Jak rozliczać czas pracy radiologów od 2 lipca

Pracodawca prowadzący działalność leczniczą w formie szpitala udzielającego pacjentom całodobowych i stacjonarnych świadczeń zdrowotnych zatrudnia w pracowni RTG personel mający wyższe wykształcenie i wykonujący zawód medyczny. Do 1 lipca 2014 r. włącznie pracodawca będzie stosował wobec zatrudnionych radiologów obniżone normy czasu pracy, tj. 5 godzin na dobę i przeciętnie 25 godzin na tydzień w oparciu o przepis ustawy. Po tej dacie będą obowiązywać ich już ogólne normy, czyli 7 godzin 35 minut na dobę i przeciętnie 37 godzin 55 minut w tygodniu. Pracownicy zdecydowali się na renegocjację warunków zatrudnienia i obniżenie wymiaru etatu tak, aby dalej pracować po 5 godzin na dobę, przy zachowaniu wynagrodzenia w dotychczasowej wysokości i zastosowaniu wobec nich równoważnego czasu pracy.

Jak prawidłowo rozliczyć wynagrodzenie za lipiec 2014 r., jeśli pracownicy zatrudnieni w miesięcznym okresie rozliczeniowym otrzymują pensję w stałej stawce miesięcznej 3000 zł oraz dodatek stażowy w kwocie 500 zł? Jak ustalić wymiar przypadający do przepracowania w ramach okresu rozliczeniowego? Czy pracownikom tej komórki można planować dyżury medyczne i w jaki sposób je rozliczyć?

ODPOWIEDŹ

Podstawowym problemem w przypadku planowania i rozliczania czasu pracy pracowników zakładu RTG jest zmiana norm czasu pracy w trakcie okresu rozliczeniowego. Do 1 lipca 2014 r. włącznie art. 214 ustawy o działalności leczniczej (dalej: ustawa) przewiduje obowiązek stosowania wobec wymienionych pracowników obniżonych norm czasu pracy, które nie mogą przekraczać 5 godzin na dobę i przeciętnie 25 godzin na tydzień w przyjętym okresie rozliczeniowym. Norma ta przestaje obowiązywać od 2 lipca, więc w pozostałej części miesiąca radiologów obowiązują normy wynikające z art. 93 ust. 1 ustawy, czyli 7 godzin 35 minut na dobę i 37 godzin 55 minut przeciętnie na tydzień w przyjętym okresie rozliczeniowym.

Można pozostać przy 5 godzinach

Część pracowników nie chce jednak rezygnować z obowiązującego ich dotąd rozmiaru zaangażowania w pracę zawodową, w związku z czym decydują się na renegocjację warunków zatrudnienia i obniżenie obowiązującego ich wymiaru czasu pracy tak, by - podobnie jak do tej pory - pracowali po 5 godzin na dobę i przeciętnie 25 godzin na tydzień w przyjętym okresie rozliczeniowym.

Skoro zaś norma czasu pracy radiologów wzrosła do 7 godzin 35 minut na dobę, to jej ograniczenie wyłącznie do 5 godzin oznacza konieczność obniżenia obowiązującego wymiaru czasu pracy do 0,66 etatu. Zmniejszenie wymiaru etatu będzie się jednak wiązało z obowiązkiem wprowadzenia do umowy o pracę tzw. wymiaru godzin ponadwymiarowych, czyli limitu godzinowego po przekroczeniu którego będą oni mieli prawo do wynagrodzenia jak za godziny nadliczbowe.

Trzeba sięgnąć do kodeksu

Pierwszym skutkiem zmian norm i wymiaru etatu będzie komplikacja sposobu ustalania wymiaru obowiązującego do przepracowania w ramach miesięcznego okresu rozliczeniowego. Należy jednak podkreślić, że problem ten wystąpi nawet w razie nieobniżenia wymiaru zatrudnienia. Jeśli bowiem od 2 lipca 2014 r. nastąpi z mocy prawa wzrost dobowej i tygodniowej normy czasu pracy radiologów, to w konsekwencji konieczne będzie dwuetapowe ustalanie obowiązującego ich w lipcu 2014 r. wymiaru czasu pracy.

Sprawę dodatkowo komplikuje to, iż zagadnienie to nie doczekało się regulacji w ustawie o działalności leczniczej, co uzasadnia zastosowanie odpowiednich przepisów kodeksu pracy (dalej: k.p.). Nie określa on wprost zasad postępowania w przypadku zmiany obowiązujących pracownika norm czasu pracy, niemniej przez analogię można w tym przypadku zastosować art. 151⁶ k.p. Wprowadza on konieczność ustalenia wymiaru dla części okresu rozliczeniowego w przypadku nawiązania lub rozwiązania stosunku pracy w trakcie jego trwania, a sama analogia polega na ustaleniu wymiarów przypadających do przepracowania w ramach dwóch części lipca, w których pracowników obowiązują różne wymiary.

