Przeniesienie pracownika samorządowego do innej jednostki wpływa na długość jego okresu wypowiedzenia

Przeniesienie pracownika samorządowego zatrudnionego na stanowisku urzędniczym do pracy w innej jednostce samorządowej w drodze porozumienia pracodawców na podstawie art. 22 ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. nr 223, poz. 1468 ze zm.) nie powoduje rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą dotychczasowym i nawiązania nowego stosunku pracy z jednostką, w której pracownik ma być zatrudniony.

Kierownik komunalnego zakładu budżetowego był zatrudniony w urzędzie miasta i gminy na postawie umowy o pracę na czas nieokreślony od 1 marca 1999 r. Od 1 lipca 2009 r. pełnił funkcję sekretarza miasta i gminy, a od 18 stycznia 2011 r. zatrudniono go na stanowisku kierownika referatu zamówień publicznych urzędu. Od 1 kwietnia 2011 r., za jego zgodą, zawarto porozumienie w sprawie przeniesienia pracownika samorządowego pomiędzy pracodawcami samorządowymi, tj. urzędem miasta i gminy a komunalnym zakładem budżetowym. Na podstawie tego porozumienia burmistrz miasta i gminy zawarł z pracownikiem umowę o pracę na stanowisku kierownika zakładu wodociągów i kanalizacji, określając jako miejsce wykonywania pracy urząd miasta i gminy. 31 października 2011 r. kierownikowi wręczono wypowiedzenie umowy o pracę z zachowaniem jednomiesięcznego okresu wypowiedzenia podpisane przez burmistrza miasta i gminy oraz zwolniono go z obowiązku świadczenia pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia. W pozwie przeciwko zakładowi wodociągów i kanalizacji pracownik domagał się odszkodowania za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę.

Sąd rejonowy zasądził od zakładu wodociągów i kanalizacji na rzecz zwolnionego równowartość trzykrotnego wynagrodzenia tytułem odszkodowania za nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę oraz dwukrotnego wynagrodzenia tytułem bezpodstawnego skrócenia do jednego miesiąca okresu wypowiedzenia. Zgodnie z art. 36 par. 1 kodeksu pracy (dalej: k.p.) długość okresu wypowiedzenia zależy od okresu zatrudnienia u danego pracodawcy i wynosi miesiąc, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy, a 3 miesiące, jeżeli pracownik zatrudniony był co najmniej 3 lata. Zwolniony faktycznie wykonywał pracę na rzecz urzędu miasta i gminy od 1999 roku jako pracownik samorządowy na różnych stanowiskach kierowniczych. W każdym wypadku zatrudnienia lub przeniesienia na inne stanowisko umowę o pracę zawierał z nim burmistrz miasta i gminy. Stąd występuje ciągłość zatrudnienia pracownika w jednostce organizacyjnej miasta i gminy - samorządowym zakładzie budżetowym, jakim jest komunalny zakład budżetowy, a następnie w urzędzie miasta i gminy oraz w zakładzie wodociągów i kanalizacji, który jest jednostką organizacyjną miasta i gminy prowadzoną w formie samorządowego zakładu budżetowego, utworzoną na podstawie przepisów ustawy z 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 45, poz. 236). Z tego względu sąd rejonowy na podstawie art. 49 k.p. zasądził na rzecz zwolnionego także równowartość dwumiesięcznego wynagrodzenia z tytułu bezpodstawnego skrócenia okresu wypowiedzenia, skoro przy zastosowaniu wymaganego okresu wypowiedzenia jego umowa o pracę uległaby rozwiązaniu 31 stycznia 2012 r.

Na skutek apelacji pracodawcy sąd okręgowy zmienił zaskarżony wyrok, obniżając zasądzone odszkodowanie z tytułu nieuzasadnionego wypowiedzenia umowy o pracę do jednomiesięcznego wynagrodzenia. Dodatkowo oddalił powództwo o wynagrodzenie za skrócony okres wypowiedzenia oraz oddalił apelację w pozostałej części.

