Poradnia kadrowa

● Jaki dokument potwierdza schorzenia specjalne uprawniające do wyższego dofinansowania do wynagrodzeń

● Kiedy przysługuje dodatkowy urlop wypoczynkowy z tytułu niepełnosprawności

● Jesteśmy firmą z otwartego rynku pracy. Jeden z naszych niepełnosprawnych pracowników zwrócił się do nas z prośbą o wcześniejsze zwolnienie go z wykonywania obowiązków z powodu umówionej wizyty u lekarza specjalisty. Wcześniej osoba ta pracowała w zakładzie pracy chronionej i jak twierdzi, korzystała tam z takich zwolnień. Czy musimy udzielić temu zatrudnionemu zgody na wcześniejsze wyjście z pracy? Jeśli tak, to na jakich zasadach? Czy obowiązują jakieś limity (ile razy w roku niepełnosprawny pracownik może skorzystać z takiego zwolnienia)?

ekspert ds. zatrudniania osób niepełnosprawnych

Uprawnienie to jest uzależnione od zaliczenia pracownika do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.

Zgodnie z art. 20 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (dalej: ustawa o rehabilitacji) osoba o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ma prawo do zwolnienia od pracy, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia: w celu wykonania badań specjalistycznych, zabiegów leczniczych lub usprawniających, a także w celu uzyskania zaopatrzenia ortopedycznego lub jego naprawy, jeżeli czynności te nie mogą być wykonane poza godzinami pracy oraz w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym. Wynagrodzenie za czas tych zwolnień od pracy oblicza się tak jak ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy. Uprawnienie to dotyczy wyłącznie osób zaliczonych do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Nie jest ono natomiast uzależnione od tego, czy są one zatrudnione u pracodawcy z otwartego, czy też chronionego rynku pracy.

Pracodawca musi udzielić pracownikowi zwolnienia od pracy w celu wykonania badań specjalistycznych, zabiegów leczniczych lub usprawniających oraz w celu uzyskania zaopatrzenia ortopedycznego lub jego naprawy tylko w sytuacji, gdy nie można wykonać tych czynności poza godzinami pracy. W razie wątpliwości pracownik powinien zatem wykazać, że zachodzi taka okoliczność. Ustawodawca w żaden sposób nie określił, z jaką częstotliwością pracownik może korzystać z tego uprawnienia ani też maksymalnej długości trwania zwolnienia od pracy w celu np. wykonania badań specjalistycznych. Należy więc uznać, że takie zwolnienie od pracy przysługuje na czas niezbędny do wykonania powyższych czynności, a niepełnosprawny pracownik ma do niego prawo za każdym razem, gdy są spełnione przesłanki przewidziane w ustawie o rehabilitacji.

Podstawa prawna

Art. 20 ust. 1 i 2 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 127, poz. 721 z późn. zm.).

● Pracujące w zakładzie pracy chronionej dwie osoby zaliczone do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności (z kodem 10-N oraz 11-I) przedłożyły pracodawcy zaświadczenia, że leczą się u lekarza psychiatry. Czy zatrudniający może otrzymywać na nie podwyższone dofinansowanie do wynagrodzeń oraz czy może uwzględnić te osoby przy obliczaniu wskaźnika uprawniającego do wystawiania informacji uprawniających do ulg we wpłatach na PFRON?

ekspert ds. zatrudniania osób niepełnosprawnych

Pracodawca nie może ubiegać się o wyższe dofinansowanie z tytułu schorzeń specjalnych.

Zgodnie z art. 26a ust. 1b ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (dalej: ustawa o rehabilitacji) kwoty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych zwiększa się o 40 proc. najniższego wynagrodzenia w przypadku osób niepełnosprawnych, w odniesieniu do których orzeczono chorobę psychiczną, upośledzenie umysłowe, całościowe zaburzenia rozwojowe lub epilepsję, oraz niewidomych. Na potrzeby ubiegania się o dofinansowanie do wynagrodzeń wskazane wyżej schorzenia szczególne muszą być więc potwierdzone orzeczeniem. W piśmie Biura Pełnomocnika Rządu do spraw Osób Niepełnosprawnych z 11 lutego 2011 r. (BON-IV-076-I-2-KK/11) wyjaśniono, że samo zaświadczenie lekarskie jest niewystarczające do potwierdzenia tych schorzeń. Z tego względu w rozpatrywanym przypadku pracodawca nie może ubiegać się o podwyższone dofinansowanie.

