Zatrudnienia nie można zagwarantować w pakiecie socjalnym

Andrzej F. pracował w Elektrowni S.A. 9 lutego 2000 r., między działającymi w zakładzie pracy związkami zawodowymi a pracodawcą zawarty został pakiet socjalny, zapewniający m.in. dziesięcioletnią gwarancję zatrudnienia dla pracowników. Zarząd elektrowni wprowadził wspomniane zapisy do zakładowego układu zbiorowego pracy obowiązującego w spółce.

W 2003 roku w Elektrowni S.A. przeprowadzona została restrukturyzacja. Nowa firma - spółka X., na podstawie art. 23¹ k.p. przejęła pracowników i zadania Elektrowni S.A.

Nowy pracodawca, w myśl art. 26¹ ust. 3 ustawy o związkach zawodowych, przystąpił do negocjacji ze związkami w celu wprowadzenia nowego porozumienia zbiorowego.

Porozumienie z 2003 roku gwarantowało utrzymanie dotychczasowych warunków wynagradzania pracowników przez okres ośmiu lat, co najmniej do 31 sierpnia 2008 r.

30 czerwca 2008 r. spółka X wszczęła procedurę dostosowania warunków wynagradzania pracowników, która miała wejść w życie po upływie wspomnianego okresu gwarancyjnego. Celem zmian było ujednolicenie zasad wynagradzania wszystkich pracowników spółki.

Wskutek tej decyzji wręczono Andrzejowi F. wypowiedzenie zmieniające.

Pracownik nie przyjął nowych warunków zatrudnienia, wobec czego jego stosunek pracy został rozwiązany.

Andrzej F. złożył pozew o uznanie za bezskuteczne wypowiedzenia warunków pracy i płacy dokonanego przez spółkę X.

Sąd Rejonowy oddalił powództwo. Stwierdził, że pakiet socjalny z 2000 roku, gwarantujący zatrudnienie został włączony do układu zbiorowego pracy. Oznacza to, że nie obowiązuje on nowego pracodawcy - spółki X. Sąd rejonowy uznał, że spółka X nie jest stroną pakietu socjalnego z 2000 roku, wobec czego żądanie Andrzeja F. jest niezasadne.

Sąd wskazał także, że spółka X byłaby zobowiązana do stosowania postanowień układu jedynie przez jeden rok od daty przejęcia pracowników, natomiast przyjęła na siebie - przystępując do porozumienia z 2003 roku - zobowiązanie do dłuższego ich respektowania.

Wniesiona przez Andrzeja F. apelacja od tego orzeczenia została oddalona. Sąd okręgowy zaakceptował ocenę sądu rejonowego o dopuszczalności dokonania wypowiedzenia zmieniającego.

Skargę kasacyjną złożył Andrzej F.

Sąd Najwyższy uznał, iż skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw, wobec czego została oddalona.

Sąd Najwyższy stwierdził, że porozumienie zbiorowe nie może obowiązywać pracodawcy, który nie jest jego stroną.

Pakiet socjalny jako inne porozumienie zawarte ze związkami zawodowymi ma taką sama pozycję w hierarchii źródeł prawa jak układ zbiorowy pracy. Teza ta wynika wprost z art. 9 par. 2 k.p. i uprawnia do stwierdzenia, iż w braku unormowania spraw dotyczących pakietów socjalnych trzeba do nich stosować przepisy o układach zbiorowych pracy. To zaś pozwala na zmianę przez nowego pracodawcę postanowień pakietu, także na niekorzyść pracowników. Późniejsze porozumienie zbiorowe może zatem być gorsze dla pracowników od wcześniejszego porozumienia socjalnego.

W opisywanej sprawie zmiana taka została przeprowadzona przez ograniczenie stabilizacji zatrudnienia dokonane porozumieniem z 2003 roku. Dziesięcioletnia gwarancja zatrudnienia, wynikająca z pakietu, została ograniczona przez nowego pracodawcę - spółkę X do ośmiu lat. Zmiana ta nie stanowi nadmiernego ograniczenia prawa. Z punktu widzenia społeczno-gospodarczego przeznaczenia gwarancji pakietowych ośmioletni okres stabilizacji zatrudnienia i płacy wydaje się wystarczający.

Wyrok SN z 8 czerwca 2010 r.

(I PK 23/10, niepublikowany)

opracował Maciej Kasperowicz