Związki nie wybiorą członków rady

Nowelizacja ustawy o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji jest związana z dostosowaniem prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 1 lipca 2008 r. TK orzekł o niezgodności art. 4 ust. 1, 3 i 5 ustawy z konstytucją. Niekonstytucyjny był tryb wyboru oraz odwołania rady pracowników w zależności od przynależności pracowników do reprezentatywnej organizacji związkowej. Wiąże się to z udziałem organizacji związkowych w tworzeniu rad pracowników. Dotyczy też skutków powiadomienia danego pracodawcy o objęciu go działaniem reprezentatywnej organizacji związkowej, która polegała na automatycznym skróceniu kadencji rady wybranej przez całą załogę.

Zdaniem Trybunału, zagwarantowanie organizacjom związkowym pierwszeństwa w procesie wyboru przedstawicieli pracowników, którzy mają reprezentować ogół zatrudnionych w kontaktach z pracodawcą, wywołuje poważne zastrzeżenia natury konstytucyjnej. TK podkreślił, że prowadzi to do swoistego uprzywilejowania członków niektórych organizacji związkowych i tym samym narusza gwarancję tzw. negatywnej wolności związkowej oraz zasadę równości. Dlatego uchwalona przez Sejm nowelizacja uchyliła przepisy dotyczące m.in. dokonywania wyboru członków rad przez zarządy organizacji związkowych.

W związku z tymi zmianami, członków rad u pracodawcy zatrudniającego do 100 zatrudnionych wybiorą pracownicy spośród kandydatów zgłoszonych przez grupę co najmniej dziesięciu pracowników. Jeśli zakład będzie zatrudniał więcej niż 100, to kandydat na członka może być zgłoszony przez grupę co najmniej 20 pracujących. Trzeba pamiętać, że kandydaci powinni być zgłaszani pisemnie. Oznacza to, że wyboru członków rady będą dokonywać pracownicy bez względu, czy należą do związków zawodowych, czy też nie. Koszty związane z wyborem i działalnością rady pracowników będzie ponosił pracodawca. Do tej pory, jeśli na terenie zakładu działał związek zawodowy, to on ponosił wszystkie te koszty. Wybory członków rady będzie organizować pracodawca na pisemny wniosek grupy co najmniej 10 proc. zatrudnionych. Następnie powiadomi ich o terminie przeprowadzenia wyborów oraz zgłaszania kandydatów. Pracodawca po ich przeprowadzeniu w terminie 30 dni przekazuje ministrowi pracy informacje o nowych członkach rady. Zgodnie z nowelizacją członkostwo w radzie pracowników ustaje w razie rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy lub zrzeczenia się funkcji. Nowelizacja ustawy ma zacząć obowiązywać od 8 lipca 2009 r. Rady pracowników wybrane przed tym dniem mogą działać do końca kadencji.