Kiedy przysługuje skrócony czas pracy

ekspert z zakresu prawa pracy

Co do zasady legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności skutkuje zmniejszeniem dobowego i tygodniowego wymiaru czasu pracy do odpowiednio 7 i 35 godzin, o czym przesądza przepis art. 15 ust. 2 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (dalej: ustawa).

Powyższe nie dotyczy jedynie osób zatrudnionych przy pilnowaniu, jak również sytuacji gdy na wniosek osoby zatrudnionej lekarz prowadzący badania profilaktyczne pracowników lub w razie jego braku lekarz sprawujący opiekę nad tą osobą wyrazi zgodę na odstępstwo od stosowania wobec niej skróconego czasu pracy.

Zgoda lekarza oznacza, że bezpośrednie zastosowanie znajdą odpowiednie przepisy kodeksu pracy dotyczące czasu pracy pracowników. Tym samym w myśl przepisu art. 129 par. 1 k.p. czas pracy pracownika nie będzie mógł przekroczyć 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie pięciotygodniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 4 miesięcy, z zastrzeżeniem par. 2 oraz art. 135 - 138, 143 i 144 k.p.

Zgoda lekarza na niestosowanie wobec pracownika ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności ograniczeń wynikających z art. 15 ustawy dotyczących jego czasu pracy skutkuje tym, że pełny wymiar czasu pracy takiego pracownika wynosi 8 godzin (ósma godzina nie jest godziną nadliczbową, tylko pracą w normalnym wymiarze czasu pracy).

1 czerwca 2011 r. zacznie obowiązywać przepis art. 20c ustawy, który stanowi, że osobie niepełnosprawnej przysługują uprawnienia pracownicze określone w rozdziale 4 tej ustawy odpowiednio od dnia, od którego została ona wliczona do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Jedynie skrócony wymiar czasu pracy, (o którym mowa w art. 15 ust. 1 i 2 ustawy) będzie jeszcze do końca 2011 r. przysługiwał na zasadach określonych w art. 15 ust. 4 ustawy, to jest od dnia następującego po dniu przedstawienia pracodawcy orzeczenia o niepełnosprawności.

Nieprzedstawienie pracodawcy orzeczenia skutkuje stosowaniem ogólnych norm czasu pracy określonych w kodeksie pracy. Osobie ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności nie przysługuje prawo ubiegania się o dodatkowe wynagrodzenie za każdą przepracowaną ósmą godzinę za okres, w którym legitymowała się odpowiednim dokumentem potwierdzającym jej niepełnosprawność w stopniu uprawniającym do skorzystania ze skróconego czasu pracy, jednakże tego dokumentu nie przedłożyła pracodawcy.

Począwszy od 2012 r. siedmiogodzinny dzień pracy będzie zależny wyłącznie od decyzji lekarza przeprowadzającego badania profilaktyczne pracowników lub w razie jego braku lekarza sprawującego opiekę nad osobą niepełnosprawną, podejmowanej w odniesieniu do konkretnej osoby o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Skrócone normy czasu pracy będą miały zastosowanie od dnia przedstawienia pracodawcy zaświadczenia lekarza o celowości stosowania skróconej normy czasu pracy. W pozostałym zakresie do uprawnień określonych w art. 15 ustawy zastosowanie znajdzie powołany wyżej przepis art. 20c tej ustawy.

Art. 129 par. 1 i 2 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 15, 16, 20c ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 214, poz. 1407 z późn. zm.).