Zdaniem tego sądu pracodawca prawidłowo zastosował jednomiesięczny okres wypowiedzenia. Zgodnie z art. 36 par. 1 pkt 2 i 3 oraz par. 1¹ k.p. okres wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony jest uzależniony od okresu zatrudnienia u danego pracodawcy, do którego wlicza się okres zatrudnienia u poprzedniego pracodawcy, jeżeli zmiana pracodawcy nastąpiła w trybie art. 23¹ k.p., a także w innych przypadkach, gdy z mocy odrębnych przepisów nowy pracodawca jest następcą prawnym w stosunkach pracy nawiązanych przez pracodawcę poprzednio zatrudniającego tego pracownika.

Oceniając czynność prawną, jaką było przeniesienie pracownika samorządowego dokonane pomiędzy urzędem miasta i gminy oraz zakładem wodociągów i kanalizacji, na podstawie art. 22 ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. nr 223, poz. 1458 z późn. zm.), sąd okręgowy wywiódł, że od 1 kwietnia 2011 r. pracodawcą zwolnionego był zakład wodociągów i kanalizacji. Dla pracowników samorządowych zatrudnionych w jednostce organizacyjnej gminy pracodawcą jest bowiem ta jednostka, a nie gmina. Zakład wodociągów i kanalizacji, jako jednostka organizacyjna zatrudniająca pracowników, jest pracodawcą w rozumieniu art. 3 k.p. również dla kierownika tego zakładu, choćby jego zatrudnienie i zwolnienie oraz prawo wydawania poleceń służbowych należało do burmistrza. W sprawach z zakresu prawa pracy w tym wypadku podmiotem biernie legitymowanym jest wyłącznie pracodawca, a nie osoba wykonująca za pracodawcę czynności z zakresu prawa pracy. Zatrudnienie lub zwolnienie przez burmistrza miasta i gminy nie jest więc wyrazem pozostawania kierownika w stosunku pracy z urzędem miasta i gminy, ale konsekwencją realizowania przez ten podmiot (burmistrza) - na podstawie art. 7 pkt 1 ustawy o pracownikach samorządowych - kompetencji zakładu wodociągów i kanalizacji jako samodzielnego pracodawcy w rozumieniu art. 3 k.p.

Niewątpliwie zatem 1 kwietnia 2011 r. doszło do zmiany pracodawcy kierownika i nie ma podstaw do przyjęcia, że występowała tożsamość pracodawcy w rozumieniu art. 36 par. 1 k.p. Nie doszło również do zmiany pracodawcy na podstawie art. 36 par. 1¹ k.p., gdyż pojęcie zmiany pracodawcy na zasadach określonych w art. 23¹ k.p., a także w innych przypadkach, gdy z mocy odrębnych przepisów nowy pracodawca jest następcą prawnym w stosunkach pracy nawiązanych przez pracodawcę poprzednio zatrudniającego tego pracownika (art. 36 par. 1¹ k.p.), nie obejmuje przejścia pracownika do nowego pracodawcy na podstawie porozumienia między pracodawcami. Jak orzekł Sąd Najwyższy w wyroku z 6 października 1998 r., sygn. akt I PKN 377/98 (OSNAPiUS 1999/22/716) w przypadku takiego porozumienia nowy pracodawca nie staje się automatycznie (z mocy samego prawa) stroną stosunku pracy, lecz nawiązuje nowy stosunek pracy (zawiera z pracownikiem nową umowę o pracę) i dlatego nie jest następcą prawnym poprzedniego pracodawcy.

W części oddalającej powództwo kierownik zaskarżył ten wyrok skargą kasacyjną, zarzucając naruszenie art. 36 par. 1 k.p. w związku z art. 22 ust. 1 i 2 ustawy o pracownikach samorządowych polegające na uznaniu, że w wypadku przejścia pracownika samorządowego na podstawie zawartego w trybie art. 22 tej ustawy porozumienia pracodawców do pracy w innej jednostce organizacyjnej tej samej gminy okresu zatrudnienia u poprzedniego pracodawcy nie można zaliczyć do stażu pracy, od którego zależy długość okresu wypowiedzenia wskazana w art. 36 par. 1 k.p.

