Czy można zastrzec możliwość wykonywania usług przez osobę trzecią

Zgodnie z treścią art. 22 par. 1 k.p. ze stosunku pracy wynika obowiązek osobistego świadczenia pracy. Osobisty charakter świadczenia pracy polega zaś na tym, że w ramach stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do osobistego wykonywania czynności objętych umówionym rodzajem pracy i nie może powierzyć ich realizacji osobom trzecim (wyrok Sądu Najwyższego z 22 grudnia 1998 r., I PKN 517/98, OSNAPiUS 2000/4/138).

Rozpatrując zaistniały stan faktyczny, należy wskazać, iż zobowiązanie pracownika nie miało charakteru bezwzględnie osobistego, gdyż zleceniodawca mógł korzystać i zresztą skorzystał z zastępstwa osób trzecich. Tym samym klauzula zezwalająca na posługiwanie się zastępcą nie jest możliwa przy umowie o pracę, która nie dopuszcza wyjątków od zasady osobistego wykonywania umówionej pracy.

Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 28 października 1998 r. (I PKN 416/98, OSNAPiUS 1999/24/775) brak bezwzględnego obowiązku osobistego świadczenia pracy wyklucza możliwość zakwalifikowania stosunku prawnego jako umowy o pracę. Tak też wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z 26 listopada 1998 r. (I PKN 458/98, OSNAPiUS 2000/3/94). W orzeczeniu tym SN stwierdził, że możliwa przy umowach typu zlecenia klauzula wykonywania usług przez osobę trzecią - zastępcę (art. 738 par. 1 w związku z art. 750 k.c.), jest niedopuszczalna w umowie o pracę (art. 22 par. 1 k.p.).

Piotr Sak

ekspert z zakresu prawa pracy

Podstawa prawna

Art. 22 par. 1¹ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 189 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).

Art. 738 par. 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).