Przedsiębiorcy będą mieli prawo do wydłużania czasu pracy

W przyszłym roku zmienią się zasady ustalania wymiaru czasu pracy podwładnych. Pracownicy zyskają kolejny, 13. dzień świąteczny w roku (6 stycznia, święto Trzech Króli). W zamian jednak pracodawcy nie będą musieli już oddawać im wolnego w innym terminie, jeśli któreś ze świąt wypadnie w dzień wolny dla pracownika z tytułu pięciodniowego tygodnia pracy (najczęściej jest to sobota). Tak wynika z ustawy z 24 września 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy i niektórych innych ustaw. Wejdzie ona w życie 1 stycznia 2011 r.

Choć nowa ustawa wprowadza dodatkowy dzień wolny od pracy, to jednak w praktyce począwszy od 2011 r., podwładni mogą pracować dłużej. Jeśli któreś ze świąt wypadnie w dzień wolny dla pracownika z tytułu pięciodniowego tygodnia pracy, nie obniży jego wymiaru czasu pracy w danym okresie rozliczeniowym o osiem godzin. Pracodawcy nie będą więc już musieli oddawać pracownikom w zamian wolnego w innym terminie.

Dla większości pracowników drugim dniem wolnym od pracy w tygodniu jest sobota. Te osoby w przyszłym roku ani nie zyskają, ani nie stracą dnia wolnego. Otrzymają oni dodatkowy dzień wolny z tytułu święta Trzech Króli (6 stycznia 2011 r. przypada w czwartek), ale jednocześnie stracą jedną wolną dniówkę. 1 stycznia, czyli wolny od pracy Nowy Rok, przypada bowiem w sobotę. Na podstawie nowych przepisów firma nie będzie musiała już oddawać pracownikowi z tego tytułu dnia wolnego w innym terminie. Podobnie z powodu zmian nic nie zyskają, ale też nie stracą osoby, które mają wolne piątki. W ten dzień tygodnia wypadnie jedno święto (11 listopada), za które firmy nie będą musiały zwracać pracownikom dnia wolnego. Zyskają jednak jeden dzień wolnego (Trzech Króli).

Na zmianach najbardziej stracą te osoby, dla których drugim dniem wolnym od pracy w tygodniu będzie w 2011 r. poniedziałek. Zyskają one wolne 6 stycznia, ale stracą aż trzy inne dni wolne.

W 2011 r. aż trzykrotnie święta przypadają bowiem w poniedziałek (25 kwietnia - drugi dzień Wielkanocy, 15 sierpień - Wniebowzięcie Najświętszej Marii Panny, oraz 26 grudnia - drugi dzień Bożego Narodzenia). Skoro jest to dla pracowników dzień wolny z tytułu pięciodniowego tygodnia pracy (drugi dzień wolny w tygodniu), firma nie musi już w zamian oddawać podwładnym wolnego w innym terminie).

Łącznie z powodu zmian pracownicy tacy stracą więc dwa dni wolne w roku. Będą pracować dłużej o 16 godzin.

Nowe regulacje nie będą też korzystne dla pracowników, którzy mają wolne wtorki.

W 2011 dwa święta (3 maja - święto Konstytucji 3 maja, oraz 1 listopada - Wszystkich Świętych) przypadają w ten dzień tygodnia. Tym samym pracodawca nie będzie musiał dwukrotnie oddawać pracownikom dnia wolnego. Zyskają oni jeden dzień wolnego (Trzech Króli), więc w łącznym rozrachunku stracą jedną wolną dniówkę (osiem godzin).

Z powodu zmian jeden dzień wolnego stracą w praktyce też osoby, które mają wolne czwartki. W ten dzień tygodnia wypada bowiem święto Trzech Króli oraz 23 czerwca - Boże Ciało. Gdyby nie zmieniono przepisów, za drugie z tych świąt pracownikowi należałby się dzień wolny w innym terminie.

Jedyną grupą pracowników, którzy zyskają na zmianach, będą ci, którzy nie pracują w środy. Żadne święto w 2011 r. nie wypada w ten dzień, więc pracownicy zyskają w przyszłym roku jeden dzień wolny (6 stycznia).

Z powodu zmian w kodeksie pracy podwładni mogą jednak stracić jeszcze więcej dni wolnych w roku. Zmiany umożliwią firmom wydłużenie ich czasu pracy. To pracodawca decyduje bowiem o tym, który dzień tygodnia jest dniem wolnym dla pracownika z tytułu pięciodniowego tygodnia pracy. Firmy mogą tak ustalić rozkład czasu pracy, aby dni takie jak najczęściej wypadały w święta wolne od pracy.

W ten sposób pracownikom będą kumulować się dni wolne z tytułu pięciodniowego tygodnia pracy i z tytułu świąt. W takiej sytuacji pracodawca nie będzie musiał już oddawać pracownikom dnia wolnego w innym terminie.

