Jak wydłużyć przysługujące okresy odpoczynku

Pracownik może korzystać z dłuższego czasu wolnego od pracy dzięki łączeniu dni wolnych z tytułu świąt z częścią urlopu wypoczynkowego (lub dniami odbieranymi za święto, które przypadnie w sobotę). Okazją ku temu są przede wszystkim tzw. długie weekendy, czyli sytuacje, gdy święta wolne od pracy wypadają w dni robocze poprzedzające lub następujące po sobocie i niedzieli.

W 2010 roku, oprócz 1 stycznia, pracownicy będą mogli jeszcze pięciokrotnie skorzystać z tzw. długich weekendów. Pierwsza taka okazja zdarzy się w okresie tzw. świąt majowych. 1 maja, czyli Święto Pracy, wypada w tym roku w sobotę, a 3 maja (Święto Konstytucji 3 maja) w poniedziałek. Jeżeli pracownik odbierze dzień wolny za sobotę 1 maja we wtorek 4 maja, wówczas będzie mógł korzystać z czterech dni wolnego z rzędu. Dodatkowo może wykorzystać trzy dni urlopu wypoczynkowego (w dniach 5-7 maja) i przez dziewięć dni z rzędu nie będzie musiał pracować.

Po raz drugi pracownicy będą mogli skorzystać z dłuższego weekendu na początku czerwca. Święto Bożego Ciała wypada bowiem w tym roku 3 czerwca (zawsze obchodzone jest w czwartek). Wystarczy, że pracownik skorzysta z jednego dnia urlopu wypoczynkowego (w piątek 4 czerwca), aby uzyskać cztery dni wolnego z rzędu. Dodatkowo pracownicy, którzy nie odbiorą wcześniej dnia wolnego za sobotę pierwszego maja, mogą skorzystać z tego dnia w piątek 4 czerwca (pod warunkiem że w międzyczasie nie zakończył się okres rozliczeniowy czasu pracy). W takiej sytuacji pracownik nie będzie musiał wykorzystywać urlopu, aby skorzystać z czterech dni wolnego z rzędu.

Trzeci długi weekend w tym roku przypadnie na przełomie października i listopada. Święto Wszystkich Świętych wypada bowiem w tym roku w poniedziałek. Pracownicy będą mieć więc trzy dni wolnego z rzędu. Ci, którzy chcą dodatkowo przedłużyć wolne, mogą wykorzystać cztery dni urlopu wypoczynkowego (od 2 do 5 listopada), aby uzyskać dziewięć dni wolnego z rzędu.

W niecałe dwa tygodnie po 1 listopada podwładni będą mogli skorzystać z długiego weekendu po raz czwarty. Święto Niepodległości przypada bowiem w tym roku w czwartek. Podobnie jak w przypadku Bożego Ciała pracownik będzie mógł wykorzystać jeden dzień urlopu w piątek (tym razem 12 listopada) i uzyska cztery dni wolnego z rzędu.

Ostatnia w tym roku okazja do przedłużenia weekendu zdarzy się w grudniu wraz ze świętami Bożego Narodzenia. W 2010 roku wypadają one w sobotę i niedzielę, czyli niekorzystnie dla pracownika. Podwładni, którzy nie chcą po drugim dniu świąt powrócić do pracy, mogą odebrać dzień wolny za sobotę w poniedziałek 27 grudnia.

@RY1@i02/2010/012/i02.2010.012.055.0001.001.jpg@RY2@

W 2010 roku czeka nas pięć długich weekendów

Jednym ze sposobów na wydłużenie czasu wolnego od pracy jest racjonalne korzystanie z urlopu wypoczynkowego. Każdemu pracownikowi (z wyjątkiem osób rozpoczynających pierwszą pracę w danym roku kalendarzowym) corocznie przysługuje 20 lub 26 dni urlopu wypoczynkowego (w zależności od stażu pracy). Pracodawca jest obowiązany udzielić pracownikowi urlopu w tym roku kalendarzowym, w którym pracownik uzyskał do niego prawo. Powinien udzielić go w całości, ale na wniosek pracownika może być on podzielony na części. Jednak w takim przypadku co najmniej jedna część wypoczynku powinna trwać nie mniej niż 14 kolejnych dni kalendarzowych.

