Czy związek zawodowy musi zająć stanowisko

Milczenie związku zawodowego w razie zawiadomienia go o zamiarze złożenia wypowiedzenia chronionemu działaczowi związkowemu należy traktować jako brak zgody na rozwiązanie umowy o pracę. Pracodawca nie może więc złożyć temu działaczowi wypowiedzenia umowy o pracę.

Zatrudnieni działacze związkowi korzystają ze szczególnej ochrony. Pracodawca, chcąc bowiem rozwiązać z nimi umowę o pracę lub pogorszyć ich warunki pracy, musi uzyskać na to zgodę związku zawodowego. Wynika to z art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych (dalej: ustawa). Zgodnie z tym przepisem pracodawca bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej nie może:

● wypowiedzieć ani rozwiązać stosunku pracy z imiennie wskazanym uchwałą zarządu jego członkiem lub z innym pracownikiem będącym członkiem danej zakładowej organizacji związkowej, upoważnionym do reprezentowania tej organizacji wobec pracodawcy albo organu lub osoby dokonującej za pracodawcę czynności w sprawach z zakresu prawa pracy,

● zmienić jednostronnie warunków pracy lub płacy na niekorzyść pracownika, o którym mowa wyżej z wyjątkiem sytuacji, gdy dopuszczają to odrębne przepisy.

Pracodawca po zwróceniu się do organizacji związkowej na wyrażenie zgody musi - aż do skutku - czekać na jej stanowisko. Nie może przy tym skutecznie wyznaczyć jej żadnego terminu na zajęcie stanowiska wobec zgłoszonego zamiaru rozwiązania umowy o pracę z działaczem związkowym. Przepisy ustawy o związkach zawodowych nie dają mu takiego uprawnienia. Nie może także przyjąć, że brak odpowiedzi ze strony organizacji związkowej oznacza jej zgodę na zwolnienie związkowca. Jest bowiem wręcz przeciwnie - brak działania zarządu zakładowej organizacji związkowej zawiadomionego przez pracodawcę o zamiarze rozwiązania umowy o pracę z działaczem związkowym oznacza nieudzielenie zgody przewidzianej w art. 32 ustawy. Wskazywał na to wyraźnie Sąd Najwyższy w uchwale z 11 stycznia 1994 r. (I PZP 54/93, PiZS 1994/4/64).

Milczenie zarządu zakładowej organizacji związkowej, który został zawiadomiony o zamiarze rozwiązania umowy o pracę z chronionym działaczem związkowym, oznacza brak tej zgody. Zaś brak tej zgody jest wiążący dla pracodawcy i powoduje niemożność zgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę z tym działaczem lub pogorszenia jego warunków pracy.

Gdyby pracodawca rozwiązał umowę o pracę lub złożył pracownikowi wypowiedzenie zmieniające bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej, to czynność taka byłaby skuteczna, czyli powodowałaby albo rozwiązanie umowy o pracę, albo niekorzystną dla pracownika zmianę warunków pracy. Pracownik mógłby natomiast skutecznie domagać się przed sądem pracy przywrócenia go do pracy lub przywrócenia dotychczasowych warunków zatrudnienia z powodu sprzeczności wypowiedzenia z obowiązującymi przepisami.

Art. 32 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 79, poz. 854 z późn. zm.).