Czy można zrzec się prawa do odsetek?

adwokat

W świetle art. 22 par. 1 k.p. pracodawca zobowiązany jest do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.

Odpłatność świadczonych przez podwładnego obowiązków jest jedną z elementarnych zasad stosunku pracy. Podwładny nie może zrezygnować z prawa do uposażenia. Przy czym zakaz ten - określony w art. 84 k.p. - obejmuje zarówno przysługujące mu z góry - z mocy umowy o pracę albo innego aktu stanowiącego źródło angażu - świadczenia finansowe, niezaspokojone roszczenia płacowe, jak również pensję należną za pracę już wykonaną. Z powyższego jednoznacznie zatem wynika, że pracownik może autonomicznie rozporządzać tylko wynagrodzeniem już wypłaconym. Sąd Najwyższy w wyroku z 3 lutego 2006 r. (II PK 161/05, OSNP 2007/3-4/41) podniósł, że z art. 84 k.p. wynika zakaz nie tylko całkowitego, lecz także częściowego zrzeczenia się prawa do wynagrodzenia. Zakaz ten ma charakter bezwzględny i obejmuje zrzeczenie się prawa do wynagrodzenia za pracę w drodze wszelkich oświadczeń woli pracownika, w tym również w drodze ugody sądowej. Jednakże z art. 84 k.p. nie wynika zakaz zrzeczenia się roszczenia o odsetki. Odsetki, chociaż dotyczą niewypłaconego w terminie wynagrodzenia za pracę - mają odmienny od niego charakter; stanowiąc rodzaj zryczałtowanego odszkodowania - nie mają żadnego elementu charakteryzującego wynagrodzenie za pracę (wyrok Sądu Najwyższego z 25 lutego 2009 r., II PK 185/08, LEX nr 577463).

Omawiany zakaz jest powszechny. Dotyczy on bowiem każdego stosunku pracy, niezależnie od podstawy jego nawiązania. Ponadto znajduje zastosowanie nie tylko do całości uposażenia, ale też do poszczególnych jego elementów, np. gratyfikacji jubileuszowej. Podobnie uznał Sąd Najwyższy w wyroku z 20 czerwca 2006 r., (II PK 317/05, OSNP 2007/13-14/185), twierdząc m.in., że ochronie przewidzianej w rozdziale II działu trzeciego kodeksu pracy, oprócz wynagrodzenia za pracę w ścisłym znaczeniu, podlegają należności przysługujące pracownikowi na podstawie przepisów prawa pracy w rozumieniu art. 9 par. 1 k.p. i spełniające podobne funkcje, jak wynagrodzenie za pracę.

Zrzeczenie się prawa do pensji w każdym przypadku będzie nieważne bądź to na zasadzie art. 58 par. 1 k.c. w związku z art. 300 k.p. albo - gdy klauzula o przedmiotowym zrzeczeniu się została zawarta już w umowie o pracę - w oparciu o normę art. 18 par. 2 k.p. - jako niekorzystnej dla pracownika. Na prawie do wynagrodzenia nie może być również ustanowiony zastaw. Wynika to z art. 327 k.c., zgodnie z którym przedmiotem zastawu nie mogą być prawa niezbywalne, a prawo do uposażenia ma właśnie taki charakter.

W podanym przykładzie zatem sąd pracy nada ugodzie zawartej przez czytelnika z przełożonym klauzulę wykonalności, gdyż jej treść nie pozostaje w sprzeczności ani z prawem, ani z zasadami współżycia społecznego. Zakaz zrzeczenia się prawa do wynagrodzenia nie obejmuje bowiem rezygnacji z roszczenia o odsetki.

Art. 18 par. 2, art. 22 par. 1, art. 84 oraz art. 255 par. 2 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 58 par. 1, art. 327 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).