Za przystosowanie stanowiska pracy starosta zwróci tylko część poniesionych wydatków

Pracodawcy zatrudniający osoby niepełnosprawne mają obowiązek przystosowania pomieszczeń zakładu pracy do ich potrzeb. Na ten cel mogą uzyskać wsparcie ze środków publicznych.

O refundację kosztów adaptacyjnych może wystąpić pracodawca zatrudniający osoby niepełnosprawne: bezrobotne lub poszukujące pracy i niepozostające w zatrudnieniu, skierowane do niego przez powiatowy urząd pracy (PUP). Refundację można uzyskać także w przypadku konieczności adaptacji stanowisk pracy osób już zatrudnionych, o ile niepełnosprawność tych osób powstała w okresie zatrudnienia u danego pracodawcy. Nie jest to jednak możliwe, gdy przyczyną powstania niepełnosprawności było zawinione przez pracodawcę lub przez pracownika naruszenie przepisów, w tym przepisów prawa pracy.

O refundację mogą wnioskować zarówno pracodawcy wykonujący działalność gospodarczą, jak i nieprowadzący takiej działalności - bez względu na to, czy działają na otwartym rynku pracy, czy prowadzą zakład pracy chronionej (ZPCH) lub zakład aktywności zawodowej (ZAZ).

Wniosek składa się do:

1) Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych - w przypadku wniosków składanych przez starostę;

2) starosty właściwego ze względu na:

● miejsce zarejestrowania osoby niepełnosprawnej jako bezrobotnej albo poszukującej pracy niepozostającej w zatrudnieniu - w przypadku gdy zwrot kosztów dotyczy tej osoby,

● miejsce zatrudnienia osoby niepełnosprawnej, miejsce siedziby albo miejsce zamieszkania pracodawcy - w pozostałych przypadkach.

Jeżeli dla danego pracodawcy refundacja stanowi pomoc publiczną, to dodatkowo mają do niej zastosowanie przepisy rozporządzenia KE nr 800/2008. Refundację kosztów adaptacyjnych kwalifikuje się bowiem jako pomoc na rekompensatę dodatkowych kosztów związanych z zatrudnianiem pracowników niepełnosprawnych, o której mowa w art. 42 tego rozporządzenia. Zatem inaczej niż w przypadku refundacji kosztów wyposażenia stanowisk pracy, refundacja kosztów adaptacyjnych dotyczy wyłącznie kosztów dodatkowych, których pracodawca nie poniósłby, gdyby w miejsce osoby niepełnosprawnej zatrudnił osobę sprawną.

Rodzaje kosztów

Refundacja dotyczyć może dodatkowych kosztów adaptacyjnych poniesionych przez pracodawcę po zawarciu umowy refundacyjnej, a wynikających z zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Koszty te podzielić można na cztery grupy.

Po pierwsze, są to koszty adaptacji pomieszczeń zakładu pracy do potrzeb osób niepełnosprawnych. W szczególności chodzi tu o koszty poniesione w związku z przystosowaniem tworzonych lub istniejących stanowisk pracy dla tych osób, stosownie do potrzeb wynikających z ich niepełnosprawności (art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, dalej: ustawa). Do tej grupy kosztów kwalifikowanych należą udokumentowane koszty:

● zakupu materiałów oraz wykonania robót budowlanych dotyczących dostosowania pomieszczeń zakładu stosownie do potrzeb osób niepełnosprawnych,

● zakupu albo wytworzenia systemem gospodarczym lub w zakładzie pracy środków trwałych stanowiących wyposażenie pomieszczeń zakładu w związku z przystosowaniem stanowiska pracy.

Refundacji w tym zakresie mogą podlegać wyłącznie dodatkowe koszty zatrudnienia osób niepełnosprawnych poniesione w celu umożliwienia wykonywania przez pracownika niepełnosprawnego powierzonych czynności na poziomie porównywalnym z analogicznymi czynnościami wykonywanymi przez pracownika pełnosprawnego.[przykład 1]

Po drugie, refundacji podlegają koszty adaptacji lub nabycia urządzeń ułatwiających osobie niepełnosprawnej wykonywanie pracy lub funkcjonowanie w zakładzie pracy (art. 26 ust. 1 pkt 1b ustawy).

Kosztami kwalifikowanymi są tu udokumentowane koszty adaptacji lub nabycia urządzeń ułatwiających osobie niepełnosprawnej wykonywanie pracy lub funkcjonowanie w zakładzie pracy, z tym że koszty te pomniejsza się o koszt nabycia takich samych urządzeń lub adaptacji urządzeń, które zostałyby nabyte lub adaptowane do potrzeb osób niebędących osobami niepełnosprawnymi.

Po trzecie, refundacją mogą być objęte koszty zakupu i autoryzacji oprogramowania na użytek pracowników niepełnosprawnych oraz urządzeń technologii wspomagających lub przystosowanych do potrzeb wynikających z ich niepełnosprawności (art. 26 ust. 1 pkt 1c ustawy). [przykład 2]

Analiza służby medycyny pracy

Ostatnią grupą kosztów refundowanych na podstawie art. 26 ustawy są koszty rozpoznania przez służby medycyny pracy potrzeb adaptacyjnych (art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy).

Jest to istotna pomoc dla pracodawcy, który nie ma dostatecznej wiedzy o szczególnych potrzebach osób niepełnosprawnych i niezbędnym zakresie adaptacji. Przyznanie refundacji w tym zakresie jest jednak możliwe tylko wtedy, gdy pracodawcy przyznano również refundację któregokolwiek z pozostałych kosztów wymienionych w art. 26 ust. 1 ustawy.

