Należy wprowadzić przepisy, które określą wymagania jakościowe dla szkoleń bhp

dyrektor Centralnego Instytutu Ochrony Pracy - Państwowego Instytutu Badawczego

@RY1@i02/2010/121/i02.2010.121.168.002a.001.jpg@RY2@

Fot. Marek Matusiak

Prof. Danuta Koradecka, dyrektor Centralnego Instytutu Ochrony Pracy - Państwowego Instytutu Badawczego

Uregulowania dotyczące zasad przeprowadzania szkoleń z zakresu bhp są ogólne i nie stawiają jednoznacznych wymagań co do ich jakości. Co prawda określają np., co powinny zawierać programy szkoleń, ale nie wskazują, jakim poziomem wiedzy powinien dysponować wykładowca i z jakimi umiejętnościami powinien kończyć szkolenie jego uczestnik. W praktyce tematyka przeprowadzanych szkoleń czy instruktaży niejednokrotnie jest niedostosowana do specyfiki zakładu pracy oraz istniejących zagrożeń na konkretnych stanowiskach pracy. Dotyczy to szczególnie szkoleń zlecanych przez pracodawców firmom zewnętrznym. Najczęściej powodem jest wybór tych firm według ceny, a nie kompetencji. Pracodawcy powinni jednak zdawać sobie sprawę, że pieniądze wydawane na słabe szkolenia są zmarnowane. Źle przygotowane szkolenie nie przekona pracodawcy do poprawy warunków pracy, a pracownika nie nauczy bezpiecznych zachowań. Kiedy w przedsiębiorstwie dochodzi do sytuacji awaryjnej, okazuje się, że pracownicy nie wiedzą, jak postępować. Nie znają bowiem zasad bezpiecznych zachowań i niezbędnych procedur bezpiecznej pracy. Tańsza z pozoru firma szkoleniowa nie inwestuje w kadrę dydaktyczną i z reguły dysponuje nielicznym zespołem wykładowców. Skutek jest taki, że szkolenie wstępne, w największym stopniu wymagające uwzględnienia specyfiki miejsca pracy, jest tak samo przeprowadzane w przedszkolu, w przedsiębiorstwie i w banku. Przekazywanie na szkoleniu wyłącznie ogólnej wiedzy jest w praktyce nieprzydatne, gdyż nie uwzględnia warunków, w jakich na co dzień uczestnik szkolenia pracuje.

Często dopiero wypadki ujawniają rozmiar zaniedbań edukacyjnych, zarówno u pracodawców, jak i u pracowników. Dlatego przepisy powinny nie tylko określać tematykę szkoleń - jak to jest obecnie - ale także stawiać wymagania licznym już obecnie na rynku edukacyjnym podmiotom je prowadzącym. Taką opinię wyraziła m.in. w swoim stanowisku Rada Ochrony Pracy przy Sejmie RP.

Do rozważenia jest zatem wprowadzenie delegacji ustawowej do k.p., a także szczegółowych regulacji do rozporządzenia ministra gospodarki i pracy z 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy.

Uzasadnione jest także określenie minimalnych wymagań kompetencyjnych dla jednostek organizacyjnych prowadzących działalność szkoleniową w dziedzinie bhp oraz zasad nadzoru nad ich działalnością. Należy w nich wskazać kryteria, jakie powinny spełniać zarówno ośrodki szkolące, jak i osoby realizujące programy szkoleń. Regulacje takie istnieją już w resortach gospodarki, spraw wewnętrznych czy zdrowia.

Pierwszym krokiem na drodze budowania systemu nadzoru nad działalnością edukacyjną w dziedzinie bhp mogłoby być sporządzenie wykazu jednostek szkolących, prowadzonego w imieniu ministra właściwego do spraw pracy. Lista ta byłaby powinna być na stronach internetowych resortu pracy i zawierać spis jednostek edukacyjnych, które już dziś spełniają odpowiednie wymagania kompetencyjne, uznane przez organizacje i instytucje działające w ramach państwowego systemu oceny zgodności. Jest to konieczne, ponieważ obecnie ośrodki i firmy dla potrzeb kształcenia w dziedzinie bhp nie są rejestrowane i nie działają w jednym systemie. Tak naprawdę nie wiadomo, kto i jakiego typu usługi świadczy. Natomiast środki wydatkowane przez przedsiębiorstwa na te obowiązkowe według prawa szkolenia są znaczne. W szkoleniach tak jak w produkcji czy innych usługach potrzebna jest jakość, gdyż to właśnie ona decyduje często o zdrowiu i życiu człowieka.

Notowała Iwona Jackowska

Podstawa prawna

Art. 237² - art. 237⁵ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Rozporządzenie ministra gospodarki i pracy z 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. nr 180, poz. 1860 z późn. zm.).