługują im jednak również uprawnienia na podstawie Karty nauczyciela bez względu na ukończony wiek i pod warunkiem posiadania dłuższego ogólnego stażu ubezpieczeniowego i okresu pracy nauczycielskiej.

RAMKA

Emerytura dla pedagogów

● spełniły warunki dotyczące stażu pracy nauczycielskiej oraz stażu składkowego i nieskładkowego do 31 grudnia 2008 r.,

● rozwiązały na swój wniosek stosunek pracy,

● nie przystąpiły do OFE lub zgłosiły wniosek o przekazanie środków z OFE na dochody budżetu państwa,

● nie ukończyły powszechnego wieku emerytalnego.

Wymagane do przyznania minimalne warunki stażowe:

● 30-letni okres składkowy i nieskładkowy, w tym 20 lat wykonywania pracy nauczycielskiej co najmniej w połowie obowiązkowego wymiaru zajęć, albo

● 25-letni okres składkowy i nieskładkowy, w tym 20 lat pracy o szczególnym charakterze w szkolnictwie specjalnym co najmniej w połowie obowiązkowego wymiaru zajęć (w przypadku nauczycieli szkół, placówek, zakładów specjalnych oraz zakładów poprawczych i schronisk dla nieletnich).

Nauczyciele mają również możliwość uzyskania nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego. W tym przypadku muszą jednak ukończyć wymagany wiek (obecnie 55 lat dla kobiet i 56 lat dla mężczyzn). Świadczenie to, w odróżnieniu od emerytury z Karty nauczyciela, obliczane jest według nowych zasad (na podstawie składek i kapitału początkowego zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego w ZUS).

Górnicza

Obowiązujące przepisy przewidują możliwość uzyskania emerytury górniczej w obniżonym wieku emerytalnym, a także bez względu na wiek (na podstawie art. 50e ustawy emerytalnej). Mogą ją nabyć osoby, które co najmniej przez 25 lat wykonywały pracę górniczą pod ziemią stale i w pełnym wymiarze.

Z kolei na podstawie art. 50a ustawy emerytalnej górnicy mogą nabyć prawo do emerytury górniczej w obniżonym wieku emerytalnym, jeśli:

ukończyli wiek 55 lat i mają okres pracy górniczej wynoszący łącznie z okresami pracy równorzędnej co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 10 lat pracy górniczej określonej w art. 50c ust. 1 ustawy emerytalnej (chodzi głównie o pracę pod ziemią, a w niektórych przypadkach również na odkrywce), lub

ukończyli wiek 50 lat oraz mają okres pracy górniczej wynoszący, łącznie z okresami pracy równorzędnej, co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, w tym minimum 15 lat pracy górniczej określonej w art. 50c ust. 1 ustawy emerytalnej.

II. DLA OSÓB URODZONYCH PRZED 1 STYCZNIA 1949 R.

Osoby urodzone przed 1 stycznia 1949 r. mogą skorzystać z emerytury przede wszystkim na podstawie art. 27 ustawy emerytalnej. Przysługuje ona po ukończeniu powszechnego wieku emerytalnego oraz udowodnieniu 20-letniego (w przypadku kobiet) i 25-letniego (w przypadku mężczyzn) okresu składkowego i nieskładkowego.

Powszechny wiek emerytalny wynosi 60 lat dla wszystkich kobiet oraz 65 lat dla mężczyzn, urodzonych przed 1 stycznia 1948 r. Dla mężczyzn urodzonych w 1948 r. obowiązuje odpowiednio podwyższony powszechny wiek emerytalny (od 65 lat i 1 miesiąca dla urodzonych w I kwartale 1948 r. do 65 lat i 4 miesięcy dla urodzonych od 1 października 1948 r. do 31 grudnia 1948 r.).

Osoby urodzone przed 1949 r., które osiągnęły powszechny wiek emerytalny, ale nie zdołały udowodnić wystarczająco długiego okresu składkowego i nieskładkowego, mogą skorzystać z rozwiązania przewidzianego w art. 28 tej ustawy. Przepis ten przewiduje nabycie uprawnień emerytalnych przy krótszym o 5 lat stażu ubezpieczeniowym, wynoszącym co najmniej 15 lat dla kobiet i 20 lat dla mężczyzn. Taka emerytura nie jest jednak objęta gwarancją najniższego świadczenia.

WAŻNE

Kobiety urodzone po 31 grudnia 1948 r., które przystąpiły do OFE, mają możliwość uzyskania, obok emerytury z FUS, okresowej emerytury kapitałowej.

Urodzeni przed 1 stycznia 1949 r. nie mają możliwości uzyskania wcześniejszych emerytur, gdyż ukończyli już powszechny wiek emerytalny. Wyjątek dotyczy osób, które spełniły warunki wymagane do emerytury górniczej, a nie zgłosiły dotychczas wniosku o jej przyznanie. Mogą to zrobić w każdym czasie również po ukończeniu powszechnego wieku emerytalnego.

Marek Opolski

ekspert w zakresie emerytur i rent