Nie każdemu należy się awans

Pracownicy powinni zatem być równo traktowani w zakresie nawiązania i rozwiązania stosunku pracy, warunków zatrudnienia, awansowania czy dostępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych. W szczególności dla firmy nie mogą mieć znaczenia u swoich podwładnych: płeć, wiek, niepełnosprawność, rasa, religia, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkowa, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientacja seksualna, a także zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony (w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy). Takie stanowisko potwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z 5 października 2007 r. (II PK 14/07, OSNP 2008/21-22/311).

W praktyce za bezpieczne kryterium różnego traktowania pracowników uznaje się ich staż pracy i kwalifikacje zawodowe. Pracodawca powinien jednak pamiętać, że w razie ustalenia wynagrodzeń pracowników wykonujących jednakową pracę nie w takiej samej wysokości musi umieć udowodnić, że kierował się przy tym obiektywnymi powodami. Jeżeli zaś powołuje się on na różne kwalifikacje zawodowe i staż pracy swoich zatrudnionych, powinien wykazać, że miały one znaczenie przy wykonywaniu powierzonych zadań (wyrok SN z 22 lutego 2007 r., I PK 242/06, OSNP 2008/7-8/98).

Należy podkreślić przy tym, że zasada równości praw pracowników ma zastosowanie, gdy pracownicy pełnią jednakowo takie same obowiązki. Dopuszczalne będzie więc różnicowanie ich praw, gdy wykonują inne obowiązki bądź nawet takie same (na takim samym stanowisku), ale niejednakowo. Jednakowe wypełnianie takich samych obowiązków nie oznacza samo przez się równego prawa do awansu na wyższe stanowiska. Jest to bowiem uzależnione od stażu pracy oraz kwalifikacji pracownika. Zakaz dyskryminacji dotyczy także ustalania praw i obowiązków pracownika. W pewnym zakresie może też mieć wpływ na inne elementy sytuacji pracownika, na którą ma wpływ pracodawca, np. udzielania wypoczynkowych czy bezpłatnych urlopów.

ANDRZEJ MAREK