Rozmowy ze związkami nie mogą trwać w nieskończoność

Regulamin pracy stanowi wewnątrzzakładowe źródło prawa pracy. Może on określać treść stosunków pracy w granicach ustalonych przepisami kodeksu pracy, a zatem jedynie kwestie dotyczące organizacji i porządku w procesie pracy oraz związane z tym prawa i obowiązki pracodawcy i pracowników.

Dwie grupy postanowień

Prawidłowe opracowanie treści regulaminu leży przede wszystkim w interesie pracodawcy. Chodzi w szczególności o precyzyjne określenie obowiązków pracowników, co - w przypadku ich naruszenia - daje pracodawcy możliwość wyciągnięcia wobec nich określonych sankcji (np. zastosowania kary porządkowej). Generalnie regulamin pracy zawiera dwie grupy postanowień - te o charakterze normatywnym oraz informacyjne.

Pierwsza grupa określa (precyzuje) obowiązki pracodawcy oraz pracowników dotyczące organizacji i porządku w procesie pracy, zaś druga ma na celu zaznajomienie pracowników z treścią przepisów prawa pracy. Treść regulaminu pracy określa art. 104¹ k.p.

Gdy u danego pracodawcy nie funkcjonuje związek zawodowy, regulamin pracy pracodawca ustala sam. W przypadku gdy w zakładzie działa zakładowa (międzyzakładowa) organizacja związkowa, regulamin pracy ustala pracodawca w uzgodnieniu z tą organizacją. Potrzebna jest zgoda związku na treść regulaminu.

Organizacja reprezentatywna

Związek zawodowy działający tylko u jednego pracodawcy, aby korzystał z uprawnień zakładowej organizacji związkowej, musi być także reprezentatywny według warunków określonych w art. 25¹ ustawy o związkach zawodowych (por. wyrok SN z 19 kwietnia 2010 r., II PK 311/09, OSNP 2011/19-20/252). Przepis ten wprowadza kryterium liczebności członków organizacji związkowej. Zgodnie z nim uprawnienia zakładowej organizacji związkowej przysługują organizacji zrzeszającej co najmniej 10 członków będących pracownikami lub osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy o pracę nakładczą u pracodawcy objętego działaniem tej organizacji albo funkcjonariuszami (o których mowa w art. 2 ust. 6 tej ustawy), pełniącymi służbę w jednostce objętej działaniem tej organizacji. Ustawa o związkach zawodowych nie podaje natomiast definicji międzyzakładowej organizacji związkowej. Przyjmuje się, że jest nią organizacja, która:

wdziała (zakresem swego działania obejmuje) u co najmniej dwóch pracodawców (u każdego z co najmniej dwóch pracodawców zatrudniony jest przynajmniej jednej członek takiej organizacji),

wzrzesza łącznie u wszystkich pracodawców objętych działaniem tej organizacji co najmniej 10 członków będących pracownikami, wykonawcami pracy nakładczej lub funkcjonariuszami (por. art. 34 ust. 1 i 2 ustawy o związkach zawodowych).

Tryb postępowania

Pracodawca, u którego działa zakładowa lub międzyzakładowa organizacja związkowa, przygotowuje projekt regulaminu. Następnie przedstawia go organizacji związkowej i strony wspólnie ustalają termin na ustalenie ostatecznej treści regulaminu. Kodeks pracy nie określa, jaki to ma być termin. Zależy to od stron (pracodawcy i organizacji związkowej). Bezskuteczny upływ tego terminu (brak porozumienia ze związkiem zawodowym w sprawie treści regulaminu) upoważnia pracodawcę do samodzielnego ustalenia regulaminu (art. 104² par. 2 k.p.). Pracodawca będzie miał takie uprawnienie także wówczas, gdy związek zawodowy swoimi działaniami (brakiem woli negocjacji) uniemożliwia wprowadzenie regulaminu.

Wspólne stanowisko

Jeżeli natomiast u danego pracodawcy działa więcej niż jedna zakładowa organizacja związkowa, powinny one w terminie 30 dni przedstawić wspólnie uzgodnione stanowisko. Sposób ustalania i przedstawiania tego stanowiska przez każdorazowo wyłonioną do tych spraw wspólną reprezentację związkową określa porozumienie zawarte przez organizacje (art. 30 ust. 4 ustawy o związkach zawodowych). Jeśli to wspólne stanowisko związków jest inne aniżeli projekt regulaminu przedstawiony przez pracodawcę, wówczas strony powinny ustalić termin na przeprowadzenie uzgodnień. Po jego bezskutecznym upływie, a także gdy w sprawie ustalenia regulaminu pracy organizacje związkowe nie przedstawią wspólnie uzgodnionego stanowiska w terminie 30 dni, decyzje podejmuje pracodawca, po rozpatrzeniu odrębnych stanowisk organizacji związkowych (art. 30 ust. 5 ustawy o związkach zawodowych).

Brak porozumienia

Analizowana sytuacja, w której związki przedstawiły wspólne negatywne stanowisko w sprawie zaproponowanej przez pracodawcę treści regulaminu, ale jednocześnie nie zaakceptowały wyznaczonego przez pracodawcę terminu na dalsze uzgodnienia (nie zajęły żadnego stanowiska), może prowadzić do przedłużania rozmów co do regulaminu, a nawet do całkowitego zablokowania wprowadzenia go w życie. W takiej sytuacji - w moim przekonaniu - należy uznać, że brak uzgodnienia terminu skutkuje zastosowaniem art. 30 ust. 5 ustawy o związkach zawodowych. Jeśli zatem strony nie dojdą do porozumienia co do treści regulaminu pracy w ciągu 30 dni od przedstawienia przez organizacje wspólnego negatywnego stanowiska w sprawie proponowanego terminu, pracodawca ma prawo samodzielnie wprowadzić regulamin pracy.

Uwaga

Rola regulaminu pracy sprowadza się do konkretyzowania wynikających z innych przepisów obowiązków pracowniczych związanych z organizacją i porządkiem w procesie pracy

@RY1@i02/2012/250/i02.2012.250.21700090a.803.jpg@RY2@

Andrzej Marek, sędzia Sądu Okręgowego w Legnicy

Andrzej Marek

sędzia Sądu Okręgowego w Legnicy

Podstawa prawna

Art. 104² ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 30 ust. 4 i 5 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 79, poz. 854 z późn. zm.).