Sąd Najwyższy uchylił wyrok w zaskarżonej części i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, ponieważ sąd okręgowy nie rozważył, czy art. 22 ustawy o pracownikach samorządowych może być uznany za przepis odrębny w rozumieniu art. 36 ust. 1¹ k.p., a w konsekwencji czy przeniesienie kierownika na mocy porozumienia pracodawców do innej jednostki samorządowej można uznać za objęte art. 36 par. 1 k.p.

Zgodnie z art. 36 par. 1 k.p. długość okresu wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony jest uzależniona od okresu zatrudnienia u danego pracodawcy. Zakładowy staż pracy w rozumieniu art. 36 par. 1 k.p. jest jednak pojęciem szerszym, niż wskazywałoby brzmienie tego przepisu. Wynika to z treści art. 36 par. 1¹ k.p., który nakazuje wliczanie (sumowanie) okresów zatrudnienia u kolejnych pracodawców w każdym przypadku, gdy zmiana pracodawcy następuje w trybie art. 23¹ k.p. lub z mocy innych przepisów odrębnych, przewidujących następstwo prawne kolejnych pracodawców w stosunku pracy nawiązanym z pracownikiem. Artykuł 36 par. 1¹ k.p. usuwa tym samym mogące się wyłaniać przy stosowaniu art. 36 par. 1 k.p. wątpliwości dotyczące uwzględniania okresu zatrudnienia odbytego co prawda u innego (poprzedniego) pracodawcy, ale w ramach tego samego stosunku pracy. W rezultacie zmiana pracodawcy na zasadach określonych w art. 23¹ k.p. lub wskutek następstwa prawnego powoduje możliwość sumowania okresów zatrudnienia objętych tym samym stosunkiem pracy z takim skutkiem, że stają się one jednym okresem zatrudnienia związanym ze stosunkiem pracy łączącym pracownika z podmiotem zatrudniającym. Inaczej mówiąc, tak zsumowane okresy zatrudnienia zgodnie z art. 36 par. 1 k.p. stanowią okres zatrudnienia u tego (danego) pracodawcy, który dokonuje wypowiedzenia umowy o pracę.

Uszło uwadze sądu okręgowego, że pogląd zawarty w powołanym przez ten sąd wyroku SN, sygn. akt I PKN 377/98 (OSNP 1999/22/716) odnosi się do sytuacji, w której dochodzi do zmiany pracy w wyniku nieznajdującego oparcia w przepisach prawa pracy porozumienia, stanowiącego czynność prawną dwóch pracodawców, obejmującą również rozwiązanie umowy między pracownikiem a dotychczasowym pracodawcą i nawiązanie przez tego pracownika stosunku pracy z nowym zakładem pracy. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie do zmiany pracodawcy skarżącego doszło w trybie przeniesienia, określonym w art. 22 obowiązującej od 1 stycznia 2009 r. ustawy o pracownikach samorządowych. Zgodnie z tym przepisem pracownika samorządowego zatrudnionego na stanowisku urzędniczym, w tym kierowniczym stanowisku urzędniczym, można na jego wniosek lub za jego zgodą przenieść do pracy w innej jednostce, o której mowa w art. 2, w tej samej lub innej miejscowości, w każdym czasie, jeżeli nie narusza to ważnego interesu jednostki, która dotychczas zatrudniała pracownika samorządowego, oraz przemawiają za tym ważne potrzeby po stronie jednostki przejmującej (ust. 1). Przeniesienia dokonuje się w drodze porozumienia pracodawców (ust. 2). W przypadku przeniesienia pracownika samorządowego zatrudnionego na stanowisku urzędniczym, w tym kierowniczym stanowisku urzędniczym, do innej jednostki jego akta osobowe wraz z pozostałą dokumentacją w sprawach związanych ze stosunkiem pracy przekazuje się do jednostki, w której pracownik ma być zatrudniony (ust. 3).

