Odpłatność nie może przekraczać dwóch minimalnych pensji

Podstawowym celem praktyk absolwenckich jest ułatwienie absolwentom uzyskiwania doświadczenia i nabywania umiejętności praktycznych niezbędnych do wykonywania pracy. Korzyści z przyjęcia absolwenta odnieść może również pracodawca przyjmujący go na praktykę, ponieważ praktykant, nabywając umiejętności zawodowe, wykonywać może pewne czynności dla pracodawcy. Odbywać się to musi oczywiście przy uwzględnieniu tego, że nie posiada on doświadczenia zawodowego i jego zdobycie ma nastąpić dopiero podczas odbywania praktyki. Praktyka nie może natomiast polegać na wykonywaniu czynności identycznych, jakie mają pozostali pracownicy.

Na praktykę absolwencką przyjąć może każdy pracodawca - niezależnie od tego, czy jest osobą fizyczną, osobą prawną, czy jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej.

Kto może być przyjęty

Warunkiem zostania praktykantem jest natomiast ukończenie co najmniej gimnazjum i wiek nieprzekraczający 30 lat w dniu rozpoczęcia praktyki. Osoby odbywające praktykę nie są pracownikami, dlatego podmiot przyjmujący na praktykę nie ma obowiązku stosowania do nich wprost kodeksu pracy. Wyjątkiem są jednak przepisy o zakazie dyskryminacji oraz stosowane odpowiednio przepisy o czasie pracy, przerwach na odpoczynek i pracy w porze nocnej.

Pracodawca powinien jednak zapewnić praktykantom na identycznych zasadach jak pracownikom bezpieczne i higieniczne warunki odbywania praktyki, w tym - w zależności od rodzaju świadczeń i zagrożeń związanych z odbywaniem praktyki - odpowiednie środki ochrony indywidualnej.

Praktyka może być odpłatna

Podmiot przyjmujący absolwenta na praktykę i praktykant mogą uzgodnić, czy praktyka będzie miała charakter odpłatny czy nieodpłatny. W tym drugim przypadku maksymalna wysokość miesięcznego świadczenia pieniężnego dla praktykanta nie może przekraczać dwukrotności minimalnego wynagrodzenia za pracę, czyli w 2009 roku kwoty 2552 zł, a w 2010 roku - 2634 zł. Podmiot przyjmujący absolwenta na praktykę na podstawie ustawy o praktykach absolwenckich nie może natomiast żądać od niego zapłaty za umożliwienie zdobywania wiedzy zawodowej i umiejętności praktycznych.

Podstawą do odbycia praktyki jest każdorazowo umowa zawierana na piśmie pomiędzy praktykantem i podmiotem przyjmującym na praktykę.

W umowie jej strony określić powinny:

● rodzaj pracy, w ramach której praktykant ma uzyskiwać doświadczenie i nabywać umiejętności praktyczne,

● okres odbywania praktyki,

● tygodniowy wymiar czasu pracy w ramach praktyki,

● wysokość świadczenia pieniężnego - wtedy, gdy praktyka ma być odbywana odpłatnie.

Prace niebezpieczne

Praktyki absolwenckie dotyczyć mogą co do zasady zdobycia przez praktykanta doświadczenia przy każdym rodzaju pracy. Jedyne wyłączenie dotyczy prac niebezpiecznych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 23715 kodeksu pracy, a więc w szczególności w rozporządzeniu ministra pracy i polityki socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy z 26 września 1997 r. (t.j. Dz.U. z 2003 r. nr 169, poz. 1650).

Maksymalny okres, na jaki umowa może zostać zawarta, to trzy miesiące. Pracodawca i praktykant zawrzeć mogą kilka kolejnych umów o odbywanie praktyki, jednak łączny okres, na jaki zostały zawarte, nie może przekroczyć trzech miesięcy. Nie ma natomiast przeszkód, aby praktykant zawarł kilka umów na okresy trzymiesięczne z różnymi podmiotami.