Sprowadza się to do ustalenia wymiaru czasu pracy dla 1 lipca, który jest dniem powszednim (wtorek), a następnie odrębnie dla okresu od 2 do 31 lipca, obejmującego 4 pełne tygodnie i dwa dni powszednie (środa i czwartek), wystające poza pełne tygodnie. W pierwszym okresie pracownika obowiązują obniżone normy czasu pracy, w drugim pracuje już z takim samym natężeniem jak pozostali pracownicy medyczni, o ile oczywiście nie zdecydował się na obniżenie wymiaru zatrudnienia, co tym bardziej uzasadnia ponowne przeliczenie przypadającej do przepracowania liczby godzin. Dopiero suma tych wymiarów cząstkowych złoży się na wymiar czasu pracy przypadający do przepracowania w lipcu 2014 r.

Kilka minut krócej

Zmiana obowiązującego wymiaru zatrudnienia z całego na 0,66 etatu powoduje, że w skali miesiąca pracownik przepracuje zbliżoną liczbę godzin, jaka przypadłaby mu w udziale przed zmianą przepisów. W przypadku lipca 2014 r., w którym występują 23 dni pracy, obniżone normy pozwalały na przepracowanie 115 godzin (4 tygodnie x 25 godzin) + (3 dni x 5 godzin). Gdyby podwyższenie norm obowiązywało przez cały lipiec, wymiar czasu pracy dla pełnego etatu wyniósłby 174 godziny 25 minut (4 tygodnie x 37 godzin 55 minut) + (3 dni x 7 godzin 35 minut). Licząc cząstkowo wymiar czasu pracy, powinniśmy przyjąć 5 godzin dla 1 lipca, a następnie dla okresu 2-31 lipca działanie powinno być następujące:

(4 tygodnie x 37 godzin 55 minut) + (2 dni x 7 godzin 35 minut) = 166 godzin 50 minut × 0,66 etatu = 110 godzin 6 minut.

W sumie więc wymiar czasu pracy do przepracowania w lipcu wyniesie 115 godzin 6 minut, które powstają w wyniku zaokrągleń dokonywanych przy kolejnych działaniach. W praktyce nie będzie jednak absolutnie błędem, jeśli pracownikowi zostanie zaplanowana praca na równe 115 godzin, gdyż będzie on dzięki temu pracował kilka minut krócej, co jest dopuszczalne ze względu na korzystność takiego rozwiązania dla pracownika. Wtedy również taką wielkość można wziąć za podstawę do rozliczania dodatkowej pracy.

Szczegółowe ustalenia

Pracownik miał zaplanowany w sposób prawidłowy czas pracy, gdyż jego harmonogram przewidywał pracę 1 lipca przez 5 godzin, czyli zgodnie ze starą skróconą normą czasu pracy. A następnie w okresie od 2 do 31 lipca pracował po 10 godzin przez 11 dni roboczych, co daje w sumie 110 godzin, czyli wielkość zgodną z wymiarem czasu pracy dla 0,66 etatu wprowadzonego do umowy od 2 lipca 2014 r.

Ze względu na wyższe wykształcenie medyczne pracownika pracodawca zaplanował mu także 4 dyżury medyczne 12-godzinne we wszystkie soboty lipca, co jest po zmianach przepisów także działaniem zgodnym z prawem. Polecenie dyżuru medycznego w ramach dnia wolnego, wynikającego z planowania pracy w przeciętnie pięciodniowych tygodniach nie wymaga przy tym udzielenia innego dnia wolnego, wobec wyłączenia stosowania art. 151³ k.p. W efekcie niezależnie od tego, kiedy przypada dyżur medyczny, rekompensuje się go normalnym wynagrodzeniem i dodatkiem jak za nadgodziny (art. 95 ust. 5 ustawy). Odnosząc powyższe do rozpatrywanego przykładu, należy uznać, iż wszystkie godziny dyżuru przypadały poza porą nocną (8.00-20.00). Oznacza to, że pracownik nabywa prawo do 100 proc. dodatku do normalnego wynagrodzenia za pierwszych 7 godzin 35 minut pracy, które jako nadgodziny naruszyłyby normę średniotygodniową. Z kolei za ostatnie 4 godziny 25 minut dyżurów pracownik ma roszczenie o 50-proc. dodatek do normalnego wynagrodzenia.

