O objęciu odpowiedzialnością trzeba zawiadomić pisemnie

Pracownik, któremu powierzono mienie z obowiązkiem zwrotu albo do wyliczenia się, odpowiada w pełnej wysokości za powstałą w nim szkodę.

Ta odpowiedzialność dotyczy przede wszystkim:

●  pieniędzy, papierów wartościowych lub kosztowności,

●  narzędzi i instrumentów lub podobnych przedmiotów, a także środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego.

Odpowiedzialność za powierzone mienie ponoszą pracownicy zatrudnieni:

●  w magazynach, w których wyodrębniono pomieszczenie do wydawania towarów (halę spedycyjną) oraz zorganizowano dozór ruchu mienia i osób,

●  w sklepach o obsadzie co najmniej sześciu osób i w stoiskach (działach) w domach towarowych (handlowych), jeżeli przy sprzedaży towarów wystawia się dowody sprzedaży, inkaso gotówki jest dokonywane przez kasjerów w wydzielonych kasach, a wydawanie towarów jest dokonywane przez inną osobę niż sprzedawca,

●  w sklepach samoobsługowych oraz w stoiskach (działach) samoobsługowych w domach towarowych (handlowych), w których inkaso gotówki dokonywane jest w wydzielonych kasach przy użyciu kas rejestrujących.

Pracodawca może - po zasięgnięciu opinii zakładowej organizacji związkowej - zastosować zasady odpowiedzialności materialnej za szkody w powierzonym mieniu także do innych pracowników, np. zatrudnionych w magazynach, w których nie ma wyodrębnionego pomieszczenia do wydawania towarów (hali spedycyjnej) i w których przeładunek nie odbywa się automatycznie urządzeniami pomiarowo-kontrolnymi. Przed objęciem pracownika taką odpowiedzialnością należy go zawiadomić pisemnie o zaistnieniu okoliczności, które to uzasadniają. Pracodawca ma na to miesiąc.

Obniżenie odszkodowania

Wysokość odszkodowania za szkody w mieniu innym niż pieniądze, papiery, kosztowności urządzenia, środki ochronne oraz odzież robocza, ulega obniżeniu w przypadku utrudnionego sprawowania nad nim nadzoru, szczególnie:

●  gdy mienie znajduje się w pomieszczeniach, do których ze względu na potrzeby prawidłowej obsługi konsumentów (interesantów) mają dostęp również pracownicy innych działów albo inne osoby,

●  w magazynach, sklepach i punktach usługowych, w których praca trwa dłużej niż na jedną zmianę lub w których obsada wynosi co najmniej pięć osób.

W innych okolicznościach odszkodowanie może być w wyjątkowych wypadkach obniżone ze względu na zasady współżycia społecznego. Od odpowiedzialności za szkodę pracownik może się uwolnić, jeżeli wykaże, że powstała ona z przyczyn od niego niezależnych, a szczególnie gdy okaże się, że pracodawca nie zapewnił warunków umożliwiających zabezpieczenie tego mienia. Ponadto pracownik nie ponosi odpowiedzialności w takim zakresie, w jakim pracodawca lub inna osoba przyczyni się do jej powstania albo zwiększenia. Nie ponosi też ryzyka związanego z działalnością pracodawcy. Między pracodawcą i pracownikiem może też dojść do ugody co do naprawienia szkód.

Wspólna odpowiedzialność

Pracownicy mogą ponosić wspólną odpowiedzialność materialną za mienie powierzone im łącznie z obowiązkiem wyliczenia się. W tym przypadku konieczne jest zawarcie umowy o współodpowiedzialności materialnej między pracownikami i pracodawcą, a przedtem przeprowadzenie inwentaryzacji. Umowa ta określa odpowiedzialność pracowników w częściach. Jeżeli jednak szkodę w całości lub w części spowodują tylko niektórzy pracownicy, wówczas tylko oni ponoszą konsekwencje powstałych strat. Prawo wymaga, aby w razie zmiany składu pracowników objętych taką umową została zawarta nowa. Jej niezawarcie uchyla wspólną odpowiedzialność za powierzone im mienie - podkreślił Sąd Najwyższy w wyroku z 12 listopada 2003 r. (sygn. akt I PK 551/02, OSNP 2004/20/348).

Iwona Jackowska

iwona.jackowska@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 117, 121, 121¹, 122, 124-127 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Par. 1-9 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 października 1975 r. w sprawie warunków odpowiedzialności materialnej pracowników za szkodę w powierzonym mieniu. (t.j. Dz.U. z 1996 r. nr 143. poz. 662).

Par. 1-2, 4,5, 7-11, par. 19 rozporządzenia Rady Ministrów z 4 października 1974 r. w sprawie wspólnej odpowiedzialności materialnej pracowników za powierzone mienie. (t.j. Dz.U. z 1996 r. nr 143, poz. 663).