Czy wiek emerytalny może uzasadniać wypowiedzenie

ekspert z zakresu prawa pracy

Należy zauważyć, iż przepisy kodeksu pracy regulują wyłącznie przyczyny, których wystąpienie uprawnia stronę stosunku pracy do niezwłocznego rozwiązania umowy o pracę, tj. bez wypowiedzenia (art. 52 i 53 k.p.). Nie wyszczególniają natomiast okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do wypowiedzenia umowy o pracę przez jedną ze stron. Powyższe wynika przede wszystkim z tego, iż rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia stanowi nadzwyczajny sposób ustania stosunku pracy, co uzasadnia jego prawną reglamentację. Natomiast złożenie przez stronę oświadczenia o wypowiedzeniu umowy jest zwykłym sposobem rozwiązania umowy o pracę. Podkreślał to wielokrotnie Sąd Najwyższy, uznając także, iż przyczyny wypowiedzenia nie muszą się charakteryzować znaczną wagą ani powodować szkód po stronie pracodawcy. Nie jest też wymagane udowodnienie zawinionego działania pracownika (wyrok SN z 3 sierpnia 2007 r., I PK 79/07, M.P.Pr. 2007/12/651). Poza tym skatalogowanie przyczyn mogących uzasadniać wypowiedzenie umowy o pracę (bądź określenie w sposób wyczerpujący sytuacji, w których wypowiedzenie powinno być uznane za nieuzasadnione) nie jest możliwe także z tego względu, iż nie da się z góry przewidzieć wszystkich sytuacji pojawiających się w życiu codziennym, które mogłyby uprawniać do wypowiedzenia takiej umowy.

Należy też podkreślić, iż użycie przez ustawodawcę pojęcia niedookreślonego "przyczyna uzasadniająca wypowiedzenie" zapewnia elastyczność w stosowaniu prawa, umożliwiając w razie sporu dostosowanie poszczególnych rozstrzygnięć do okoliczności, w jakich dane oświadczenie o wypowiedzeniu umowy o pracę zostało złożone pracownikowi.

Niemniej jednak art. 30 par. 4 k.p. obliguje pracodawców, aby w oświadczeniu o wypowiedzeniu umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony lub o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia wskazali przyczynę uzasadniającą wypowiedzenie lub rozwiązanie umowy. Po stronie pracownika zaś analogiczny obowiązek powstaje w przypadku rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia (art. 55 par. 2 k.p.).

Mimo braku normatywnego określenia przyczyn uzasadniających rozwiązanie umowy o pracę w kodeksie pracy odnośnie do wypowiadania umów o pracę pracownikom, którzy osiągnęli wiek emerytalny, wypowiedział się już kilkakrotnie Sąd Najwyższy. W uchwale z 19 listopada 2008 r. (I PZP 4/08, OSNP 2009/13-14/165) SN stwierdził, iż "wypowiedzenie umowy o pracę na czas nieokreślony pracownicy wyłącznie z powodu nabycia przez nią prawa do emerytury na podstawie art. 40 w związku z art. 50 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych stanowi dyskryminację ze względu na płeć (art. 11³ k.p.)". Natomiast według stanowiska Sądu Najwyższego wyrażonego w uchwale z 21 stycznia 2009 r. (II PZP 13/08, OSNP 2009/19-20/248) "osiągnięcie wieku emerytalnego i nabycie prawa do emerytury nie może stanowić wyłącznej przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę przez pracodawcę (art. 45 par. 1 k.p.)". Powyższe wskazuje zatem wyraźnie, iż pomimo braku ustawowego wskazania okoliczności uprawniających do wypowiedzenia umowy o pracę prawo uzasadniania takiego wypowiedzenia wyłącznie osiągnięciem przez pracownika wieku emerytalnego zostało przez Sąd Najwyższy zakwestionowane.

Art. 30 par. 4, art. 45 par. 1, art. 52, art. 53 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).