Czy przestój może dotyczyć pracowników świadczących pracę poza zakładem pracy

Nie budzi większych kontrowersji fakt, iż do pozostawania w dyspozycji pracodawcy w rozumieniu przepisów o czasie pracy wystarczające jest przebywanie w miejscu, które w zamyśle pracodawcy jest wyznaczone do wykonywania pracy. Jeśli podróż służbowa wiąże się z fizyczną obecnością w miejscu wykonywania pracy na określonym obszarze geograficznym, to pracownik pozostaje przez ten czas w dyspozycji pracodawcy (wyrok SN z 27 stycznia 2009 r. II PK 140/08, LEX nr 491567).

Jeśli pracownik przemieszcza się pomiędzy punktami, w których kontaktuje się z kontrahentami, to cały ten czas jest efektywnym czasem jego pracy. W ramach obowiązków pracownika mieszczą się nie tylko czynności związane z zakresem jego zadań, lecz także te, bez których te pierwsze nie byłyby możliwe. Konsekwencją przyjęcia takiego założenia jest stwierdzenie, że instytucja przestoju, czy to z winy pracownika, czy pracodawcy może znaleźć zastosowanie również do tej części obowiązków pracownika, które wiążą się z przemieszczaniem pomiędzy miejscowościami, w których wykonuje on swoje właściwe zadania. Nie każda jednak przerwa w podróży może zostać potraktowana jako przestój.

Ze względu na charakter pracy pracownika przemieszczającego się po terenie kraju wykluczyć należy możliwość zakwalifikowania jako przestoju z winy pracownika przerw na odpoczynek i spożycie posiłku. Przerwy takie służą regeneracji organizmu pracownika podczas wykonywania obowiązków służbowych i uznać je należy za niezbędne w aspekcie zagwarantowania bezpieczeństwa w ruchu drogowym.

Stwierdzenie przestoju z winy pracownika mogłoby natomiast nastąpić wtedy, gdyby ustalono, że w trakcie przejazdów zatrzymywał się na wizyty u znajomych lub wykonywał inne czynności niezwiązane z pracą, a wydłużające czas pracy.

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Art. 81 par. 1 i par. 2 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).