Kiedy młodociany może świadczyć pracę

Młodociany może być zatrudniony na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego albo przy pracach lekkich.

Przygotowanie zawodowe może się odbywać poprzez naukę zawodu albo poprzez przyuczenie do wykonywania określonej pracy (par. 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania, Dz.U. nr 60, poz. 278).

Nauka zawodu obejmuje praktyczną naukę zawodu u pracodawcy oraz dokształcanie teoretyczne w systemie szkolnym poza zakładem pracy. Zarówno w przypadku zawarcia umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, jak i zwykłej umowy o pracę w celu wykonywania prac lekkich, czas pracy młodocianego jest limitowany przez przepisy kodeksu pracy. W pierwszym przypadku normę dobową określono w art. 202 k.p., a w drugim - w art. 200² k.p.

Młodociany w wieku 17 lat, który pracuje w warsztacie samochodowym i jednocześnie uczy się w szkole zawodowej, jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego. Czas pracy takiej osoby (młodociany w wieku powyżej 16 lat) nie może przekraczać 8 godzin na dobę (art. 202 par. 2 k.p.). Jednakże do czasu pracy młodocianego wlicza się rzeczywisty czas nauki w wymiarze wynikającym z obowiązkowego programu zajęć szkolnych. Nie ma przy tym znaczenia, czy nauka odbywa się w godzinach pracy czy też po pracy (np. w wolną sobotę). Nauka oznacza przy tym dokształcanie teoretyczne (wyłącznie obowiązkowe), a nie praktyczną naukę zawodu. Ta ostatnia odbywa się podczas wykonywania pracy przez młodocianego, czyli w ramach jego czasu pracy. Natomiast czas praktyki zawodowej ucznia pozostaje poza regulacją tego przepisu, gdyż nie pozostaje on w stosunku pracy.

Powyższe zaliczenie powoduje, że jeżeli w danym dniu młodociany odbywa naukę w wymiarze 8 godzin, to tego dnia nie może już w ogóle pracować. Zajęcia szkolne w niższym wymiarze umożliwiają pracę w tym samym dniu, jednakże w obniżonym wymiarze według wzoru: 8 godzin minus godziny nauki. Należy podkreślić, że godziny nauki liczy się jak godziny pracy, czyli przyjmuje się 60 minut, a nie 45 minut. Jeżeli w wyniku obniżenia wymiar czasu pracy jest dłuższy niż 4,5 godziny, pracodawca jest obowiązany wprowadzić przerwę w pracy trwającą nieprzerwanie 30 minut, wliczaną do czasu pracy.

Art. 202 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).