Komentarze

Przepisy dotyczące urlopów pracowniczych, zawarte w dziale siódmym kodeksu pracy, obejmują regulacje dotyczące urlopów wypoczynkowych oraz urlopów bezpłatnych. Stwierdzają one, że pracownik (czyli osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę) ma prawo do corocznego, nieprzerwanego, płatnego urlopu wypoczynkowego, którego nie może się zrzec. Odrębnie uregulowano przy tym prawo do urlopu wypoczynkowego w roku kalendarzowym, w którym pracownik podejmuje swoją pierwszą w życiu pracę, oraz prawo do kolejnych urlopów w następnych latach kalendarzowych. Od prawa do urlopu należy odróżnić jego wymiar. Zasadą jest, że dla osoby zatrudnionej na całym etacie wymiar urlopu wypoczynkowego wynosi: 20 dni - jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat, lub 26 dni - jeżeli jest zatrudniony co najmniej 10 lat. Staż urlopowy ustala się przy tym nie tylko w oparciu o okresy zatrudnienia u kolejnych pracodawców (z uwzględnieniem tzw. okresów zaliczalnych), ale także biorąc pod uwagę okres nauki ukończonej przez pracownika. Wymiar urlopu dla pracownika zatrudnionego na część etatu jest ustalany proporcjonalnie do wymiaru jego czasu pracy. W oparciu o zasadę proporcjonalności wymiar urlopu ustalany jest również m.in. w razie zmiany przez pracownika miejsca pracy w trakcie roku kalendarzowego lub po powrocie do pracy po trwającym co najmniej miesiąc urlopie wychowawczym bądź bezpłatnym. Pracownikowi, który wykorzystał urlop za dany rok kalendarzowy, a następnie uzyskał w ciągu tego roku prawo do urlopu w wyższym wymiarze, przysługuje urlop uzupełniający. Niektórym zatrudnionym należy się także dodatkowy urlop, zwiększający wymiar urlopu przewidziany w kodeksie pracy. Dotyczy to m.in. pracowników zaliczonych do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Urlopu udziela się w dni, które są dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy, w wymiarze godzinowym. Zasadą jest, że przy udzielaniu urlopu jeden dzień urlopu odpowiada 8 godzinom pracy. Jednak w przypadku pracowników, dla których odrębne przepisy przewidują niższą dobową normę czasu pracy, uwzględnia się tę niższą normę. Zasadą jest, że pracodawca ma obowiązek udzielić pracownikowi urlopu w tym roku kalendarzowym, w którym zatrudniony uzyskał do niego prawo. Urlopu niewykorzystanego w tym terminie pracodawca powinien udzielić do końca września następnego roku kalendarzowego. W każdym roku kalendarzowym pracownik ma także prawo do 4 dni tzw. urlopu na żądanie. Za czas urlopu wypoczynkowego pracownikowi przysługuje wynagrodzenie, jakie by otrzymywał, gdyby w tym czasie pracował. W przypadku niewykorzystania urlopu z powodu ustania stosunku pracy, należy mu się zaś pieniężny ekwiwalent. Kodeks pracy przewiduje również, że na pisemny wniosek pracownika pracodawca może udzielić mu urlopu bezpłatnego. W niektórych przypadkach, uregulowanych w przepisach szczególnych, udzielenie urlopu bezpłatnego jest obligatoryjne.

@RY1@i02/2012/247/i02.2012.247.217000100.802.jpg@RY2@

Anna Puszkarska, radca prawny

Anna Puszkarska

radca prawny