Jak zatrudnić cudzoziemca spoza Unii Europejskiej

Obywatele państw członkowskich UE i państw należących do EFTA (Szwajcaria, Islandia, Liechtenstein i Norwegia) nie muszą mieć zezwolenia na pracę w Polsce. Tym samym mają oni nieograniczony dostęp do naszego rynku pracy. Obywatele państw spoza UE, żeby pracować w Polsce, muszą mieć zezwolenie na pracę. Jednak Ukraińcy, Rosjanie, Białorusini, Mołdawianie i Gruzini mogą pracować bez zezwolenia.

Zezwolenie na pracę dla cudzoziemca wydaje wojewoda. Dlatego przedsiębiorca albo upoważniony przez niego pełnomocnik, np. agencja pośrednictwa pracy, musi złożyć do urzędu wojewódzkiego odpowiedni wniosek. Jego wzór można pobrać ze strony internetowej urzędu wojewódzkiego. Często również zamieszczają je na swoich stronach agencje pośrednictwa pracy.

Do wniosku należy dołączyć kilka dokumentów. Wśród nich nie może zabraknąć:

● aktualnego na dzień składania wniosku odpisu z KRS lub innego właściwego rejestru albo wyciągu z ewidencji działalności gospodarczej,

● kopii dowodu osobistego lub kopii wypełnionych stron z danymi z dokumentu podróży,

● kopii umowy spółki - w przypadku gdy podmiotem powierzającym wykonywanie pracy przez cudzoziemca jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji lub kopie aktów notarialnych o zawiązaniu spółki - jeżeli cudzoziemiec będzie pracował w spółce akcyjnej w organizacji,

● kopii zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podmiot powierzający wykonywanie pracy jako podatnika podatku dochodowego od osób prawnych w roku podatkowym poprzedzającym złożenie wniosku oraz informacji o stanie zatrudnienia za okres roku poprzedzającego złożenie wniosku lub informacji o posiadanych środkach w przypadku wniosku dla cudzoziemca, który będzie pełnił funkcję w zarządzie spółki,

● kopii umowy, na podstawie której usługa na terytorium Polski jest świadczona, lub jej fragmentu określającego przedmiot zobowiązań pracodawcy zagranicznego albo określającego ten przedmiot oświadczenia pracodawcy zagranicznego, jeżeli umowa nie została jeszcze zawarta, z tym że kopię odpowiedniego fragmentu umowy pracodawca zagraniczny dostarcza niezwłocznie po jej zawarciu.

Aby wydać zezwolenie, wojewoda musi sprawdzić, czy wysokość wynagrodzenia, która będzie określona w umowie z cudzoziemcem, nie będzie niższa od wynagrodzenia pracowników wykonujących pracę porównywalnego rodzaju lub na porównywalnym stanowisku. Ponadto powinien też uzyskać informację od starosty właściwego ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania podmiotu powierzającego wykonywanie pracy cudzoziemcowi o braku możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych pracodawcy na podstawie rejestrów bezrobotnych i poszukujących pracy lub o negatywnym wyniku rekrutacji organizowanej dla pracodawcy.

Stosowną informację starosta wydaje w terminie nie dłuższym niż siedem dni od dnia złożenia oferty pracy w powiatowym urzędzie pracy (PUP) przez pracodawcę chcącego zatrudnić cudzoziemca, jeżeli z analizy rejestrów bezrobotnych i poszukujących pracy nie wynika możliwość zorganizowania rekrutacji. Termin ten wydłuża się do 14 dni, jeśli PUP zorganizuje rekrutację wśród bezrobotnych i poszukujących pracy mających kwalifikacje oczekiwane przez pracodawcę chcącego zatrudnić cudzoziemca.

Wojewoda jednak może wydać zezwolenie bez konieczności uzyskania informacji od starosty, jeżeli zawód, w którym cudzoziemiec ma wykonywać pracę, lub rodzaj pracy, która ma być mu powierzona, nie wymagają uwzględnienia informacji starosty. Listę takich zawodów przygotowują wojewodowie.