Teoretycznie firma może tak ustalić poszczególnym pracownikom dni wolne, aby wszystkie święta przypadające w inny dzień niż niedziela wypadały w dzień wolny dla pracownika z tytułu pięciodniowego tygodnia pracy. Oznaczałoby to, że pracownicy straciliby w przyszłym roku dziewięć dni wolnego (dziewięć z 13 świąt przypada w 2011 r. w inny dzień niż niedziela). W praktyce może być to jednak trudne do wykonania. Firma musiałaby bowiem często w krótkich odstępach czasu ustalać dni wolne z tytułu pięciodniowego tygodnia pracy w różne dni tygodnia.

Np. 1 stycznia 2011 r. (Nowy Rok) wypada w sobotę. Dnia wolnego nie trzeba będzie oddawać pracownikowi, który w sobotę korzysta z dnia wolnego od pracy z tytułu pięciodniowego tygodnia pracy.

Już w następnym tygodniu firma musiałaby ustalić takiemu pracownik dzień wolny w czwartek 6 stycznia, jeśli nie chce zwracać mu wolnego także za święto Trzech Króli.

Podobne zmiany byłyby konieczne na przełomie kwietnia (25 kwietnia - drugi dzień Wielkanocy wypada tradycyjnie w poniedziałek, a 3 maja w następnym tygodniu we wtorek) oraz na początku listopada (1 listopada wypada we wtorek, a 11 listopada w następnym tygodniu w piątek).

Teoretycznie pracodawca ma prawo dokonywać takich zmian w krótkim odstępie czasu, ale może narazić się na zarzut obchodzenia przepisów.

Nieuzasadnione potrzebami firmy ustalanie, że w jednym tygodniu dniem wolnym jest sobota, a w kolejnym np. czwartek, może być uznane za próbę obchodzenia praw pracowniczych, które gwarantują pracownikowi dni wolne od pracy. O tym, czy tak jest w rzeczywistości, może zdecydować wyłącznie sąd pracy (a nie np. Państwowa Inspekcja Pracy).

Żeby doszło do postępowania w takiej sprawie, konieczny jest pozew pracownika, który uzna, że pracodawca obchodzi przepisy na jego niekorzyść.

Pracodawcy nie muszą jednak ryzykować postępowania przed sądem pracy, aby począwszy od 2011 r., znacznie wydłużyć czas pracy podwładnych.

Wystarczy, że np. raz w roku dokonają zmiany dnia, który ma być wolny z tytułu pięciodniowego tygodnia pracy, aby zyskać trzy dni pracy (24 godziny).

Tak może się stać, jeśli przez pierwsze trzy miesiące roku dniem wolnym dla pracownika jest sobota. Firma nie musi bowiem oddawać pracownikowi wówczas dnia wolnego za sobotę 1 stycznia (Nowy Rok). Jednocześnie pracodawca powinien ustalić, że od kwietnia dniem wolnym z tytułu pięciodniowego tygodnia pracy jest poniedziałek.

Do końca roku święta trzykrotnie wypadną w ten dzień tygodnia (drugi dzień Wielkanocy, Wniebowzięcie Najświętszej Marii Panny oraz drugi dzień Bożego Narodzenia). Pracodawca nie będzie musiał oddawać pracownikom wolnego w innym terminie. W skali roku zyska cztery dni pracy, a straci tylko jeden (Trzech Króli). W ogólnym rozrachunku pracownicy będą więc pracować o trzy dni dłużej. Jeśli firmy chcą zyskać jeszcze jeden dodatkowy dzień pracy, mogą np. ustalić, że w listopadzie dniem wolnym jest wtorek lub piątek (przypadają wtedy odpowiednio 1 listopada i 11 listopada).

Pracodawca może tak ustalić rozkład czasu pracy (grafik), aby święta przypadały w dzień wolny dla pracownika z tytułu pięciodniowego tygodnia pracy

● Święto Trzech Króli nie jest dniem wolnym od pracy,

● Jeśli święto wypadnie w dzień wolny dla pracownika z tytułu pięciodniowego tygodnia pracy (najczęściej sobota), firma musi oddać pracownikowi wolne w innym terminie,

● W praktyce firma zawsze powinna zapewnić pracownikom drugi dzień wolny w tygodniu (który nie może pokrywać się ze świętem).

● Święto Trzech Króli będzie dniem wolnym od pracy,

● Jeśli święto wypadnie w dzień wolny dla pracownika z tytułu pięciodniowego tygodnia pracy (najczęściej sobota), firma nie musi oddać pracownikowi wolnego w innym terminie,

● Dzień wolny z tytułu pięciodniowego tygodnia pracy może pokrywać się ze świętem.

Łukasz Guza

lukasz.guza@infor.pl

Art. 1 i 2 ustawy z 24 września 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy i niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 224, poz. 1459).