Strony mają swobodę kształtowania stosunku prawnego, będącego podstawą pracy

Przepisy prawa pracy nie zakazują wykonywania pracy na podstawie umów cywilnoprawnych, np. umowy zlecenia, jeżeli odpowiada to zgodnemu zamiarowi stron oraz uzasadnione jest charakterem pracy i warunkami jej wykonywania. Umowa zlecenia jest umową regulowaną przepisami kodeksu cywilnego (art. 734-751), niepodlegającą regulacjom prawa pracy. O wyborze rodzaju podstawy prawnej zatrudnienia decydują zainteresowane strony. Zasada swobody umów, obowiązująca także w prawie pracy, zgodnie z art. 353¹ k.c. w związku z art. 300 k.p., pozwala bowiem stronom swobodnie ukształtować stosunek prawny, w ramach którego ma być wykonywana praca.

Dokonując jednak wyboru rodzaju podstawy świadczenia pracy, należy pamiętać o treści przepisów art. 22 k.p., który określa cechy charakterystyczne dla stosunku pracy, a także o różnych skutkach nawiązania konkretnego rodzaju stosunku prawnego.

W razie wątpliwości co do rodzaju łączącego strony stosunku prawnego osoba świadcząca pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej może wystąpić do sądu z roszczeniem o ustalenie istnienia stosunku pracy, jeżeli praca wykonywana jest w warunkach charakterystycznych dla stosunku pracy. Wówczas sąd bada przede wszystkim, jaki był zgodny zamiar stron i cel zawieranej umowy, a także treść stosunku prawnego. Zatrudnienie bowiem w warunkach określonych w art. 22 par. 1 k.p. jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy (art. 22 par. 1¹ k.p.).

Należy podkreślić, że kto będąc pracodawcą lub działając w jego imieniu, zawiera umowę cywilnoprawną w warunkach, w których zgodnie z art. 22 par. 1 k.p. powinna być zawarta umowa o pracę, podlega karze grzywny od 1 tys. zł do 30 tys. zł (art. 281 pkt 1 k.p.).

Opracowano na podstawie zapytania poselskiego nr 5395