Wojewoda wydaje zezwolenie maksymalnie na trzy lata. Okres ważności zezwolenia może być jednak przedłużony. Za wydanie zezwolenia wojewoda pobiera opłatę. W przypadku cudzoziemca, który ma pracować dłużej niż trzy miesiące, wynosi ona 100 zł.

Od 1 lutego 2008 r. cudzoziemcy pochodzący z państw graniczących z Polską, tj. Ukrainy, Białorusi i Federacji Rosyjskiej, nie muszą posiadać zezwolenia na pracę, jeżeli będą ją wykonywać nie dłużej niż sześć miesięcy w ciągu kolejnych 12 miesięcy, licząc od pierwszego wjazdu do Polski. Takie samo prawo od 1 lutego 2009 r. mają Mołdawianie, a od 30 listopada 2009 r. - Gruzini. Pracodawcy mają jedynie obowiązek bezpłatnego zarejestrowania w PUP oświadczenia o zamiarze powierzenia wykonywania pracy cudzoziemcowi - obywatelowi Białorusi, Rosji, Ukrainy, Mołdawii i Gruzji. Do wypełnienia formularza potrzebne są podstawowe dane identyfikacyjne firmy lub osoby fizycznej, która chce zatrudnić takiego cudzoziemca, oraz dane pracownika (imię, nazwisko, nr paszportu, adres zamieszkania). Należy też przedstawić dokumenty potwierdzające prowadzenie działalności gospodarczej, m.in. wpis do KRS, wpis do Ewidencji Działalności Gospodarczej. W przypadku działalności rolniczej może to być zaświadczenie z urzędu gminy o powierzchni fizycznej i przeliczeniowej gospodarstwa rolnego lub inny dokument potwierdzający posiadanie gospodarstwa rolnego. Dane oświadczeniodawcy będącego osobą fizyczną, nieprowadzącą żadnej rejestrowanej działalności, są weryfikowane na podstawie dokumentu tożsamości. Pracodawca musi też podpisać pouczenie o konsekwencjach prawnych powierzenia pracy cudzoziemcowi, jak i wykorzystywania systemu oświadczeniowego do celów niezgodnych z deklarowanymi. W treści pouczenia znajduje się także informacja na temat możliwości przetwarza- nia przez PUP danych zawartych w oświadczeniu, w tym przekazywania ich organom kontrolnym (Straży Granicznej, Państwowej Inspekcji Pracy, Policji). Podpisane pouczenie jest umieszczane w ewidencji organu rejestrującego oświadczenie. Odmowa podpisania pouczenia jest odnotowywana na druku oświadczenia w polu: rejestracja oświadczenia w powiatowym urzędzie pracy.

Oświadczenie powinno być złożone wraz z kopią. Rejestracja dokumentu odbywa się z reguły od ręki. Powiatowy urząd pracy umieszcza na oryginale i kopii oświadczenia wzmiankę o rejestracji. Zaświadczenie jest ważne 30 dni od daty wystawienia.

Następnie oświadczenie wydane przez PUP firma musi przesłać cudzoziemcowi, może to też zrobić agencja pośrednicząca w jego zatrudnieniu. Na jego podstawie przyszły pracownik uzyskuje wizę uprawniającą do podjęcia pracy oraz ma możliwość wykonywania pracy na terenie Polski przez sześć miesięcy w roku. Jeśli pracodawca jest zainteresowany dalszą współpracą z obywatelem Ukrainy, musi uzyskać dla niego od wojewody zezwolenie na pracę.

Paweł Jakubczak

pawel.jakubczak@infor.pl

Ustawa z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 z późn. zm.).

Rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 29 stycznia 2009 r. sprawie wydawania zezwolenia na pracę cudzoziemca (Dz.U. nr 16, poz. 84).

Rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 29 stycznia 2008 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykonywania pracy przez cudzoziemców bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę (Dz.U. nr 17, poz. 106).