Rada i firma może w porozumieniu określić zasady płacenia za opinie

ponosi pracodawca. Przepisy nie określają jednak ani ich limitu, ani sposobu ich przeprowadzania

Ustawa z 7 kwietnia 2006 r. o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji przyznaje radom pracowników uprawnienie ułatwiające im prowadzenie dialogu z pracodawcą, a mianowicie możliwość zwrócenia się na koszt pracodawcy o opinię ekspertów w ramach realizacji swoich ustawowych zadań. Przyznane reprezentacjom uprawnienie zwiększa konkurencyjność rad jako alternatywy dla związków zawodowych. W praktyce bowiem rady nie cieszą się w Polsce popularnością na tle innych form dialogu społecznego.

W praktyce dzięki temu rady uzyskują dostęp do specjalistycznej wiedzy i analiz, które, szczególnie w dobie kryzysu gospodarczego, dają im lepsze wyobrażenie o sytuacji ekonomicznej pracodawcy, jak również dostarczają jej członkom rzeczowych argumentów do prowadzenia dialogu z pracodawcą.

Niewątpliwie możliwość korzystania z ekspertyz może przynieść korzyści obu stronom, gdyż przyczyni się to nie tylko do podniesienia poziomu merytorycznego konsultacji pracodawcy z reprezentantami pracowników, ale również do zwiększenia świadomości i poczucia odpowiedzialności członków reprezentacji za sprawy zakładu pracy.

Rodzaje ekspertyz

Nie wszystkie rodzaje specjalistycznej pomocy wchodzą w zakres kosztów działalności rady.

O ile bowiem pracodawca jest zobowiązany pokrywać wydatki związane ze sporządzeniem ekspertyz, czyli jednorazowych pisemnych opracowań, których przygotowanie wynika z konkretnej potrzeby rady, o tyle koszty usług ekspertów w postaci m.in. stałego doradztwa obciążają pracodawcę wyłącznie wtedy, gdy zobowiązał się on do finansowania tej formy pomocy specjalistycznej w porozumieniu zawartym z radą.

Obowiązek ponoszenia kosztów ekspertyz zlecanych przez radę jest ograniczony jedynie do ekspertyz niezbędnych, tj. obejmujących zagadnienia wchodzące w zakres ustawowych zadań rady i których złożoność wymaga zasięgnięcia opinii eksperta.

Przykładem będą ekspertyzy, w ramach których specjalista analizuje sytuację ekonomiczną i finansową pracodawcy i których wyniki dają radzie obiektywne spojrzenie niezależnych specjalistów na sytuację gospodarczą pracodawcy.

Ten może natomiast odmówić finansowania opinii niezwiązanych merytorycznie z kompetencjami rady lub gdy nie istniały podstawy do ich zlecania.

Bez limitu i sposobu

Ustawa przewiduje, że koszty związane z działalnością rady pracowników, w tym niezbędnych ekspertyz, ponosi pracodawca, nie określa już jednak ani limitu kosztów ponoszonych przez firmę, ani sposobu ich przeprowadzania.

W celu uniknięcia jakichkolwiek nieporozumień na tym tle rozsądnym rozwiązaniem wydaje się usystematyzowanie przez strony kwestii ekspertyz w ramach porozumienia, w którym pracodawca i rada pracowników doprecyzują nie tylko zasady finansowania ekspertyz, ale również określą wytyczne dotyczące korzystania z pomocy specjalistycznej.

W szczególności strony mogą wskazać w porozumieniu, jak często i w jakich okolicznościach rada może występować o pomoc specjalisty, w jakiej formie i komu mają zostać zaprezentowane wyniki ekspertyzy oraz ustalić tryb wyłaniania specjalisty, któremu zlecane jest przygotowanie opracowania.

Ważne

Obowiązek ponoszenia kosztów ekspertyz zlecanych przez radę jest ograniczony jedynie do opinii obejmujących zagadnienia wchodzące w zakres ustawowych zadań reprezentacji, których stopień skomplikowania wymaga opinii specjalisty

4 lata trwa kadencja reprezentacji pracowników

3269 rad pracowników zostało zarejestrowanych do 15 grudnia 2011 r.

Katarzyna Kopyłowska

prawnik, Kancelaria Prawna DLA Piper