Poradnia kadrowa

● W jakich sytuacjach można odmówić wypłaty zapomogi z zfśs

● Pracownik uległ wypadkowi przy pracy 28 lutego 2011 r., na skutek porażenia prądem elektrycznym przy pracach montażowych. Pracodawca nie sporządził wówczas protokołu powypadkowego, gdyż zatrudniony nie przebywał na zwolnieniu lekarskim. Obecnie podwładny otrzymał jednak orzeczenie lekarskie, w którym stwierdzono, że cierpi na dolegliwości, które mogą pozostawać w związku z tym zdarzeniem. Pracownik wystąpił z żądaniem wydania protokołu powypadkowego i chce uzyskać odszkodowanie za doznany uszczerbek. Czy pracodawca ma obowiązek sporządzenia takiego protokołu, czy też roszczenie zatrudnionego uległo już przedawnieniu?

radca prawny

Należy sporządzić protokół powypadkowy.

Taki obowiązek wynika z par. 9 rozporządzenia Rady Ministrów z 1 lipca 2009 r. w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy. Protokół powypadkowy powinien być zasadniczo sporządzony nie później niż w ciągu 14 dni od dnia uzyskania zawiadomienia o wypadku. Ustalenie okoliczności i przyczyn wypadku w późniejszym terminie, na skutek uzasadnionych przeszkód lub trudności, wymaga podania przyczyn tego opóźnienia w treści protokołu. W razie odmowy sporządzenia protokołu podstawą prawną roszczenia pracownika w ewentualnym sporze przed sądem jest art. 189 kodeksu postępowania cywilnego. Takie roszczenie jest sprawą związaną ze stosunkiem pracy, przy czym nie podlega ono przedawnieniu na podstawie art. 291 par. 1 kodeksu pracy (por. wyrok SN z 16 marca 1999 r., II UKN 510/98, OSNP 2000/9/366).

W przypadku opisanym w pytaniu pracodawca nie może więc uchylać się od obowiązku sporządzenia protokołu powypadkowego, powołując się na upływ długiego okresu od daty zdarzenia. Po sporządzeniu protokołu, w którym zostanie wskazane, że zdarzenie z lutego 2011 r. stanowiło wypadek przy pracy, należy przedstawić go pracownikowi. Jeśli nie wniesie on zastrzeżeń, po zatwierdzeniu protokołu pracownik będzie uprawniony do zwrócenia się do pracodawcy z wnioskiem o wystąpienie do ZUS w celu ustalenia doznanego uszczerbku. Sprawy związane ze skierowaniem dokumentacji do ZUS reguluje rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 18 grudnia 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad orzekania o stałym lub długotrwałym uszczerbku na zdrowiu, trybu postępowania przy ustalaniu tego uszczerbku oraz postępowania o wypłatę jednorazowego odszkodowania. Po otrzymaniu takiego wniosku pracownika pracodawca powinien skompletować dokumentację do ustalenia uszczerbku na zdrowiu. Chodzi w szczególności o protokół powypadkowy, zaświadczenie o stanie zdrowia wydane przez lekarza, pod którego opieką był pracownik (ZUS N-9). Następnie konieczne jest przekazanie wniosku wraz ze skompletowaną dokumentacją terenowej jednostce organizacyjnej ZUS, właściwej ze względu na miejsce zamieszkania pracownika, w celu skierowania ubezpieczonego na badanie przeprowadzane przez lekarza orzecznika ZUS. Orzeczenie lekarza orzecznika otrzymuje pracownik.

Podstawa prawna

Art. 11 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 167, poz. 1322 z późn.zm.).

Art. 189 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).

Rozporządzenie Rady Ministrów z 1 lipca 2009 r. w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy (Dz.U. nr 105, poz. 870).

Rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 18 grudnia 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad orzekania o stałym lub długotrwałym uszczerbku na zdrowiu, trybu postępowania przy ustalaniu tego uszczerbku oraz postępowania o wypłatę jednorazowego odszkodowania (Dz.U. nr 234, poz. 1974).

radca prawny, partner w Kancelarii Prawnej Chałas i Wspólnicy, Biuro w Krakowie

Tak. Pracodawcy przysługuje takie uprawnienie.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 i 2 ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych przyznanie ulgowych usług i świadczeń z funduszu uzależnione jest od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej do korzystania z tego funduszu. Zasady i warunki korzystania ze świadczeń, z uwzględnieniem powyższych kryteriów, ustala pracodawca w regulaminie uzgodnionym z zakładowymi organizacjami związkowymi.

Regulamin ten jest źródłem prawa pracy w rozumieniu art. 9 par. 1 k.p. Występując o przyznanie zapomogi, pracownik zaakceptował jednocześnie ustalone regulaminem zasady przyznawania takich świadczeń. Obowiązujący u pracodawcy regulamin nie zawiera wprost postanowień co do sposobu sprawdzania oświadczeń składanych przez pracowników w celu wykazania spełniania przez nich kryterium dochodowego. Należy jednak przyjąć, że pracodawcy przysługuje uprawnienie do weryfikacji przekazywanych przez pracowników informacji o osiąganych dochodach.

Zgodnie z ustawą o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych o przyznaniu świadczeń z tego funduszu decyduje kryterium socjalne. Pracodawca dookreślił to kryterium w regulaminie funduszu poprzez odniesienie do określonego progu średniego dochodu na członka rodziny danego pracownika. Oznacza to, że przy rozpoznawaniu wniosków o zapomogi wymagane jest każdorazowo badanie oraz ustalanie sytuacji rodzinnej i materialnej pracownika ubiegającego się o wsparcie ze środków funduszu. Skoro regulamin funduszu (będący źródłem prawa pracy) uzależnia otrzymanie wsparcia od średniego dochodu rodziny, pracodawca jest uprawniony do badania sytuacji finansowej pracownika, w tym poprzez żądanie przedstawienia zaświadczenia o wysokości zarobków.

Działanie pracodawcy polegające na żądaniu potwierdzenia rzetelności danych z oświadczenia pracownika nie pozostaje więc w sprzeczności z przepisami prawa pracy ani tym bardziej nie może być kwalifikowane jako naruszenie dóbr osobistych pracownika czy też art. 22¹ k.p. co do warunków dopuszczalności pozyskiwania jego danych osobowych. Takie żądanie nie wykracza poza dane niezbędne do oceny sytuacji finansowej pracownika w kontekście spełniania kryterium dochodowego uprawniającego zgodnie z regulaminem funduszu do otrzymania zapomogi. W opisanej sytuacji pracodawca może więc odmówić przyznania zapomogi z powodu nieprzedłożenia przez pracownika żądanego zaświadczenia o zarobkach.

Podstawa prawna

Art. 8 ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 592 z późn. zm.).

Art. 9 par. 1, art. 22¹ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeksu pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn.zm.).