Porozumieniem stron można zmienić umowę na czas nieokreślony w umowę na czas określony

radca prawny z kancelarii Sylwia Puzynowska Kancelaria Prawa Pracy

@RY1@i02/2010/083/i02.2010.083.168.002a.001.jpg@RY2@

Sylwia Kuzynowska, radca prawny z kancelarii Sylwia Puzynowska Kancelaria Prawa Pracy

Problem ten nie został rozwiązany wprost w przepisach prawa pracy. W artykule 30 par. 1 k.p. mowa jest jedynie o rozwiązaniu stosunku pracy na mocy porozumienia stron. W celu wyjaśnienia tej kwestii warto zatem oprzeć się na orzecznictwie Sądu Najwyższego w tym zakresie. W jednym z orzeczeń Sąd Najwyższy wskazał, że nie jest dopuszczalne dokonanie wypowiedzenia zmieniającego w zakresie zmiany rodzaju umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony na umowę na czas określony (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 28 kwietnia 1994 r., I PZP 52/93, OSNP 94/11/169). Orzeczenie to dotyczy jedynie dokonania przekształcenia przez jednostronne wypowiedzenie zmieniające pracodawcy na podstawie art. 42 par. 1 k.p., nie zaś dobrowolnego porozumienia stron stosunku pracy. Artykuł 42 par. 1 nie normuje zmiany treści umowy o pracę na mocy porozumienia stron, ale też takiej możliwości nie wyłącza.

Problem dopuszczalności zmiany rodzaju umowy o pracę w drodze porozumienia stron był przedmiotem rozważań w wyroku Sądu Najwyższego z 5 sierpnia 1980 r., (I PR 52/80, OSNC 1981/2-3/39), gdzie Sąd Najwyższy wprost przyznał, że porozumienie stron w przedmiocie zmiany umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony na umowę o pracę na czas określony jest dopuszczalne i wywołuje wynikające z treści porozumienia skutki prawne. Argumentacja sądu jest dość klarowna: jeżeli strony stosunku pracy mogą na mocy porozumienia stron rozwiązać stosunek pracy, to tym bardziej są uprawnione do zmiany jego istotnego elementu, jakim jest rodzaj umowy.

Powyższe stanowisko należy uznać za zasadne i wciąż aktualne. Dopuszczalność dokonania zamiany rodzaju umowy o pracę na mocy porozumienia stron wynika z dobrowolności - podstawowego elementu porozumienia. Skoro pracownik i pracodawca zgodnie przyjmują, że chcą dokonać zmiany formy łączącej ich umowy, to niezasadne jest ograniczanie ich woli, nawet jeśli może to przynieść negatywne skutki dla pracownika. Jednocześnie kodeks pracy jako jedną z podstawowych zasad wskazuje zasadę wolności pracy.

Zgodnie z artykułem 11 k.p. nawiązanie stosunku pracy oraz ustalenie warunków pracy i płacy, bez względu na podstawę prawną tego stosunku, wymaga zgodnego oświadczenia woli pracodawcy i pracownika. Jeżeli istnieje zgodna i nieprzymuszona wola stron stosunku pracy co do zmiany rodzaju umowy, zasada ta jest w pełni zachowana.

Należy również wskazać posiłkowo na wyrażoną w kodeksie cywilnym zasadę swobody umów i jej ograniczenia: strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego (artykuł 353¹ k.c.). Zasada ta na mocy artykułu 300 k.p. również odnosi się do stosunku pracy. W przypadku gdy przepisy prawa pracy nie wyłączają możliwości zmiany rodzaju umowy na mocy porozumienia stron, to nie ma przeszkód do jego stosowania.

Warte jest również podkreślenia, że zmiana umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony w umowę na czas określony wskutek zgodnego oświadczenia woli stron nie narusza również normy artykułu 18 k.p. Paragraf 1 wspomnianego artykułu wskazuje, że nieważne są postanowienia umów, które są mniej korzystne dla pracowników niż przepisy prawa pracy. Jak stwierdził słusznie Sąd Najwyższy, regulacja zawarta w artykule 18 par. 1 nie może być rozumiana jako przeszkoda do zmiany umową stron rodzaju pracy pracownika, czasu trwania jego stosunku pracy i innych elementów (wyrok Sądu Najwyższego z 29 września 1998 r., I PKN 289/98, OSNP 1999/20/647).

MJ

Art. 11, art. 18, art. 30 par. 1, art. 42 par. 1, art. 300 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 353¹ ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).