Czy faktycznie nastąpiła zmiana pracodawcy

Spółka z o.o., prowadząca fabrykę opakowań szklanych zawarła z osobą fizyczną umowę dzierżawy części zakładu pracy (hali produkcyjnej z linią technologiczną). Po rozwiązaniu umowy powstał spór. Przedmiot dzierżawy nie został zwrócony wydzierżawiającemu, w związku z czym wniósł on pozew o eksmisję. Spółka twierdzi, że rozwiązanie umowy nie spowodowało przejścia zakładu pracy i to dzierżawca ma obowiązek płacić wynagrodzenia pracownikom. Natomiast dzierżawca uważa, że okoliczność tę wyjaśni dopiero proces eksmisyjny.

- Czy w tej sytuacji rozwiązanie umowy spowodowało automatyczną zmianę pracodawcy - pyta pan Witold z Lublin

Nie. Z uwagi na to, że wydzierżawiona część zakładu pracy nie została po rozwiązaniu umowy wydana wydzierżawiającemu nie nastąpiła zmiana pracodawcy.

O przejściu zakładu pracy na nowego pracodawcę nie decyduje tytuł prawny, ale faktyczne dysponowanie przekazanym zakładem. Przejęcie zakładu pracy ma miejsce wówczas, gdy do innej osoby przechodzą składniki majątkowe, z którymi związane było zatrudnianie pracowników - bez względu na to, czy strony umowy działają zgodnie w celu osiągnięcia takiego skutku.

Jeżeli w wyniku zawarcia umowy dzierżawy nastąpiło przejęcie zakładu pracy przez dzierżawcę, to rozwiązanie tej umowy prowadzi do ponownego przejęcia zakładu przez wydzierżawiającego.

Podstawową przesłanką zastosowania art. 23¹ k.p. jest jednak faktyczne przejęcie władztwa nad zakładem pracy przez nowy podmiot, powodujące, że pracownicy świadczą pracę na rzecz kogoś innego niż dotychczas.

Z tego względu ustanie umowy dzierżawy zakładu pracy powoduje jego przejście na wydzierżawiającego tylko wtedy, gdy łączy się ze zwrotem przedmiotu dzierżawy.

Wyłącznie w takim przypadku występuje bowiem faktyczna możliwość wykorzystywania praw tworzących zakład pracy w ramach działalności związanej z zatrudnianiem pracowników oraz realna możliwość zarządzania tym zakładem, to jest korzystania z jego majątku i kierowania zespołem pracowniczym.

Artykuł 23¹ k.p. ma bowiem charakter ochronny i gwarancyjny, a jego funkcją jest zapewnienie pracownikom stabilizacji zatrudnienia i jego warunków przez unormowanie sytuacji prawnej pracowników w wypadku zmiany pracodawcy spowodowanej przejęciem ich zakładu pracy przez inny podmiot (por. wyrok Sądu Najwyższego z 18 lutego 2010 r., III UK 75/09, LEX 585849).

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Art. 23¹ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).