Czy można żądać ustalenia istnienia stosunku pracy
Pracownik był zatrudniony na podstawie umowy o pracę na stanowisku przedstawiciela handlowego. Z uwagi na panującą recesję i chęć ograniczenia kosztów pracodawca poinformował pracownika, iż w przypadku niezałożenia przez niego działalności gospodarczej będzie zmuszony rozwiązać z nim umowę o pracę. Strony rozwiązały za porozumieniem łączącą ich umowę o pracę, po czym dotychczasowy pracownik dokonał wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Następnie strony zawarły umowę cywilnoprawną o świadczenie usług, która wobec faktu osobistego świadczenia tychże usług a także podporządkowania, w rzeczywistości pokrywała się z poprzednio wykonywanymi obowiązkami pracowniczymi. Czy działanie takie jest zgodne z obowiązującym prawem?
ekspert z zakresu prawa pracy
W opisanej sytuacji doszło do pozorowanego samozatrudnienia. Umowa cywilnoprawna zawarta między stronami wskazuje na stosunek pracowniczy. Wykonywanie usług określonego rodzaju na rzecz innego przedsiębiorcy pod jego kierownictwem jak również w sposób zbieżny z wcześniej wykonywanymi obowiązkami pracowniczymi świadczy o tym, iż zatrudnienie ma charakter pracowniczy bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy. Zgodnie z orzeczeniem Sądu Najwyższego z 3 czerwca 1998 r. (I PKN 170/98, OSNAPiUS 1999/11/369) ustalenie, że umowa nazwana umową zlecenia spowodowała w istocie nawiązanie stosunku pracy (art. 189 k.p.c. w związku z art. 22 par. 1 i par. 11 k.p.) służy ochronie osoby, która świadcząc pracę na warunkach umowy o pracę została pozbawiona pracowniczego statusu wskutek nadużycia ekonomiczno-organizacyjnej przewagi jej pracodawcy.
Warto w tym miejscu wskazać również wyrok Sądu Najwyższego z 24 lipca 2001 r. (I PKN 560/00, OSP 2002/5/70), zgodnie z którym zgłoszenie w urzędzie gminy do ewidencji działalności gospodarczej prowadzenia własnej działalności gospodarczej polegającej na świadczeniu usług pośrednictwa sprzedaży (i uzyskanie wpisu do tej ewidencji), a następnie zawarcie umowy o świadczenie usług pośrednictwa sprzedaży, nie wyklucza ustalenia i oceny, że strony umowy łączył w istocie stosunek zatrudnienia wynikający z umowy o pracę na stanowisku sprzedawcy. Elementem istotnym dla prawnej oceny wzajemnych relacji stron jest ich zamiar w chwili zawierania umów. Należałoby wówczas przyjąć konstrukcję obejścia ustawy ze skutkami przewidzianymi w art. 58 par. 1 i par. 3 k.c., tj. nieważności poszczególnych postanowień umowy, w miejsce których wchodzą odpowiednie przepisy ustawy, w tym wypadku kodeksu pracy.
Art. 22 par. 11 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).
Art. 58 par. 1 i par. 3 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu