poradnia kadrowa

radca prawny, partner w Kancelarii prawnej Chałas i Wspólnicy, Biuro w Krakowie

Tak. Przysługuje mu takie uprawnienie.

Za pracę w godzinach nadliczbowych w niedziele będące dla pracownika dniami wolnymi od pracy przysługuje mu dodatek w wysokości 100 proc. wynagrodzenia (art. 151¹ par. 1 pkt 1 lit. b kodeksu pracy). Pracownik nie może zrzec się prawa do wynagrodzenia ani przenieść tego prawa na inną osobę (art. 84 k.p.). Dodatkowe wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych jest wynagrodzeniem za pracę w ścisłym znaczeniu tego słowa (tak wyrok SN z 16 października 2009 r., I PK 89/09, OSNP 2011/11-12/147). Z tego względu ma do niego zastosowanie zakaz określony w art. 84 k.p. Czynność prawna mająca na celu zrzeczenie się przez zatrudnionego prawa do wynagrodzenia jest sprzeczna z tym przepisem i w związku z tym bezwzględnie nieważna na podstawie art. 58 par. 1 k.c. w zw. z art. 300 k.p. Nieważne jest także zobowiązanie się przez pracownika, że w przyszłości nie będzie dochodzić od pracodawcy należnego mu dodatkowego składnika wynagrodzenia za pracę. Pracodawca nie może więc skutecznie odmówić pracownikowi zapłaty dodatku za nadgodziny, powołując się na nieważny z mocy prawa zapis porozumienia.

Wbrew poglądowi zawartemu we wskazanym wyżej wyroku SN nie sposób również moim zdaniem uznać, że w razie ewentualnego procesu sądowego pracodawca mógłby powołać się na art. 8 zdanie pierwsze k.p., zgodnie z którym nie można czynić ze swego prawa użytku sprzecznego ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub zasadami współżycia społecznego. Zachowanie pracownika polegające na zawarciu porozumienia z pracodawcą, a następnie żądaniu zapłaty zaległego wynagrodzenia za pracę (dodatku za godziny nadliczbowe) nie może zostać moim zdaniem uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, w tym również z zasadą zaufania i lojalności wobec kontrahenta. Stosowanie art. 8 k.p. powinno być bowiem restrykcyjne i w żadnym razie nie może prowadzić do uchylenia bądź zmiany obowiązujących przepisów prawa (tak wyrok SN z 25 stycznia 2012 r., II PK 105/11, LEX nr 1162676).

Podstawa prawna

Art. 8, art. 84, art. 151¹ par. 1, art. 300 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r., nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 58 par. 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

radca prawny, partner w Kancelarii prawnej Chałas i Wspólnicy, Biuro w Krakowie

Nie. Bieg rocznego terminu przedawnienia rozpoczął się od uzyskania przez pracodawcę informacji o niewypłacalności jego kontrahenta.

Zgodnie z art. 291 par. 2 k.p. roszczenia pracodawcy o naprawienie szkody wyrządzonej nieumyślnie przez zatrudnionego na skutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych ulegają przedawnieniu z upływem roku od dnia, w którym pracodawca dowiedział się o wyrządzeniu przez pracownika szkody, nie później jednak niż z upływem trzech lat od jej wyrządzenia. Jeśli pracownik umyślnie wyrządził szkodę, do przedawnienia roszczenia pracodawcy o jej naprawienie stosuje się przepisy kodeksu cywilnego (art. 291 par. 3 k.p.).

W przypadku opisanym w pytaniu zasadnicze znaczenie ma ustalenie, kiedy pracodawca uzyskał informację o szkodzie oraz o tym, że odpowiedzialnym za jej wyrządzenie był pracownik. Zdaniem SN momentem tym jest data, w jakiej pracodawca uzyskał wiadomości o faktach, z których - przy prawidłowym rozumowaniu - można i należy wyprowadzić wniosek, iż szkoda jest wynikiem zawinionego działania lub zaniechania pracownika, nie zaś data, w jakiej taki wniosek został rzeczywiście wyprowadzony z tych faktów przez pracodawcę lub w jakiej został przedstawiony pracodawcy przez inną osobę (wyrok SN z 10 sierpnia 1978 r., I PR 167/78, OSNC 1979/3/56).

W przypadku opisanym w pytaniu szkoda powstała na skutek braku zapłaty za wydany towar. W pierwszej kolejności odpowiedzialnym z tego tytułu jest więc kontrahent pracodawcy. Dopiero w dalszej kolejności pracodawca może dochodzić odszkodowania od pracownika odpowiedzialnego za wadliwe wydanie towaru. Musi jednak w tym celu przynajmniej uprawdopodobnić, że należność nie zostanie zaspokojona przez kontrahenta. Pracodawca powinien zatem wykazać się podjęciem wszelkich dostępnych prawnie czynności mających na celu zaspokojenie należności - dobrowolnie lub przymusowo - od dłużnika podstawowego, czyli kontrahenta (por. wyrok SN z 27 lipca 2011 r., II PK 22/11, LEX nr 1103023).

Sama odmowna odpowiedź kontrahenta na wezwanie do zapłaty nie jest wystarczająca do uznania, że w tej dacie pracodawca powziął informację o szkodzie, którą wyrządził mu były pracownik. Za początek biegu okresu przedawnienia można natomiast uznać moment, w którym pracodawca powziął (niezależnie od źródła) informację o niewypłacalności kontrahenta. W tym momencie bowiem jego szkoda przestała być tylko hipotetyczna. Można zatem mówić o jej wyrządzeniu przez byłego pracownika, tak jak wymaga tego art. 114 k.p.

Podstawa prawna

Art. 114 - 121¹, art. 291 par. 2 - 3 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 442¹ ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

doradca prawny Polskiej Organizacji Pracodawców Osób Niepełnosprawnych

Nie. Taki obowiązek dotyczy dopiero wynagrodzeń za grudzień.

Zgodnie z ustawą z 28 czerwca 2012 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw (dalej: nowelizacja), od 1 grudnia br. zacznie obowiązywać zmieniony art. 26a ust. 1a¹ ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Zgodnie z jego treścią miesięczne dofinansowanie nie będzie przysługiwać m.in.:

● jeżeli wynagrodzenie niepełnosprawnego pracownika nie zostanie przekazane na jego rachunek bankowy lub rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej albo na adres zamieszkania tego pracownika, za pośrednictwem osób prawnych prowadzących działalność w zakresie doręczania kwot pieniężnych,

● jeżeli miesięczne koszty płacy zostaną poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni.

W art. 5 nowelizacji wskazano jednak, że podane wyżej nowe wymogi będą miały zastosowanie dopiero do miesięcznego dofinansowania należnego za okresy od pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia nowelizacji, czyli za okresy od 1 grudnia 2012 r. Pracodawca wypłacający niepełnosprawnym pracownikom wynagrodzenia za listopad 10 grudnia br. może jeszcze uczynić to do rąk zatrudnionych, bez obowiązku dokonywania wpłat na konto bankowe lub przekazem pocztowym. Natomiast wynagrodzenia za grudzień będzie musiał przekazywać na konto lub pocztą. W przeciwnym wypadku nie uzyska dofinansowania.

Podstawa prawna

Art. 5 ustawy z 28 czerwca 2012 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r., poz. 986).