Zaległy urlop za 2009 r. trzeba wykorzystać do końca marca

Urlop niewykorzystany przez zatrudnionego w tym roku kalendarzowym, w którym nabył do niego prawo, powinien być udzielony mu przez pracodawcę najpóźniej do 30 września następnego roku kalendarzowego. Tak wynika z art. 168 k.p. Obowiązek ten nie dotyczy przewidzianych w art. 167² k.p. czterech dni urlopu na żądanie, które w razie ich niewykorzystania przez pracownika w danym roku przechodzą na następny rok, tracąc jednak swój specyficzny charakter.

W jakim terminie

Artykuł 168 k.p. w podanym wyżej brzmieniu obowiązuje jednak dopiero od 1 stycznia 2012 r. Z tą datą został on zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. nr 232, poz. 1378). Przyjmuje się, że termin 30 września następnego roku kalendarzowego dotyczył także zaległego urlopu wypoczynkowego za 2011 r. (powinien był on zostać udzielony zatrudnionemu do 30 września 2012 r.). Termin 30 września nie ma jednak zastosowania do zaległych urlopów za lata poprzednie.

Art. 168 k.p., w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2012 r., stanowił, że ostatecznym terminem udzielenia zaległego urlopu był wówczas koniec pierwszego kwartału (31 marca) następnego roku kalendarzowego. Urlop za 2010 r. powinien był zostać udzielony więc najpóźniej do końca pierwszego kwartału 2011 r., a urlop za 2009 r. - najpóźniej do końca pierwszego kwartału 2010 r.

Utrata uprawnień

Odpowiedź na pytanie, w jakim terminie powinny były zostać udzielone zaległe urlopy za lata poprzedzające 2011 rok, ma istotne znaczenie dla ustalenia, w jakim terminie następuje (lub nastąpiło) przedawnienie roszczeń zatrudnionego o ich udzielenie. Zgodnie z art. 291 par. 1 k.p. roszczenia ze stosunku pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym stały się wymagalne. Dotyczy to również roszczeń o udzielenie urlopu wypoczynkowego. W orzecznictwie przyjmuje się, że rozpoczęcie biegu wskazanego wyżej 3-letniego terminu następuje z końcem roku kalendarzowego, za który urlop przysługuje (art. 161 k.p.) lub z upływem terminu określonego w art. 168 k.p., jeżeli urlop został przesunięty na następny rok z przyczyn leżących po stronie pracownika lub pracodawcy (por. wyrok SN z 11 kwietnia 2001 r., I PKN 367/00, OSNP 2003/2/38). Termin na udzielenie urlopu wypoczynkowego za lata przed 2011 r. przypadał najpóźniej do 31 marca następnego roku kalendarzowego. Od tej daty należy więc liczyć upływ 3-letniego okresu przedawnienia. Roszczenie o urlop wypoczynkowy za 2009 r. przedawnia się zatem z upływem 31 marca 2013 r., a roszczenie o urlop wypoczynkowy za 2010 r. - z upływem 31 marca 2014 r.

Jak można postąpić

Pracownik, którym ma zaległy urlop wypoczynkowy za 2009 r., powinien wykorzystać go do końca marca b.r. W orzecznictwie przyjmuje się, że prawo do wykorzystania urlopu najpóźniej w terminie określonym w art. 168 k.p. nie może być realizowane przez zatrudnionego w sposób dowolny, bez uzgodnienia z pracodawcą (wyrok SN z 16 grudnia 2008 r., I PK 88/08, M.P.Pr. 2009/4/196-200). Należy jednak pamiętać, że nieudzielanie przez pracodawcę przysługującego zatrudnionemu urlopu wypoczynkowego stanowi wykroczenie przeciwko prawom pracownika (art. 282 par. 1 pkt 2 k.p.).

Przepisy kodeksu pracy wskazują także sytuacje, w których dochodzi do przerwania biegu przedawnienia. Zgodnie z art. 295 k.p. bieg przedawnienia przerywa się:

wprzez każdą czynność przed właściwym organem powołanym do rozstrzygania sporów lub egzekwowania roszczeń przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia, bądź

wprzez uznanie roszczenia.

Jeśli więc do końca marca pracownik, któremu nie udzielono zaległego urlopu za 2009 r., skieruje w tej sprawie pozew do sądu pracy bądź zawrze porozumienie z pracodawcą (lub uzyska jego oświadczenie w innej formie - dla celów dowodowych najlepiej jednak na piśmie), w którym zatrudniający uzna jego roszczenie urlopowe, nastąpi przerwanie biegu przedawnienia. [przykład]

PRZYKŁAD

Porozumienie stron

Pracownica ma 5 dni zaległego urlopu wypoczynkowego za 2009 r. Zwróciła się do pracodawcy o ich udzielenie do końca marca. Pracodawca odmówił, ale obiecał, że nie będzie w przyszłości korzystać z przedawnienia.

Strony mogą zawrzeć porozumienie w tej sprawie. Powinno ono zawierać oświadczenie pracodawcy o uznaniu roszczenia urlopowego podwładnej (najlepiej ze wskazaniem terminu udzielenia jej tego zaległego wolnego). Zawarcie takiego porozumienia przerwie bieg przedawnienia. Pracodawca nie może natomiast zrzec się korzystania z przedawnienia przed jego upływem, gdyż takie zrzeczenie byłoby nieważne (art. 292 k.p.).

@RY1@i02/2013/057/i02.2013.057.21700040c.802.jpg@RY2@

Anna Puszkarska, radca prawny

Anna Puszkarska

radca prawny

Podstawa prawna

Art. 168, art. 282 par. 1 pkt 2 art. 291 par. 1, art. 295 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).