Kara umowna nie może być rażąco wyższa od odszkodowania

Naruszeniem zakazu konkurencji obowiązującego po ustaniu stosunku pracy jest podjęcie pracy u przedsiębiorcy będącego konkurentem dotychczasowego pracodawcy, bez względu na to, na jakim stanowisku lub w jakim charakterze, chyba że strony postanowiły inaczej.

Sylwiusz K. był zatrudniony w spółce X na stanowisku kierownika działu technicznego. Strony podpisały umowę o zakazie konkurencji na okres po ustaniu stosunku pracy. Zakaz ten ustalono na okres roku od ustania stosunku pracy. Przez czas trwania umowy o zakazie konkurencji pracownikowi miało przysługiwać odszkodowanie w wysokości 25 proc. miesięcznego wynagrodzenia za pracę, płatnego najpóźniej do 10 dnia każdego miesiąca w okresie obowiązywania zakazu. 27 lutego 2006 r. pracownik zwrócił się do pracodawcy z prośbą o rozwiązanie umowy o pracę na zasadzie porozumienia stron, na co uzyskał zgodę.

20 marca 2006 r. pozwany zawarł umowę o pracę ze spółką jawną Y na trzymiesięczny okres próbny na stanowisku kierownika działu rozwoju odnawialnych źródeł energii.

Spółka X wystąpiła do sądu rejonowego o zasądzenie na jej rzecz od byłego pracownika kary umownej w wysokości 50 tys. zł z tytułu naruszenia zakazu konkurencji. Sąd rejonowy powództwo to oddalił. Apelację od tego wyroku wniosła spółka. Sąd okręgowy jej nie uwzględnił. Następnie wniosła ona kasację od wyroku sądu okręgowego. Sąd Najwyższy uznał ją za uzasadnioną, dlatego uchylił wyrok sądu okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Pojęcie działalności konkurencyjnej ma podstawowe znaczenie dla określenia kręgu podmiotów, na rzecz których pracownik nie może świadczyć pracy po ustaniu stosunku pracy. Przepis art. 101¹ par. 1 k.p. posługuje się sformułowaniem - podmiot prowadzący działalność konkurencyjną. Oznacza to, że do naruszenia zakazu wystarczające jest podjęcie pracy u przedsiębiorcy będącego konkurentem dotychczasowego pracodawcy, bez względu na to, na jakim stanowisku lub w jakim charakterze pracownik jest zatrudniony u nowego pracodawcy.

Ponadto należy przyjąć, że pojęcie działalności konkurencyjnej obejmuje tego rodzaju działalność przedsiębiorcy, która choćby w jednym elemencie pokrywa się z przedmiotem działalności dotychczasowego pracodawcy, wskutek czego przynajmniej na jednym z rynków nowy pracodawca konkuruje z dotychczasowym pracodawcą, oferując substytucyjne produkty (towary lub usługi) i zabiegając o tych samych klientów. Niezbędne jest zatem ustalenie, czy między byłym pracodawcą a nowym pracodawcą zachodzi stosunek konkurencji, to jest, czy w tym samym okresie, na tym samym terytorium, obaj pracodawcy wprowadzają do obrotu (lub przymierzają się do wprowadzenia do obrotu) produkty adresowane do tej samej grupy konsumentów.

Dopuszczalne jest zastrzeżenie w umowie o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy kary umownej na rzecz byłego pracodawcy w razie niewykonania lub nienależytego wykonania przez byłego pracownika obowiązku powstrzymania się od działalności konkurencyjnej (art. 483 k.c. w związku z art. 300 k.p.). Jej wysokość powinna być jednak korygowana zasadami prawa pracy, zwłaszcza ryzyka podmiotu zatrudniającego i ograniczonej odpowiedzialności materialnej pracownika.

Leszek Jaworski