Po przejęciu firmy składka wypadkowa ustalana na nowo

Składka na ubezpieczenie wypadkowe, w przeciwieństwie do składek na pozostałe ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, chorobowe), nie jest określana w przepisach jako stały procent obliczany od podstawy jej wymiaru, ale jako pewien zakres. Waha się od 0,40 proc. do 8,12 proc. podstawy wymiaru. To, jaka stawka zostanie zastosowana w stosunku do danego płatnika, uzależnione jest od liczby zatrudnianych pracowników, rodzaju prowadzonej działalności oraz wskaźnika, jaki ustalił ZUS. Im profil działalności jest bardziej ryzykowny i zdarza się więcej wypadków, tym większe składki zapłaci firma. Zgodnie z ogólną zasadą o wysokości stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe obowiązującej w danym roku składkowym ZUS zawiadamia płatnika składek do 20 kwietnia danego roku. Składka jest ustalana więc indywidualnie dla każdego przedsiębiorcy na cały rok składkowy zgodnie z art. 27 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (dalej: ustawa wypadkowa). I właśnie ten przepis rodzi wątpliwości przedsiębiorców.

Co bowiem w przypadku, gdy firma w trakcie roku składkowego zostanie przejęta przez inny podmiot, np. wniesiona aportem do spółki? Nic się przecież nie zmienia w podmiocie przejmowanym - ani rodzaj działalności, ani liczba pracowników. Czy można zastosować starą stawkę, czy też po przekształceniach trzeba ustalać ją na nowo?

Przepisy ustawy wypadkowej i przepisów wykonawczych na ten temat milczą. Zdaniem ZUS w takiej sytuacji składka powinna jednak być obliczona na nowo. Nie ma znaczenia nawet to, że w sytuacji firmy faktycznie nic się nie zmieniło. W świetle ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych następuje jednak zmiana płatnika, bo podmiot przejęty musi zostać wyrejestrowany z ZUS. Nie można w tym wypadku mówić więc o następstwie prawnym w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego (dalej: k.c.), na podstawie którego nowy płatnik mógłby przejąć ustaloną wysokość składki. Zgodnie z art. 55¹ oraz 55² k.c. przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej, czynność prawna (w tym przypadku przejęcie) mająca za przedmiot przedsiębiorstwo obejmuje zaś wszystko, co wchodzi w skład przedsiębiorstwa, chyba że co innego wynika z treści czynności prawnej albo z przepisów szczególnych. Składka nie jest jednak generalnym uprawnieniem ani zobowiązaniem, ponieważ określenie wysokości stawki nie jest równoznaczne z powstaniem należności. Ta powstaje dopiero wtedy, gdy płatnik nie opłaci składki w przypisanej mu wysokości. Obowiązek stosowania danej stawki wynika zaś wprost z ustawy wypadkowej. Nie mamy tutaj do czynienia z zasadą sukcesji. Jak wskazuje ZUS, ustalona wysokość składki wypadkowej obowiązuje więc tylko do momentu wyrejestrowania danego płatnika z ubezpieczeń lub do zakończenia roku składkowego.

Trzeba jednak zauważyć, że sądy kwestionują takie stanowisko ZUS, twierdząc, że nie ma podstaw prawnych, aby wysokość składki była wyłączona z zasady sukcesji. Warto więc w razie zaistnienia takiej sytuacji wystąpić do ZUS o wydanie interpretacji i ewentualnie zakwestionować ją przed sądem.

WAŻNE

Ustalona wysokość składki wypadkowej nie jest należnością, nie może więc przejść na następcę prawnego płatnika, dla którego została ustalona.

Anna Kwiatkowska

ekspert od ubezpieczeń społecznych

Podstawa prawna

Art. 27-36 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1242 ze zm.).

Art. 22 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 963 ze zm.).

Art. 55¹ i art. 55² ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 380 ze zm.).