Warto przypomnieć, że urlopy powinny być udzielane zgodnie z planem urlopów. Ustala go pracodawca, biorąc pod uwagę wnioski pracowników i konieczność zapewnienia normalnego toku pracy. Firma nie musi tworzyć planów, jeżeli zakładowa organizacja związkowa wyraziła na to zgodę lub jeśli nie działają w niej związki zawodowe. W takich przypadkach pracodawca ustala termin urlopu po porozumieniu z pracownikiem.

Pracownik, któremu przysługuje 26 dni urlopu wypoczynkowego, może w tym roku skorzystać z trzech dwutygodniowych przerw w pracy (w praktyce będą to trzy przerwy po 16 dni z rzędu).

Pierwszy z takich urlopów musi rozpocząć 31 maja i zakończyć go 11 czerwca. W praktyce w pracy nie będzie go od 29 maja (sobota) do 13 czerwca włącznie (niedziela). W okresie tym przypada Święto Bożego Ciała (3 czerwca), więc pracownik będzie musiał skorzystać tylko z dziewięciu dni urlopu (od 31 maja do 2 czerwca, 4 czerwca, od 7 czerwca do 11 czerwca).

Drugi dwutygodniowy urlop musi rozpocząć 2 listopada i zakończyć 12 listopada. W praktyce nie będzie go w pracy od soboty 30 października do niedzieli 14 listopada włącznie. W okresie tym przypada Święto Wszystkich Świętych (1 listopada) oraz Święto Niepodległości (11 listopada). Pracownik musi zatem wykorzystać tylko osiem dni urlopu wypoczynkowego (od 2 listopada do 5 listopada, od 8 listopada do 10 listopada oraz 12 listopada).

Trzeci dwutygodniowy urlop pracownik powinien rozpocząć 20 grudnia i zakończyć go 31 grudnia. W praktyce nie będzie go w pracy od soboty 18 grudnia 2010 r. do niedzieli 2 stycznia 2011 r. W tym przypadku skorzystanie z pełnych dwóch tygodni odpoczynku będzie możliwe, jeśli pracownik odbierze dzień wolny za pierwszy dzień świąt Bożego Narodzenia (wypada on w sobotę) w okresie od 27 grudnia do 31 grudnia. Dodatkowo będzie musiał wykorzystać dziewięć dni urlopu wypoczynkowego (od 20 do 24 grudnia oraz za cztery z pięciu dni w okresie od 27 grudnia do 31 grudnia).

Łącznie pracownik wykorzysta w ten sposób 26 dni urlopu, czyli dokładnie tyle, ile wynosi jego wymiar w 2010 r.

Taki plan urlopów na pewno jest atrakcyjny dla pracowników, którzy chcą uzyskać w ciągu roku kilka dłuższych przerw w pracy. Jego dodatkowe zalety to m.in. fakt, że dwa z trzech okresów odpoczynków przypadają w okresie atrakcyjnym na wypoczynek (czerwiec i grudzień), a ostatni dzień urlopu wypoczynkowego będzie wykorzystany w ostatnim dniu roku. Dodatkowo ostatni z wymienionych urlopów można przedłużyć o pierwszy tydzień 2011 roku. 1 stycznia 2011 r., czyli Nowy Rok wypada w sobotę, więc pracownicy mogą odebrać dzień wolny np. w poniedziałek 3 stycznia 2011 r. Następnie wystarczy skorzystać z czterech dni urlopu z wymiaru przysługującego za 2011 r. (od 4 do 7 stycznia), aby na przełomie roku nie pracować przez trzy tygodnie z rzędu.

