Związkowiec musi mieć możliwość powrotu do pracy

W Dzienniku Ustaw z 26 lipca nr 135, poz. 912 opublikowano wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który zapadł 12 lipca 2010 r. Rozpoznając sprawę dotyczącą przewodniczącego związku zawodowego, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 50 par. 3 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy w zakresie, w jakim pomija jego prawo do przywrócenia go do pracy na poprzednich warunkach w wypadku wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas określony, jest niezgodny z ustawą zasadniczą. Wyrok jest efektem odpowiedzi na pytanie prawne sądu dotyczące wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas określony.

Pracownik był zatrudniony w spółce na podstawie 5-letniej umowy o pracę na czas określony. Założył on związek zawodowy w prywatnej firmie. Pracodawca niezadowolony z tego faktu wypowiedział mu umowę o pracę, zachowując dwutygodniowy okres wypowiedzenia. Sąd, rozpatrując sprawę, zwrócił uwagę, że art. 50 par 3 kodeksu pracy przewiduje, że w wypadku wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy z naruszeniem przepisów o wypowiadaniu tych umów pracownikowi przysługuje wyłącznie odszkodowanie. Zdaniem sądu pytającego zwolniony z pracy działacz związkowy powinien mieć prawo zgłoszenia żądania przywrócenia go do pracy, gdyż takie żądanie przysługuje pracownikowi zatrudnionemu na czas nieokreślony.

TK zwrócił też uwagę, że zgodnie z ustawą o związkach zawodowych nikt nie może ponosić ujemnych następstw z powodu przynależności do związku zawodowego lub pozostawania poza nim albo wykonywania funkcji związkowej. W szczególności nie może to być warunkiem nawiązania stosunku pracy i pozostawania w zatrudnieniu oraz awansowania pracownika. Ochrona ta ma umożliwić pracownikom będącym działaczami związkowymi podejmowanie działań zmierzających do realizacji celów, dla których dany związek został powołany, tj. do obrony praw pracowników, ich interesów zawodowych i socjalnych. Pracownicy ci z racji pełnionych funkcji są szczególnie bezpośrednio narażeni na konflikty z pracodawcą.

Ochrona trwałości stosunku pracy poprzez przywrócenie do pracy umożliwia działaczom prowadzenie działalności związkowej, a w konsekwencji realizację prawa do zrzeszania się w związki zawodowe. TK uznał więc, że ograniczenie zakresu roszczeń jedynie do odszkodowania jest niezgodne z konstytucją.

Bożena Wiktorowska

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 15 lipca 2010 r., sygn. akt P 4/10 (Dz.U. nr 135, poz. 912).