Osoby bez doświadczenia mogą odbyć przeszkolenie wojskowe

Pracownik, który zdecyduje się na służbę przygotowawczą, otrzymuje z wojska powołanie do jej odbycia. Pracodawca wtedy musi udzielić mu bezpłatnego urlopu. W czasie tego urlopu pracownik zachowuje wszystkie uprawnienia wynikające ze stosunku pracy, z wyjątkiem prawa do wynagrodzenia.

Pracodawca o powołaniu jego pracownika do służby przygotowawczej otrzyma informację od wojskowej komendy uzupełnień (WKU). To na niej spoczywa obowiązek powiadomienia o powołaniu do służby przygotowawczej i terminie stawienia się do jej pełnienia. Taka procedura obowiązywała, gdy firma zatrudniała pracowników, którzy byli powoływani do odbycia zasadniczej służby wojskowej.

O 1 stycznia 2010 roku armia jest już zawodowa a pobór został zawieszony. Niemniej jednak te przepisy mają zastosowanie do osób wstępujących do służby przygotowawczej. Tak więc ochotnicy posiadający uregulowany stosunek do służby (np. po stawieniu się do poboru lub kwalifikacji wojskowej zostali przeniesieni do rezerwy) lub osoby niepodlegające obowiązkowi odbycia zasadniczej służby lub przeszkoleniu wojskowemu z dniem rozpoczęcia służby przygotowawczej stają się żołnierzami w czynnej służbie wojskowej.

W momencie kiedy pracownik zdecyduje się na odbycie służby przygotowawczej, otrzymuje on powołanie do czynnej służby. To wiąże się z pewnymi ograniczeniami dla pracodawcy. Między innymi w okresie między doręczeniem pracownikowi karty powołania do czynnej służby wojskowej a jej odbyciem stosunek pracy pracownika podlega ochronie. Pracodawca nie może wtedy wypowiedzieć ani rozwiązać z nim umowy o pracę, z wyjątkiem zwolnienia dyscyplinarnego lub gdy doszło do ogłoszenia upadłości lub likwidacji zakładu pracy. Co więcej, jeśli w ciągu 30 dni od dnia zwolnienia ze służby wojskowej pracownik zgłosi gotowość do podjęcia pracy, wtedy pracodawca jest zobowiązany do zatrudnienia go na poprzednio zajmowanym lub równorzędnym stanowisku.

Pracownik jest objęty ochroną z tytułu powołania do czynnej służby wojskowej niezależnie od podstawy nawiązania stosunku pracy. Zakres tej ochrony uzależniony jest od rodzaju zawartej umowy. Najpełniejszą ochronę przed wypowiedzeniem i rozwiązaniem stosunku pracy ma pracownik, który jest zatrudniony na podstawie umowy na czas nieokreślony.

Powołanie do czynnej służby wojskowej pracownika zatrudnionego na podstawie umowy na czas określony lub czas wykonywania określonej pracy nie powoduje przedłużenia tego rodzaju umów do momentu zakończenia odbywania służby woskowej. Zgodnie z art. 118 ust. 5 ustawy o powszechnym obowiązku obrony umowa o pracę zawarta na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy ulega rozwiązaniu z upływem terminu określonego w umowie.

Większy zakres ochrony przyznano pracownikom zatrudnionym na okres próbny, ponieważ w razie upływu okresu próbnego po powołaniu pracownika do czynnej służby wojskowej umowę o pracę uważa się za zawartą na czas nieokreślony.

Po odbyciu służby przygotowawczej i zdaniu egzaminu pracownik może zagwarantować sobie kontynuację ochrony przed zwolnieniem, jeżeli podpisze kontrakt z wojskiem na służbę w Narodowych Siłach Rezerwowych. Taką możliwość bez odbywania służby przygotowawczej mają pracownicy, którzy są byłymi żołnierzami. Pracownik służący jednocześnie w NSR ma zagwarantowaną ochronę przed zwolnieniem.

W okresie posiadania przydziału kryzysowego przez żołnierza rezerwy będącego pracownikiem stosunek pracy z tym pracownikiem nie może być przez pracodawcę wypowiedziany ani rozwiązany. Są jednak wyjątki od tej zasady. Pracodawca może wypowiedzieć umowy zawarte na okres próbny, na czas określony lub wykonywanej pracy.

Ochroną nie zostaną objęci też pracownicy zwolnieni dyscyplinarnie i ci, których firma jest w stanie upadłości, likwidacji lub likwidowane jest ich stanowisko pracy. Pracodawca nie może uzasadniać rozwiązania umowy brakiem dyspozycyjności pracownika ze względu na przynależność do NSR. Taka ochrona może trwać nawet przez 15 lat, bo na tyle maksymalnie można przedłużać kontrakt z wojskiem. Pracownik zawiera kontrakt z wojskiem na okres od dwóch do sześciu lat, z możliwością zawarcia kolejnego.