Łączna kwota refundacji na daną osobę nie może przekraczać dwudziestokrotnego przeciętnego wynagrodzenia za każde przystosowane stanowisko pracy osoby niepełnosprawnej, z tym że refundacja kosztów rozpoznania potrzeb osób niepełnosprawnych nie może przekraczać 15 proc. kosztów związanych z przystosowaniem tworzonych lub istniejących stanowisk pracy do potrzeb osób niepełnosprawnych. Należy pamiętać, że łączna kwota refundacji jest kwotą maksymalną, zatem pracodawca nie zawsze musi otrzymać tę kwotę.

Pomoc udzielana fakultatywnie

Poza tym pracodawca musi mieć świadomość, że nawet jeśli spełni wszystkie warunki do uzyskania refundacji, nie ma gwarancji jej uzyskania (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 5 września 2001 r., I CKN 395/00). Jest ona bowiem udzielana fakultatywnie. Warto zatem wstępnie zasięgnąć informacji o wysokości środków dostępnych dla wnioskujących o tę refundację w PUP, w którym jest zarejestrowana osoba, z którą ma być związana refundacja. Dobrze jest też postarać się, aby wniosek o przyznanie refundacji Wn-KZ przekonał starostę o tym, że koszty adaptacyjne będą konieczne i dodatkowe względem kosztów, które byłyby poniesione, gdyby pracodawca zamiast osoby niepełnosprawnej zatrudniał osoby sprawne, oraz że udzielenie refundacji da staroście pewność, że przy użyciu minimalnych nakładów finansowych ze środków PFRON osiągnięty zostanie maksymalny efekt przystosowawczy. Zwiększa to szanse na przyznanie refundacji.

Tryb udzielania refundacji normuje rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 11 marca 2011 r. w sprawie zwrotu dodatkowych kosztów związanych z zatrudnianiem pracowników niepełnosprawnych (Dz.U. nr 62, poz. 316).

Przez 36 miesięcy

Pracodawca ubiegający się o refundację zobowiązuje się do zatrudnienia osoby niepełnosprawnej przez 36 miesięcy od dnia zawarcia umowy refundacyjnej. Pracownik, którego dotyczy refundacja, może być zatrudniany na czas określony (początkowo niekoniecznie wynoszący 36 miesięcy) lub na czas nieokreślony (por. wyrok Sądu Najwyższego z 14 października 2004 r., PK 693/03).

Sankcją za niedotrzymanie tego warunku jest obowiązek zwrotu do PFRON (za pośrednictwem starosty) kwoty równej 1/36 ogólnej refundacji za każdy miesiąc brakujący do upływu wymaganego okresu zatrudnienia osoby niepełnosprawnej, jednak w wysokości nie mniejszej niż 1/6 uprzednio otrzymanej refundacji.

Pracodawca dokonuje zwrotu w terminie 3 miesięcy od dnia rozwiązania stosunku pracy z osobą niepełnosprawną. Nie ma on jednak takiego obowiązku, gdy w terminie 3 miesięcy od dnia rozwiązania stosunku pracy z osobą niepełnosprawną zatrudni inną osobę niepełnosprawną skierowaną do pracy przez PUP. Wynikająca z tego powodu przerwa nie jest przy tym wliczana do wymaganego 36-miesięcznego okresu zatrudnienia.

Przykład 1

Dodatkowe nakłady na zatrudnionego

Pracodawca, który zatrudnia niepełnosprawnego magazyniera, wystąpił o refundacje kosztów wykonania pochylni prowadzącej z dotychczasowego do nowego budynku oraz pochylni niwelującej poziomy podłogi pomiędzy biurem magazyniera a halą magazynową. W związku z tym, że koszty refundowane pomniejsza się o wartość kosztów, które stanowiłyby koszty adaptacji lub wyposażenia stanowiska pracy osoby niebędącej osobą niepełnosprawną - w pierwszym przypadku pracodawca nie otrzyma refundacji (ponieważ roboty te i tak byłyby wykonane, jako że wynikały z rozbudowy zakładu), w drugim przypadku taka refundacja może być już przyznana.

Przykład 2

Oprogramowanie musi umożliwiać wykonywanie pracy

Pracownik w trakcie zatrudnienia stał się niepełnosprawny (silnie niedowidzący). Pracodawca postanowił zakupić oprogramowanie - interpreter Braille’a. Koszt ten kwalifikuje się do refundacji kosztów adaptacyjnych, ponieważ nie zostałby poniesiony, gdyby pracodawca zatrudniał osobę pełnosprawną. Warunkiem jest tu jednak to, by oprogramowanie i urządzenia były zaprojektowane i wykonane z uwzględnieniem specyficznych potrzeb użytkowników niepełnosprawnych, w celu umożliwienia lub ułatwienia im wykonywania pracy.

Ważne

Łączny zwrot kosztów nie może przekraczać dwudziestokrotnego przeciętnego wynagrodzenia za każde przystosowane stanowisko pracy osoby niepełnosprawnej

@RY1@i02/2012/033/i02.2012.033.21700110b.803.jpg@RY2@

Luiza Klimkiewicz, specjalista ds. pomocy publicznej

Luiza Klimkiewicz

specjalista ds. pomocy publicznej

Podstawa prawna

Art. 26 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 127, poz. 721, z późn. zm.).