Kiedy pracownik nie narusza umowy o zakazie konkurencji

ekspert z zakresu prawa racy

Przepisy kodeksu pracy czy inne przepisy obowiązujące wszystkich pracowników nie zawierają ogólnego zakazu podejmowania przez pracownika dodatkowego zatrudnienia czy też obowiązku uzyskania zgody pracodawcy na jego podjęcie. Jedynie przepisy szczególne odnoszące się do niektórych rodzajów zatrudnienia przewidują zakaz podejmowania pracy dodatkowej, obowiązek powiadomienia pracodawcy o takiej pracy lub konieczność uzyskania na nią zgody określonego organu czy pracodawcy, np. art. 75 ustawy o NIK, art. 57 a ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Natomiast zgodnie z k.p. dopuszczalne jest ustanowienie w umowie odrębnej niż umowa o pracę zakazu podejmowania dodatkowego zatrudnienia o charakterze konkurencyjnym wobec pracodawcy. Jest to zakaz konkurencji na czas trwania stosunku pracy albo po jego zakończeniu. Tak więc obejściem przepisów o zakazie konkurencji byłoby dopuszczenie ustanowienia zakazu podejmowania dodatkowego zatrudnienia, które nie jest konkurencyjne. Postanowienie, które stanowi obejście przepisów, jest nieważne (art. 58 par. 1 k.c. w związku z art. 300 k.p.). Można zatem w umowie wprowadzić zakaz podejmowania dodatkowego zatrudnienia, ale tylko w zakresie działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy (zob. wyrok SN z 2 kwietnia 2008 r., II PK 268/07, OSNP 2009, 15-16, poz. 201).

Pracownik, który podejmie dodatkowe zatrudnienie wbrew takiemu nieważnemu zakazowi, musi się jednak liczyć z tym, że pracodawca wyciągnie wobec niego konsekwencje, takie jak kara porządkowa, odmowa przyznania nagrody czy zwolnienie z pracy. Oczywiście pracodawca naruszy wówczas przepisy i pracownik ostatecznie wygra w sądzie. Niestety, nawet niezgodne z przepisami rozwiązanie umowy o pracę jest skuteczne. Oznacza to, że jeśli pracodawca wypowie umowę o pracę z powodu złamania zakazu podejmowania dodatkowego zatrudnienia, umowa rozwiąże się, a pracownik będzie miał prawo domagać się przed sądem pracy przywrócenia do pracy albo odszkodowania.

Art. 18, 101(1) par. 1, art. 300 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 58 par. 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).