Pracownik cztery razy w swoich dniach roboczych pracował o 2 godziny dłużej, zostając do 20.00, co oznacza wypracowanie 8 nadgodzin dobowych, za które ma prawo do normalnego wynagrodzenia z dodatkiem 50 proc.

Normalne wynagrodzenie zarówno za dyżury medyczne, jak i za nadgodziny będzie liczone od stałych składników pensji, czyli od kwoty 3500 zł, a dodatki od pensji zasadniczej, czyli od 3000 zł.

Nowe możliwości pracodawcy

W efekcie wprowadzonych zmian pracodawcy dysponują wobec osób zatrudnionych dotychczas w skróconych normach czasu pracy pełnym wachlarzem instrumentów zarezerwowanych dotychczas dla lekarzy i innych mających wyższe wykształcenie pracowników wykonujących zawód medyczny. Od 2 lipca nic nie stoi na przeszkodzie, aby takich pracowników:

Zatrudniać w równoważnym czasie pracy, pozwalającym na planowe przedłużanie czasu pracy do 12 godzin na dobę;

Zobowiązywać do pełnienia dyżurów medycznych, o ile posiadają wyższe wykształcenie medyczne, w wymiarze do 48 godzin pracy przeciętnie na tydzień w okresie rozliczeniowym;

Zatrudniać w wymiarze przekraczającym przeciętnie 48 godzin na tydzień w przyjętym okresie rozliczeniowym, o ile pracownik podpisze klauzulę opt-out, pozwalającą na taką pracę;

Zobowiązywać pracowników do pozostawania w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych, a podczas tych okresów w razie potrzeby wzywać ich do podmiotu leczniczego.

Grafik na lipiec 2014 r.

	1/Wt.	2/Śr.	3/Czw.	4/Pt.	5/Sob.	6/Nd.	7/Pon.	8/Wt.	9/Śr.	10/Czw.	11/Pt.	12/Sob.	13/Nd.	14/Pon.	15/Wt.	16/Śr.
	8-13	8-18	W	8-18	D 12		8-18	W	8-18	W	8-18	D 12		W	8-18	W
	8-13	8-18	-	8-20	D 12		8-18	-	8-20	-	8-18	D 12		-	8-20	-
	17/Czw.	18/Pt.	19/Sob.	20/Nd.	21/Pon.	22/Wt.	23/Śr.	24/Czw.	25/Pt.	26/Sob.	27/Nd.	28/Pon.	29/Wt.	30/Śr.	31/Czw.
	8-18	W	D 12		8-18	W	8-18	W	W	D 12		8-18	W	8-18	W
	8-18	-	D 12		8-18	-	8-18	-	-	D 12		8-20	-	8-18	-

- dyżur medyczny od 8.00 do 20.00

- dzień wolny harmonogramowo równoważący liczbę przepracowanych godzin

Wyliczenia

Normalne wynagrodzenie za nadgodziny	Krok 1. Ustalamy stawkę godzinową Krok 2. Ustalamy kwotę wynagrodzenia	3500 zł : 115 godz. = 30,43 zł 8 nadgodzin × 30,43 zł = 243,44 zł
Dodatek za nadgodziny	Krok 1. Ustalamy stawkę godzinową Krok 2. Ustalamy kwotę dodatku	3000 zł : 115 godz. = 26,09 zł 50 proc. × 26,09 = 13,05 zł × 8 godz. = 104,40 zł
Wynagrodzenie za dyżur medyczny	Krok 1. Obliczamy kwotę wynagrodzenia (stawka taka jak przy nadgodzinach) Krok 2. Obliczamy kwotę dodatków 100 proc. Krok 3. Obliczamy kwotę dodatków 50 proc.	30,43 zł × 48 godz. dyżuru = 1460,64 zł 30,33 godz. × 26,09 zł = 791,31 zł 17,67 godz. × 13,05 = 230,59 zł
Ogółem do wypłaty	wynagrodzenie zasadnicze + dodatek stażowy + normalne wynagrodzenie za nadgodziny + dodatki za nadgodziny normalne wynagrodzenie za dyżur medyczny + dodatki za dyżur medyczny	3000 zł + 500 zł + 243,44 zł + 104,40 zł + 1460,64 zł + 791,31 zł + 230,59 = 6330,38 zł

@RY1@i02/2014/113/i02.2014.113.217000400.802.jpg@RY2@

Łukasz Prasołek asystent sędziego w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych SN

Łukasz Prasołek

asystent sędziego w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych SN

Podstawa prawna

Art. 93-98 i 214 ustawy z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 217 ze zm.).

Art. 130, 151, 151¹, 151³, 151⁶ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.).