Dodatkowo należy zauważyć, iż pracodawca nie może domagać się od kandydatów do pracy udzielenia informacji, czy należą do NSR. Armia będzie wypłacać żołnierzowi NSR uposażenie wyłącznie za przebywanie na ćwiczeniach wojskowych, odbywanie okresowej służby lub też w przypadku nagłego wezwania do jednostki wojskowej. Jeśli pensja pracownika jest wyższa od uposażenia zasadniczego, przysługuje mu wtedy rekompensata finansowa w wysokości tej różnicy. Dla kandydatów armia przewidziała inne zachęty za brak uposażenia w czasie bycia żołnierza w gotowości.

Za określone zasługi żołnierz NSR będzie miał m.in. prawo do odznaczeń, wyróżnień i nagród. Będzie też mógł uczestniczyć w uroczystościach państwowych, wojskowych i lokalnych w mundurze. Uczestnicząc w szkoleniach i podwyższając swoje kwalifikacje, będzie mógł zdobywać kolejne stopnie wojskowe.

Wojsko może też dofinansować koszty studiów lub stażu, kursu lub specjalizacji żołnierza NSR. Będzie on mógł też korzystać z pierwszeństwa w zatrudnieniu w urzędach państwowych na stanowiskach związanych z obronnością kraju. Dodatkowo okres urlopu bezpłatnego udzielonego takiej osobie przez pracodawcę na czas ćwiczeń będzie wliczany do stażu pracy.

Pracownik, który zostanie przyjęty do NSR, musi m.in. co roku stawiać się w jednostce wojskowej na ćwiczeniach. Pracodawca otrzyma wcześniej rozpisany na cały rok plan ćwiczeń. W trakcie roku pracodawca będzie musiał zwalniać pracownika na udział w 30-dniowych ćwiczeniach.

Jednostki wojskowe zapewniają, że terminy będą tak dobierane, aby w najmniejszym stopniu wypadały w dni robocze. W przypadku wystąpienia nagłych sytuacji, np. powodzi, żołnierz NSR będzie nagle wzywany przez dowódcę.

W każdej chwili może też zostać powołany do odbywania czynnej służby wojskowej. Za niedogodności z powodu przebywania pracowników na ćwiczeniach wojsko przewidziało rekompensatę dla firm z tego tytułu. Otrzymają one dzienne świadczenie, które maksymalnie wyniesie 1/30 dwuipółkrotności średniej płacy w sektorze przedsiębiorstw.

Firma, aby otrzymać pieniądze, będzie musiała zwrócić się z wnioskiem do szefa wojewódzkiego sztabu wojskowego. Ten w ciągu miesiąca przekaże pieniądze na jej rachunek. Rekompensata będzie wypłacana jedynie w przypadkach, gdy pracodawca udowodni, że z powodu nieobecności pracownika musiał np. zatrudnić inną osobę.

Firma poza gwarancją zatrudnienia i możliwością powrotu ze służby przygotowawczej do pracy nie musi już wypłacać pensji pracownikowi odbywającemu służbę przygotowawczą.

Żołnierze co miesiąc otrzymują uposażenie. Dla kandydatów na oficerów wynosi 60 proc. najniższego uposażenia zasadniczego żołnierza zawodowego, czyli 1,5 tys. zł Z kolei dla podoficerów 40 proc. tego uposażenia - 1 tys. zł, a dla szeregowych 30 proc. - 750 zł. W czasie tej służby kandydaci do NSR mają zapoznać się z tym, jak odbywa się służba wojskowa. Absolwenci szkół wyższych mają odbywać taką służbę przez sześć miesięcy, z wykształceniem średnim przez pięć, a gimnazjalnym cztery miesiące.

Firma nie chciała, aby pracownik po zakończeniu służby przygotowawczej wrócił do pracy. Pracodawca nakazał ochronie niewpuszczanie pracownika na teren zakładu i unieważnił jego przepustkę. Pracownik w ciągu 30 dni od zwolnienia ze służby stawił się w zakładzie pracy, ale nie mógł wejść. Jednak w takim przypadku stosunek pracy nie wygasł. Pracownik może wnieść pozew do sądu o dopuszczenie go do pracy.

Artur Radwan

artur.radwan@infor.pl

Ustawa z 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 241, poz. 2416 z późn. zm.).

Rozporządzenie ministra obrony narodowej z 6 września 2010 r. w sprawie służby przygotowawczej (Dz.U. nr 170, poz. 1144).