Czy można nie wykonać powierzonej pracy

Pracodawca może powierzyć pracownikowi, w przypadkach uzasadnionych potrzebami pracodawcy, inną pracę niż określona w umowie o pracę na okres nieprzekraczający trzech miesięcy w roku kalendarzowym, jeżeli nie powoduje to obniżenia wynagrodzenia i odpowiada kwalifikacjom pracownika (art. 42 par. 4 k.p.). W opisywanej sytuacji niespełniona została przesłanka wykonywania powierzonej pracy zgodnie z kwalifikacjami pracownika. Trudno też określić, czy były uzasadnione przyczyny polecenia pracodawcy oraz jaka była treść umowy. Należy jednak sądzić, biorąc pod uwagę nazwę stanowiska, że polecenie to rzeczywiście nie mieściło się w zakresie obowiązków, dlatego w powyższe sytuacji należałoby zastosować tryb określony w przepisie art. 42 par. 4 k.p.

Powierzenie następuje w formie polecenia (art. 100 par. 1). Nie musi ono być dokonane na piśmie i zawierać uzasadnienia. Nie wymaga również dokonania konsultacji z zakładową organizacją związkową reprezentującą prawa i interesy pracownika (por. wyrok SN z 25 lipca 2003 r., I PK 269/02, OSNP 2004/16/280).

Istotnym dla oceny sytuacji tego pracownika jest wyrok z 18 listopada 1999 r. (I PKN 370/99, OSNP 2001/7/225), w którym Sąd Najwyższy stwierdził, iż władza pracodawcy wydawania poleceń pracownikom nie ma charakteru absolutnego. Oznacza to między innymi, że pracownik może odmówić wykonania polecenia, które wykracza poza ramy przyznanego pracodawcy prawa. Należy więc uznać, że pracownik ten miał podstawy, by odmówić wykonania polecenia przełożonego i nie naruszył swoich obowiązków, tj. powinności wykonywania poleceń dotyczących pracy, które nie są sprzeczne z przepisami prawa lub umową o pracę. Ponadto zwolnienie tego pracownika z powodu odmowy wykonania polecenia pracodawcy może stanowić naruszenie art. 52 par. 1 pkt 1 k.p. Jak wskazał Sąd Najwyższy w powołanym wyroku pracownik, który odmawia wykonania polecenia wydanego przez pracodawcę z naruszeniem prawa (art. 42 par. 4 k.p.) nie narusza obowiązku pracowniczego i wobec tego nie dopuszcza się czynu wskazanego w art. 52 par. 1 pkt 1 k.p.