Nie trzeba negocjować zwolnienia ze związkami

Kryteria doboru stosować należy do wszystkich pracowników danej jednostki, a nie do wybranej grupy urzędników.

Najważniejsza funkcja ustawy jest taka, że nakazuje ona każdemu pracodawcy, który jest nią objęty, zwolnić co najmniej 10 proc. pracowników. Do pracodawców tych należą np. KRUS, ZUS oraz wiele agencji rządowych i jednostek budżetowych. W tym celu ustawa ustanawia szczególną procedurę zwolnień, inną niż powszechnie obowiązująca ustawa z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (ustawa o zwolnieniach grupowych). Omawiana ustawa wyłącza też część przepisów kodeksu pracy.

Zwolnienia muszą się rozpocząć od ustalenia średniej liczby etatów w danej jednostce. Ustalając tę średnią, należy brać pod uwagę liczbę etatów na dzień 30 czerwca 2010 r. i liczbę etatów w dniu wejścia ustawy w życie. W obliczeniach nie uwzględnia się pracowników zatrudnionych na stanowiskach, które są obligatoryjne, oraz podlegających szczególnej ochronie przed zwolnieniem w związku z wiekiem emerytalnym, uprawnieniami rodzicielskimi oraz funkcjami związkowymi.

Następnie opracowuje się kryteria doboru pracowników do zwolnienia. Ustawa nie podaje, jakiego rodzaju kryteriami można się kierować. Pośrednio wskazuje, że kryterium tym może być posiadanie prawa do emerytury lub renty. Kryteriami doboru mogą być też staż pracy w jednostce czy liczba kar porządkowych. Uważam jednak, że inaczej niż w przypadku zwolnień grupowych przeprowadzanych na podstawie ustawy o zwolnieniach grupowych kryteria doboru stosować należy nie w stosunku pracowników zatrudnionych w konkretnych grupach zawodowych, lecz w stosunku do wszystkich pracowników danej jednostki.

Kryteria doboru należy umieścić w biuletynie informacji publicznej. Kolejnym krokiem (przy czym ustawa nie wskazuje, czy należy go uczynić przed, czy po opublikowaniu kryteriów) jest zawiadomienie związków zawodowych (lub wybranych wcześniej przedstawicieli pracowników, jeżeli związki u danego pracodawcy nie działają) o sposobie przeprowadzania zwolnień, liczbie pracowników, z którymi zamierza się rozwiązać umowy, oraz kryteriach doboru. Związki lub przedstawiciele mają prawo przedstawić w ciągu 7 dni opinię dotyczącą proponowanego sposobu zwolnień. Nie jest wymagane podjęcie jakichkolwiek negocjacji czy uwzględnienie opinii. Wystarczające jest zapoznanie się z opinią.

Inaczej niż w procedurze wynikającej z ustawy o zwolnienia grupowych nie jest też konieczne zawieranie porozumień, wydawanie regulaminu zwolnień grupowych lub zawiadamianie urzędów pracy. Ułatwia to proces zwolnień.

Kolejnym krokiem jest wręczanie wypowiedzeń. Może to nastąpić nie wcześniej niż po upływie 14 dni od zawiadomienia związków lub przedstawicieli pracowników. Zwolnienia jednak muszą zostać przeprowadzone do 1 stycznia 2012 r. (chodzi o dzień rozwiązania umów, a nie wręczania wypowiedzeń). Zwolnienia dokonane po tym terminie nie będą korzystały z przewidzianych w ustawie ułatwień. Kolejnym ułatwieniem jest brak konieczności indywidualnego konsultowania wypowiedzeń. Ustawa bowiem wyłącza stosowanie art. 38 k.p. (art. 9 ust. 6 ustawy).

Objęcie pracownika racjonalizacją zatrudnienia stanowi również samoistną podstawę do rozwiązania z nim stosunku pracy albo do obniżenia wymiaru czasu pracy z jednoczesnym proporcjonalnym zmniejszeniem wynagrodzenia (art. 12 ustawy). Oznacza to, że nie jest wymagane poszukiwanie innych organizacyjnych przyczyn wypowiedzenia.

Ustawa wyłącza stosowanie tych przepisów, które w praktyce najbardziej utrudniają zwolnienia grupowe pracowników dokonywane w powszechnie obowiązującym trybie wynikającym z ustawy o zwolnieniach grupowych.

@RY1@i02/2010/253/i02.2010.253.055.006a.001.jpg@RY2@

Bartosz Raczkowski, kancelaria Bartłomiej Raczkowski Kancelaria Prawa Pracy

NOT. ARTUR RADWAN

Art. 7 - 12 ustawy z 16 grudnia 2010 r. o racjonalizacji zatrudnienia w państwowych jednostkach budżetowych i niektórych innych jednostkach sektora finansów publicznych w latach 2011 - 2013.

1 lutego 2011 r.