Kiedy likwidacja firmy uprawnia do zwolnienia pracowników

Takie szczególne uprawnienie dotyczy tylko umów zawartych przed wszczęciem postępowania zmierzającego do likwidacji pracodawcy.

Rozwiązanie umowy o pracę na czas określony następuje z upływem okresu, na jaki została zawarta. Umową terminową jest także umowa na czas wykonania określonej pracy. W takim przypadku czas obowiązywania umowy nie jest jednak określony kalendarzowo, ale poprzez wskazanie pracy, z której zakończeniem umowa ulega rozwiązaniu. Przy zawieraniu umowy o pracę na czas określony, dłuższy niż sześć miesięcy, strony mogą przewidzieć dopuszczalność wcześniejszego rozwiązania tej umowy za dwutygodniowym wypowiedzeniem.

Umowy: na czas wykonania określonej pracy, na czas określony nieprzekraczający sześciu miesięcy lub na czas określony dłuższy niż sześć miesięcy, ale niezawierające klauzuli o rozwiązaniu za dwutygodniowym wypowiedzeniem, nie podlegają zatem wypowiadaniu. Wyjątkowo, w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy, umowa o pracę zawarta na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy może być rozwiązana przez każdą ze stron za dwutygodniowym wypowiedzeniem.

Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 19 marca 2002 r. (I PKN 56/01, OSNP 2004/5/77), regulacja ta dotyczy jednak tylko wypowiedzenia terminowych umów o pracę zawartych przed ogłoszeniem upadłości lub wszczęciem postępowania zmierzającego do likwidacji pracodawcy. Jeśli więc spółka z o.o. w likwidacji zatrudni pracowników na czas określony krótszy niż sześć miesięcy lub na czas wykonania określonej pracy, to powinna liczyć się z tym, że nie będzie miała możliwości wcześniejszego rozwiązania takich umów za dwutygodniowym wypowiedzeniem (chyba że jest pracodawcą zatrudniającym co najmniej 20 pracowników i dokona wypowiedzenia na podstawie ustawy o tzw. zwolnieniach grupowych).

Jeżeli wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy nastąpiło z naruszeniem przepisów o wypowiadaniu tych umów, pracownikowi przysługuje tylko odszkodowanie (w wysokości wynagrodzenia za czas, do upływu którego miała trwać umowa, ale nie więcej niż za trzy miesiące). Złożenie oświadczenia woli o wypowiedzeniu umowy niepodlegającej wypowiadaniu nie jest jednak równoznaczne z naruszeniem przepisów o wypowiadaniu umów. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 5 listopada 1998 r. (I PKN 414/98, OSNP 1999/24/779) w takim przypadku należy w drodze analogii stosować przepis art. 59 k.p., co oznacza, że jeżeli do zakończenia umowy terminowej pozostał odpowiednio długi okres, sąd może uznać za celowe przywrócenie do pracy. W doktrynie prezentowany jest także pogląd, że oświadczenie woli o wypowiedzeniu umowy niepodlegającej wypowiadaniu jest nieważne, w związku z czym umowa trwa nadal, do upływu okresu, na jaki została zawarta.