Jeżeli pracownik odpowiednio wykorzysta przysługujący mu wymiar urlopu, może faktycznie wydłużyć swoje przerwy w pracy. W tym roku korzystnym rozwiązaniem może być na przykład skorzystanie z urlopu w okresie tzw. świąt majowych lub w okresie Bożego Ciała. Dobrym rozwiązaniem może być zaplanowanie wypoczynku w pierwszej połowie czerwca. Korzystne dla pracownika może być także zaplanowanie kolejnego, długiego wypoczynku w drugiej części roku. Najlepszym okresem do takiego urlopu jest pierwsza połowa listopada lub druga połowa grudnia. Pracownik może np. rozpocząć urlop 2 listopada i zakończyć go 12 listopada. Uzyska 16 dni wolnych z rzędu, a będzie musiał wykorzystać tylko osiem dni urlopu wypoczynkowego. W trakcie urlopu wypadną bowiem dwa święta (1 listopada i 11 listopada), które są wolne od pracy.

W 2010 roku pracownicy mają wiele możliwości, aby zaplanować swój urlop w sposób zapewniający im długie przerwy w pracy. Na przykład jeśli chcą mieć jedną dłuższą przerwę, mogą wykorzystać trzy tygodnie na wypoczynek (15 dni urlopu) w okresie wakacyjnym. Pozostałe jedenaście dni urlopu (w przypadku osób, którym przysługuje 26 dni urlopu) wystarczy im jeszcze na skorzystanie z dziewięciu dni wolnych z rzędu w okresie tzw. świąt majowych (wystarczy wykorzystać trzy dni urlopu i odebrać dzień wolny za sobotę 1 maja) oraz na dwutygodniowy urlop w pierwszej połowie listopada albo na przełomie 2010 i 2011 r. (ostatni tydzień 2010 r. i pierwszy tydzień 2011 r., pod warunkiem odebrania dni wolnych za soboty 25 grudnia 2010 r. i 1 stycznia 2011 r.).

Z kolei pracownicy, którym przysługuje 20 dni urlopu w roku, mogą np. skorzystać z dwóch urlopów dwutygodniowych i jednego tygodniowego. Wystarczy, że skorzystają z dwóch tygodni wolnego w pierwszej połowie czerwca w połączeniu ze świętem Bożego Ciała (trzeba będzie wykorzystać 9 dni urlopu, aby uzyskać 16-dniową przerwę od pracy) oraz dwóch tygodni wolnego na przełomie 2010 i 2011 r. pod warunkiem odebrania dni wolnych za soboty 25 grudnia 2010 r. i 1 stycznia 2011 r. (konieczne będzie wykorzystanie ośmiu dni urlopu). Pozostanie im jeszcze trzy dni urlopu, które mogą wykorzystać w okresie świąt majowych. Jeżeli odbiorą od pracodawcy dzień wolny za sobotę 1 maja np. we wtorek 4 maja, a od 5 do 7 maja wykorzystają wspomniane trzy dni wolnego, uzyskają wolny tydzień (w praktyce dziewięć dni z rzędu).

- Nowy Rok (piątek)

(w 2010 r.) - pierwszy dzień Wielkanocy (niedziela)

(w 2010 r.) - drugi dzień Wielkanocy (poniedziałek)

1 - Święto Pracy (sobota)

- Święto Konstytucji 3 maja (poniedziałek)

(w 2010 r.) - Zielone Świątki (niedziela)

(w 2010 r.) - Boże Ciało (czwartek)

- Wniebowzięcie Najświętszej Marii Panny (niedziela)

- Wszystkich Świętych (poniedziałek)

- Święto Niepodległości (czwartek)

- pierwszy dzień świąt Bożego Narodzenia (sobota)

- drugi dzień świąt Bożego Narodzenia (niedziela)

Z kolei w grudniu pracownik może wykorzystać tylko cztery dni urlopu, aby uzyskać dziewięć dni wolnego z rzędu. Wystarczy, że w tygodniu po Bożym Narodzeniu odbierze dzień wolny za sobotę 25 grudnia (pierwszy dzień Świąt Bożego Narodzenia), a w pozostałe dni tego tygodnia skorzysta z urlopu. Dodatkowo może odebrać dzień wolny za 1 stycznia 2011 roku (Nowy Rok wypadnie wtedy w sobotę) w poniedziałek 3 stycznia i przerwa w pracy zostanie wydłużona do 10 dni. Jeżeli pracownik wykorzysta urlop w pozostałe cztery dni tego tygodnia (od 4 do 7 stycznia 2011 roku), uzyska na przełomie roku 16 dni wolnych od pracy z rzędu, choć będzie musiał skorzystać tylko z ośmiu dni urlopu.