Już tylko zamieszczenie przytoczonego przepisu w rozdziale 2 ustawy zatytułowanym "Nawiązanie z pracownikiem samorządowym zatrudnianym na podstawie umowy o pracę stosunku pracy i zmiana tego stosunku pracy" jednoznacznie wskazuje, że porozumienie pracodawców w zakresie przeniesienia samorządowca do pracy w innej jednostce samorządowej nie obejmuje rozwiązania stosunku z dotychczasowym pracodawcą i nawiązania stosunku pracy z jednostką przejmującą pracownika. Konsekwencją tego stanu rzeczy jest nałożenie na dotychczasowego pracodawcę obowiązku przekazania do jednostki, w której pracownik ma być zatrudniony, całości dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy.

Zmiana pracodawcy dokonywana w trybie art. 22 ustawy o pracownikach samorządowych następuje zatem w ramach tego samego stosunku pracy, który podlega jedynie modyfikacji, m.in. w zakresie podmiotu zatrudniającego, a tego ustawowego skutku nie niweczy zawarcie nowej umowy o pracę z pracownikiem samorządowym przeniesionym w omawianym trybie do innej jednostki samorządowej. Omawiana regulacja realizuje cele ustawy o pracownikach samorządowych, jakimi było "stworzenie podstaw do zbudowania sprawnego i profesjonalnego wykonywania zadań przez samorząd terytorialny" oraz "spójnego zarządzania zasobami ludzkimi w administracji samorządowej" (uzasadnienie projektu ustawy, Sejm RP VI kadencji, nr druku 752). Wyrazem tego jest uzależnienie przeniesienia pracownika samorządowego do pracy w innej jednostce nie tylko od jego wniosku lub zgody, ale przede wszystkim od nienaruszenia ważnego interesu jednostki dotychczas zatrudniającej pracownika oraz istnienia ważnych potrzeb po stronie jednostki przejmującej.

z 12 czerwca 2013 r., sygn. akt I PK 2/13

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2013/235/i02.2013.235.217001200.802.jpg@RY2@

Ewa Przedwojska, asystent sędziego w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w Sądzie Najwyższym

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem SN przyjmuje się, że użyte w art. 36 par. 1 k.p. pojęcie okresu zatrudnienia u danego pracodawcy wykładane jest jako zakładowy staż pracy. Co do zasady rozumie się przez to okres trwający od chwili nawiązania stosunku pracy do daty jego ustania z upływem okresu wypowiedzenia (wyrok SN z 11 maja 1999 r., sygn. akt I PKN 34/99, OSNAPiUS 2000/14/544), do którego zalicza się wszystkie okresy zatrudnienia (stosunków pracy) u tego samego (danego) pracodawcy (uchwała SN składu siedmiu sędziów z 15 stycznia 2003 r., sygn. akt III PZP 20/02, OSNP 2004/1/4). Jakkolwiek z powołanego w opisywanej sprawie wyroku SN z 6 października 1998 r., sygn. akt I PKN 377/98 (OSNAPiUS 1999/22/716) wynika, że art. 36 par. 1 k.p. nie obejmuje "następstwa prawnego" wynikającego z "porozumienia między pracodawcami", jeżeli w jego rezultacie u nowego pracodawcy stosunek pracy nie jest kontynuowany, lecz jest nowym stosunkiem (nawiązanym przez pracownika z nowym pracodawcą). Opisywany wyrok wskazuje, że takim porozumiem między pracodawcami, które wynika z odrębnych przepisów (tj. jest przedmiotem wyraźnego unormowania prawa pracy, kiedy to nowy pracodawca staje się z mocy samego prawa stroną stosunku pracy), jest "przeniesienie dokonane w drodze porozumienia pracodawców", o którym mowa w art. 22 ustawy o pracownikach samorządowych. Jest to zgodne z przyjętą wykładnią tego przepisu, według której przy tym porozumieniu nie ma potrzeby rozwiązywania dotychczasowego i następnie nawiązywania nowego stosunku pracy.