Jeśli zaś chodzi o drugą kwestię poruszoną w pytaniu, to art. 22 ustawy o rehabilitacji przewiduje możliwość wystawiania informacji uprawniających do ulg we wpłatach na PFRON przez pracodawców spełniających przesłanki szczegółowo określone w tym przepisie. Podstawowym warunkiem umożliwiającym uzyskanie takiego uprawnienia jest osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych będących:

wosobami zaliczonymi do znacznego stopnia niepełnosprawności lub

wosobami niewidomymi, psychicznie chorymi lub upośledzonymi umysłowo lub osobami z całościowymi zaburzeniami rozwojowymi lub epilepsją - zaliczonymi do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności

- w wysokości co najmniej 30 proc.

Biuro Pełnomocnika Rządu do spraw Osób Niepełnosprawnych w piśmie z 31 sierpnia 2011 r. (BON-I-52311-342-2-LK/2011) wyjaśniło, że w odniesieniu do schorzeń, o których mowa w art. 22 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, ustawodawca nie określa wymaganego sposobu ich dokumentowania.

Przy obliczaniu wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych, uprawniającego do wystawiania informacji umożliwiających korzystanie z ulg we płatach na PFRON, pracodawca może więc uwzględniać osoby niepełnosprawne, u których występowanie schorzeń szczególnych zostało potwierdzone zaświadczeniem lekarza specjalisty. Z kolei w przypadku dofinansowań do wynagrodzeń ze środków PFRON schorzenie szczególne musi zostać wskazane bezpośrednio w orzeczeniu potwierdzającym niepełnosprawność.

Podstawa prawna

Art. 22 oraz 26b ust. 1b ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 127, poz. 721 z późn. zm.).

● Nasza firma zatrudnia osobę, która od lutego 2012 roku jest zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności (poprzednio był to lekki stopień). Od lutego 2013 roku zatrudniony ma więc prawo do dodatkowego urlopu wypoczynkowego. Czy nabył to uprawnienie w pełnym wymiarze (10 dni), czy też dodatkowy urlop należy mu się w wymiarze proporcjonalnym (ustalonym od lutego)? Czy to uprawnienie przysługuje również w przypadku, gdy zatrudniony nie wykorzystał jeszcze całego urlopu wypoczynkowego za 2012 rok?

doradca prawny Polskiej Organizacji Pracodawców Osób Niepełnosprawnych

Niepełnosprawnemu pracownikowi należy się 10 dni dodatkowego urlopu.

Zgodnie z art. 19 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (dalej: ustawa o rehabilitacji) osobie zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności przysługuje dodatkowy urlop wypoczynkowy w wymiarze 10 dni roboczych w roku kalendarzowym. Urlop ten należy się po przepracowaniu jednego roku po dniu zaliczenia jej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.

Warunkiem nabycia prawa do dodatkowego urlopu wypoczynkowego jest przepracowanie jednego roku, licząc od dnia uzyskania orzeczenia o zaliczeniu do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności bądź orzeczenia równoważnego. Bez względu na to, w którym miesiącu upłynął roczny termin wymagany do nabycia prawa do dodatkowego urlopu, osoba niepełnosprawna nabywa prawo do pełnych 10 dni takiego urlopu.

W przypadku opisanym w pytaniu od lutego 2013 roku zatrudniony ma więc prawo do urlopu wypoczynkowego w wymiarze powiększonym o 10 dni (łącznie za 2013 rok wynosi on odpowiednio 30 lub 36 dni, w zależności od stażu pracy).

Prawo do dodatkowego urlopu wypoczynkowego na mocy ustawy o rehabilitacji zatrudniony uzyskuje niezależnie od wykorzystania w całości (czy też niewykorzystania) urlopu wypoczynkowego z roku poprzedniego (w rozpatrywanym przypadku z 2012 roku).

Podstawa prawna

Art. 19 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 127, poz. 721 z późn. zm.).