Jeżeli święto wolne od pracy przypada w sobotę, pracodawca musi oddać pracownikom dzień wolny w innym terminie. Dobrze wybrany termin odbioru takiego dnia też pomaga (o czym pisaliśmy wcześniej) w planowaniu dłuższych okresów wypoczynku.

W 2010 roku jak co roku pracownikom przysługuje 12 dni wolnych z tytułu świąt (patrz tabela). Jeżeli święto wypada w zwykły dzień pracy, pracownicy mają wtedy wolne. Jeżeli przypadnie w sobotę lub inny dzień, który jest dla pracownika dniem wolnym od pracy z tytułu pięciodniowego tygodnia pracy (np. może być to poniedziałek), wówczas pracodawca musi oddać pracownikowi dzień wolny w innym terminie, ale do końca okresu rozliczeniowego czasu pracy. Najmniej korzystna dla pracowników jest sytuacja, gdy święto wypadnie w niedzielę. Wtedy firma nie musi zwracać pracownikowi dnia wolnego w innym terminie. W 2010 roku sytuacja taka zdarzy się czterokrotnie (4 kwietnia w pierwszy dzień Świąt Wielkanocy, 23 maja w Zielone Świątki, 15 sierpnia w Święto Wniebowzięcia NMP oraz 26 grudnia w drugi dzień Świąt Bożego Narodzenia). Trzeba jednak pamiętać, że dwa spośród tych świąt (pierwszy dzień Wielkanocy i Zielone Świątki) zawsze wypadają w niedzielę. Zatem w 2010 z powodu niekorzystnego ułożenia dni kalendarzowych pracownicy stracą faktycznie tylko dwa dni wolne (15 sierpnia i 26 grudnia).

Dla wydłużenia czasu wolnego od pracy znaczenie ma to, jak dużo świąt wypada w sobotę, bo pracodawca musi wówczas zwrócić pracownikom dzień wolny w innym terminie. W 2010 roku taka sytuacja zdarzy się dwukrotnie (1 maja w Święto Pracy oraz 25 grudnia w pierwszy dzień świąt Bożego Narodzenia). Swoich uprawnień powinni pilnować przede wszystkim pracownicy, których obowiązują krótkie okresy rozliczeniowe czasu pracy. Na przykład jeśli firma wprowadziła miesięczne okresy rozliczeniowe, pracownik powinien wykorzystać dzień wolny za 1 maja do 31 maja. W przeciwnym razie nie będzie już mu przysługiwał dzień wolny, lecz dodatek za pracę w nadgodzinach z tytułu przekroczenia średniotygodniowej normy czasu pracy (podwładny przepracuje bowiem osiem godzin ponad obowiązujący go wymiar czasu pracy). Warto jednak przypomnieć, że to pracodawca decyduje o terminie oddania dnia wolnego za święto. Pracownik może jednak wnioskować o udzielnie takiego dnia w wybranym przez siebie terminie.

W tym roku w dniu 1 sierpnia po raz pierwszy będzie obchodzony Narodowy Dzień Pamięci Powstania Warszawskiego. Jest to święto państwowe, ale nie dzień wolny od pracy (podobnie np. 31 sierpnia - Dzień Solidarności i Wolności). Począwszy od 2011 roku dniem wolnym od pracy może być natomiast 6 stycznia - Święto Trzech Króli. Tak przewiduje poselski projekt nowelizacji ustawy o dniach wolnych od pracy, który przygotował klub PO. Planowane zmiany powinni brać pod uwagę ci pracownicy, którzy chcą skorzystać z urlopu na przełomie 2010 i 2011 roku.

lukasz.guza@infor.pl

Art. 130 par. 2, art. 152-155, art. 163, art. 164 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 1 ustawy 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (Dz.U. nr 4, poz. 28 z późn. zm.).