W jaki sposób pracownik może rozwiązać umowę o pracę

Przepis art. 30 par. 1 pkt 1 k.p. uprawnia strony umowy o pracę do swobodnego rozwiązania stosunku pracowniczego w drodze wzajemnego porozumienia. Rozwiązanie umowy o pracę na mocy porozumienia poprzedzone zwykle zostaje wnioskiem złożonym przez jedną ze stron stosunku pracy. Bez względu na przyjęte w praktyce nazewnictwo (wniosek, prośba, propozycja), czynność taką w istocie uznać należy za ofertę zawierającą propozycję rozwiązania umowy o pracę, do której stosuje się odpowiednio, tj. na podstawie art. 300 k.p., przepisy art. 66 i następne k.c. (dodatkowo w orzecznictwie podkreśla się, iż porozumienie o rozwiązaniu umowy o pracę uznać należy za umowę - wyrok SN z 4 października 2000 r., I PKN 58/00, OSNP 2002/9/211). Stąd też porozumienie dojdzie do skutku, gdy jedna ze stron przyjmuje ofertę rozwiązania stosunku pracy złożoną przez drugą stronę, czyniąc to w ściśle wyznaczonym terminie lub też niezwłocznie, jeśli oferta została złożona bez wyznaczenia terminu odpowiedzi.

Jako że porozumienie o rozwiązaniu umowy o pracę jest dwustronną czynnością prawną, czyli dochodzi do skutku z chwilą złożenia zgodnych oświadczeń woli przez pracownika i pracodawcę, brak jest możliwości uznania za skuteczne klauzuli, zgodnie z którą brak odpowiedzi którejkolwiek ze stron na propozycję zawarcia porozumienia rozwiązującego oznaczał będzie domniemaną zgodę na rozwiązanie. Ofertowy charakter wspomnianej czynności określa stwierdzenie, iż brak odpowiedzi ze strony pracodawcy (jego milczenie) uznać należy w każdym przypadku za brak zgody na propozycję rozwiązania umowy o pracę na mocy porozumienia stron. Zgoda pracodawcy musi być bowiem jednoznaczna, zaś sposób jej wyrażenia nie może budzić żadnych wątpliwości.

Odrębną kwestią pozostaje jednak odpowiedź na drugie z pytań, dotyczące możliwości potraktowania wniosku o rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem jako skutecznego wypowiedzenia umowy o pracę. Otóż zasadą jest, iż propozycja zawarcia porozumienia nie przekształca się sama w wypowiedzenie stosunku pracy tylko z tej przyczyny, że pracodawca nie wyraził zgody na jego zgodne ustanie (wyrok SN z 5 kwietnia 1974 r., II PR 46/74, OSP 1974/10/206). Przyjąć jednak należy, iż pracownik, konstruując wniosek o rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem, może w jego treści uczynić zastrzeżenie, zgodnie z którym wolą pracownika jest automatyczne wypowiedzenie umowy o pracę w przypadku niedojścia do porozumienia w kwestii rozwiązania umowy o pracę na mocy zgodnych oświadczeń woli.

Art. 30 par. 1 pkt 1 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 66-70 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).