Możliwość rozwiązania umowy

Sposób rozwiązania umowy o praktykę absolwencką zależy od tego, czy ma ona charakter odpłatny czy nieodpłatny. W pierwszym przypadku każda ze stron może to zrobić z zachowaniem siedmiodniowego terminu wypowiedzenia. Jeżeli praktyka odbywana jest nieodpłatnie, rozwiązać ją można w każdym czasie ze skutkiem natychmiastowym. W każdym z przypadków rozwiązanie umowy nastąpić musi jednak w formie pisemnej.

Po zakończeniu praktyki absolwenckiej na żądanie praktykanta podmiot, u którego praktykę odbywał, jest obowiązany wystawić na piśmie zaświadczenie o rodzaju wykonywanej pracy i umiejętnościach nabytych w czasie odbywania praktyki, które przedstawić będzie mógł pracodawcom, starając się o pracę.

Pracodawca na praktykę przyjąć może również bezrobotnych absolwentów, ponieważ odbywanie praktyki absolwenckiej nie stanowi przeszkody do nabycia oraz posiadania statusu bezrobotnego. Warunkiem tego jest przedstawienie właściwemu powiatowemu urzędowi pracy umowy o odbywanie praktyki absolwenckiej. Odbywanie praktyki absolwenckiej zwalnia praktykanta - bezrobotnego od obowiązku zgłaszania się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonym przez urząd terminie w celu przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub w innym celu określonym przez urząd.

Jeżeli jednak pracodawca ustali z bezrobotnym absolwentem odbywającym praktykę płatną, że będzie mu wypłacał miesięczne świadczenie pieniężne przekraczające połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, okoliczność ta pozbawi praktykanta prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

Przykład: Wskazanie zagrożeń w instrukcji maszyn

Do pracodawcy prowadzącego produkcję przy użyciu maszyn, w których instrukcji stwierdzono, że są one niebezpieczne, zgłosili się absolwenci, którzy chcieli odbyć praktykę. W takich warunkach jest ona jednak niemożliwa. Prawo na to nie pozwala. Rodzaje prac niebezpiecznych, których nie może obejmować praktyka, wynikają m.in. z przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy. Pracami niebezpiecznymi mogą być także te, które określono w instrukcjach eksploatacji urządzeń i instalacji, lub uznane przez samego pracodawcę jako szczególnie niebezpieczne, jeśli są to prace o zwiększonym zagrożeniu lub wykonywane w utrudnionych warunkach. Ustalenie i aktualizowanie wykazu prac niebezpiecznych jest obowiązkiem pracodawcy

Przykład: Trzy kolejne umowy z praktykantem

Absolwent zawarł z podmiotem, który przyjął go na praktykę trzy kolejne następujące po sobie miesięczne umowy o praktyki absolwenckie. Przyszły pracodawca uzależniał zatrudnienie go od przedstawienia zaświadczenia o sześciomiesięcznej praktyce, dlatego pracownik poprosił przyjmującego go na praktykę o zawarcie kolejnej umowy. Nie jest dopuszczalne zawarcie kolejnej umowy o praktyki absolwenckie w rozumieniu ustawy o praktykach absolwenckich, ponieważ cały trzymiesięczny limit, na jaki umowy mogły być zawarte, został przez strony wykorzystany. Strony mogłyby co najwyżej zawrzeć umowę na kolejne trzy miesiące na zasadzie swobody umów. Praktykant nie miałby w tej sytuacji profitów wynikających z ustawy o praktykach absolwenckich.

Ważne

Praktykant może zawrzeć kilka umów na okresy trzymiesięczne z różnymi podmiotami. Jeden podmiot nie może natomiast podpisać z nim kilku umów następujących bezpośrednio po sobie

* , sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Rafał Krawczyk

gp@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 5 ust. 3 ustawy z 17 lipca 2009 r. o praktykach absolwenckich (Dz.U. nr 127, poz. 1052).